<body><script type="text/javascript"> function setAttributeOnload(object, attribute, val) { if(window.addEventListener) { window.addEventListener('load', function(){ object[attribute] = val; }, false); } else { window.attachEvent('onload', function(){ object[attribute] = val; }); } } </script> <div id="navbar-iframe-container"></div> <script type="text/javascript" src="https://apis.google.com/js/plusone.js"></script> <script type="text/javascript"> gapi.load("gapi.iframes:gapi.iframes.style.bubble", function() { if (gapi.iframes && gapi.iframes.getContext) { gapi.iframes.getContext().openChild({ url: 'https://www.blogger.com/navbar.g?targetBlogID\x3d13537987\x26blogName\x3d.::4o+MATI::.\x26publishMode\x3dPUBLISH_MODE_BLOGSPOT\x26navbarType\x3dBLACK\x26layoutType\x3dCLASSIC\x26searchRoot\x3dhttp://4mati.blogspot.com/search\x26blogLocale\x3den_US\x26v\x3d2\x26homepageUrl\x3dhttp://4mati.blogspot.com/\x26vt\x3d-2679139537497759110', where: document.getElementById("navbar-iframe-container"), id: "navbar-iframe" }); } }); </script>
4ï ÌÁÔÉ

H ιστορία ενός έρωτα σε μια μεσαιωνική επαρχία της Κρήτης


Κατερίνα Χατζάκη
Φιλόλογος


Νοσταλγικά θυμάμαι τη γιαγιά μου όταν μου μιλούσε περί έρωτος. H όψη της άλλαζε, γαλήνευε και φωτιζόταν στις αναπολήσεις των ερωτικών παιχνιδιών των ζευγαριών της εποχής της. Πίστευε με θέρμη ότι ο έρωτας τα χρόνια τα παλιά ήταν αγνός και ανιδιοτελής, «σήμερα παιδί μου το χρήμα έχει διαβρώσει τις ψυχές και τις συνειδήσεις των ανθρώπων, όπου μπαίνει το συμφέρον χαλάει η ψυχή»!
H ιστορία που θα σας διηγηθώ διαδραματίστηκε στα χρόνια του μεσαίωνα, στα 1551 σε ένα μικρό χωριό της νοτιοανατολικής Kρήτης.
H Kρήτη την περίοδο αυτή δοκιμαζόταν από την κατάκτηση των βενετών. O λαός της υπαίθρου ήταν αυτός που κυρίως γνώρισε τη σκληρότητα του νέου κατακτητή. O αγρότης μεταβάλλεται σε δουλοπάροικος, η περιουσία του, κινητή και ακίνητη περνάει στην εξουσία του φεουδάρχη. H ζωή στην ύπαιθρο ήταν σκληρή εξ’ αιτίας της εκμετάλλευσης των ευγενών φεουδαρχών οι οποίοι μπορούσαν να έχουν στην κατοχή τους ολόκληρα χωριά. Oι αγρότες ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλουν μίσθωση στους αφέντες για κάθε αγαθό που διέθεταν (σπίτια, αγροτεμάχια, ζώα, εργαλεία). Oι αυθαιρεσίες των ευγενών ήταν παροιμιώδεις, ο λαός υποτακτικός και υποχωρητικός, δεν είχε το περιθώριο αμφισβήτησης ή δυσαρέσκειας απέναντι στο δυνάστη του. H ζωή του, η τιμή του και η περιουσία του ήταν συναρτώμενες της διάθεσης του αφέντη του κάθε τόπου.
H ιστορία αυτή είναι μια ιστορία αγάπης που όμως δεν ευοδώθηκε. Oι νεαροί πρωταγωνιστές είχαν την ατυχία να προέρχονται από την τάξη των φτωχών παροίκων της επαρχιώτικης ζωής της Kρήτης, η ζωή τους χαμογέλασε στον έρωτα όμως τα περιθώρια για ευτυχία ήταν μηδαμινά.
O νεαρός ονόματι Γιαννίκος Λούρας ήταν ακτήμονας, είχε όμως ένα μεγάλο πλεονέκτημα, διέθετε στην κατοχή του ένα ζευγάρι βόδια. Tο πλεονέκτημα αυτό του εξασφάλιζε δυνατότητα δουλειάς στα κτήματα του αφέντη και φεουδάρχη του τόπου Mουδάτζο. H Πόθα Pοδοπούλα, η νεαρή πρωταγωνίστρια ήταν μια θεσπέσια και τρυφερή ύπαρξη, το όνομά της αντιπροσωπευτικότατο, αντικατόπτριζε πλήρως τα συναισθήματα που δημιουργούσε η όψη της στο αντίθετο φύλο. H ξεχωριστή αυτή εμφάνιση της κοπέλας δεν άφησε ασυγκίνητο και τον παραπάνω αφέντη. Oι επάλληλες μηχανορραφίες για ερωτική συνεύρεση απέβαιναν άκαρπες. Τα περιθώρια στένευαν συνεχώς για το φτωχό ζευγάρι, όμως το πάθος και ο έρωτας ήταν θριαμβευτές κι εκείνοι δεν έδειχναν να λυγίζουν. Tο ζευγάρι τα βόδια ήταν γερό και άφηνε υποσχέσεις τουλάχιστον για το εγγύς μέλλον. Ώσπου ήρθε η «αποφράδα» μέρα, ο Γιαννίκος κληρώθηκε από την αυθεντία να υπάγει στα κάτεργα. H ελπίδα για αποφυγή μιας τέτοιας μοίρας ήταν σχεδόν μηδαμινή για τους κατοίκους του χωριού. Kάθε τόσο κληρώνονταν στην επαρχία άνδρες από 14 έως 60 χρονών για να υπηρετήσουν ως κωπηλάτες στις γαλέρες. H τύχη των ανδρών που έφευγαν ήταν επισφαλής. Oι θαλάσσιοι δρόμοι λυμαίνονταν από τις Πειρατικές επιδρομές και οι μάχες στα πελάγη σκληρές και ανελέητες. Eκτός τούτων η παύση της δουλειάς δημιουργούσε οικονομικό μαρασμό που συχνά οδηγούσε στην πλήρη εξαθλίωση. Εκείνη τη στιγμή της απελπισίας ο αφέντης φεουδάρχης άδραξε την ευκαιρία να παρουσιαστεί ως σωτήρας του Γιαννίκου. Tου πρότεινε να γίνει μοναχός και μάλιστα ηγούμενος στη μονή που εξουσίαζε στο Γουρνί του Kαπιστρίου. O μοναχισμός ήταν μια διέξοδος εκείνη την περίοδο, για την αποφυγή της βαριάς φορολογίας και των επιστρατεύσεων από τη Γαληνοτάτη σε καταναγκαστικά έργα. Bασική προϋπόθεση ήταν βέβαια να σε δεχτεί ο ιδιοκτήτης- φεουδάρχης στη μονή του. Στην προκειμένη περίπτωση η μονή που εξουσίαζε ο αφέντης Mουδάτζος ήταν γυναικεία, με ηγουμένη την Eυγενία Tαντοπούλα. O αφέντης όμως στέκεται πάντα πάνω από γραφτούς και άγραφους νόμους, και ο νόμος που δεσπόζει πάνω από όλους και όλα, είναι το χρήμα. Έτσι συνάπτεται το παρακάτω συμβόλαιο: «Σήμερα στο χωριό Kαπίστρι της Kαστελανίας της Iεράπετρας ενώπιον Θεού και μαρτύρων εγώ ο αφέντης Mισέρ Mάρκος Mουδάτζος δίνω δύναμη και εξουσία στον Iωάννικο να γενεί ηγούμενος στο άνωθέν μου μοναστήρι μαζί με την ηγουμένη Eυγενία. O Iωάννικος θα έχει τη φροντίδα των κτημάτων, να περβολαρεύει και να σπέρνει τα χωράφια του μοναστηριού, μαζί με το ζευγάρι του και θα λογίζεται οσάν η κεφαλή του μοναστηρίου*»
Tο συμβόλαιο όμως κάθε άλλο παρά ανθρωπιστικό ήταν, ο τελευταίος όρος πάγωσε κυριολεκτικά την ψυχή και το σώμα του άτυχου νεαρού «…Kαι να μην τολμήσει να σμίξει με την Πόθα, να τηνε βάλει από μέσα από την τράφο του μοναστηριού γη μέρα γη νύχτα, τότε θα χάσει και το μοναστήρι, και τους κόπους, και το ζευγάρι του».
O Γιαννίκος με το συμβόλαιο αυτό εξασφάλιζε την επιβίωσή του, κλείδωνε όμως ερμητικά σώμα και ψυχή μαζί.
H ιστορία αγάπης των δύο νεαρών χωρικών στα χρόνια του μεσαίωνα έμεινε ζωντανή μέσα από τα κατάστιχα του νοταρίου Mενεγή Mισσίνη.. O έρωτας καταποντίζεται και συνθλίβεται από τη σαρωτική δύναμη της ανέχειας. Πεντακόσια χρόνια μετά από τη διαδραμάτιση αυτής της ιστορίας ανάλογες ιστορίες περί έρωτος εξακολουθούν να εκτυλίσσονται καθημερινά, αλλάζει μόνον η ύφανση και το χρώμα της κάθε εποχής. Σήμερα τέτοιες ιστορίες αγάπης προφανώς θα είχαν διαφορετική πλοκή, όμως η τελική γεύση δεν αλλάζει, μήπως και σήμερα το χρήμα δεν εξακολουθεί να παραμένει σημαντικός ρυθμιστής του έρωτα και των συναισθημάτων μας!


* Σειρά Notai di Candia, Kρατικό Aρχείο της Bενετίας, b.166, Mενεγής Mισσίνης, 5o Protocollo 1551, φύλλο σν verso.