tag:blogger.com,1999:blog-135379872011-08-30T14:20:53.277+03:00Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comBlogger1021100tag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1118355486177173912005-06-10T01:14:00.000+03:002007-10-20T11:54:49.139+03:00<span style="font-size:85%;"></span><p align="left"></p><div align="justify"><span style="font-size:85%;"></span> </div><div align="justify"><span style="font-size:85%;"><img src="http://briefcase.pathfinder.gr/download/444260" /><br /><strong>Φίλες και φίλοι,</strong></span><br /><br /><span style="font-size:85%;">Το Σχολείο μας εγκαινίασε μια νέα, επικοινωνιακή πρωτίστως, διαδρομή, με άξονα τη εποικοδομητική συμβολή της εκπαιδευτικής κοινότητας σε μεγάλα και ουσιώδη θέματα που άπτονται όχι μόνο του επιστημονικού, αλλά και του κοινού ενδιαφέροντος. Η Ομάδα Έκδοσης του εντύπου "4ο Μάτι" απαρτίζεται από καθηγητές και μαθητές του 4ου Εσπερινού Επαγγελματικού Λυκείου Ηρακλείου και ως βασικό στόχο έχει να γεφυρώσει την καθημερινότητα με την επιστήμη και την τέχνη της ζωής. </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Η ιδέα για την έκδοση του εντύπου προέκυψε κυρίως από τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει ως Σχολείο το 4ο Εσπερινό ΕΠΑΛ, καθώς απαρτίζεται κυρίως από ενήλικους εργαζόμενους μαθητές, οι οποίοι δίνουν μια δεύτερη ευκαιρία στον εαυτό τους για μάθηση, με σκοπό να δημιουργήσουν τις καλύτερες δυνατές συνθήκες ζωής για το μέλλον. Αναζητούν μια νέα δυνατότητα για εκπαίδευση και κατάρτιση, αφού στην πρώτη τους «εφηβική ευκαιρία» δεν τα κατάφεραν, επιστρέφοντας τώρα μετά από χρόνια για να εκπληρώσουν το όνειρό τους! Η καθημερινή μας εμπειρία με τους «μεγάλους» αυτούς μαθητές διδάσκει ότι η οποιαδήποτε επιστήμη είναι ανώφελη αν δεν γεφυρώνεται με την καθημερινότητά μας. </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Η πνευματική διαδρομή που ξεκινήσαμε έχει ως κύριο στόχο την ενεργοποίηση του εκπαιδευτικού δυναμικού για έναν διαρκή διάλογο σε θέματα όπως ο πολιτισμός και οι παιδαγωγικές του αναφορές, η λογοτεχνία, η επιστήμη, η παγκοσμιοποίηση, ο κυβερνοχώρος, η πολιτική, η τέχνη, ο πόλεμος, ο έρωτας… Το έντυπο θα εκδίδεται σε μηνιαία βάση με διαφορετική θεματολογία και οι σελίδες του θα είναι ανοιχτές για όλους.<br /><br />Ευχαριστούμε όλους όσους συμμετέχουν και στηρίζουν αφιλοκερδώς την προσπάθεια έκδοσης του εντύπου μας και ελπίζουμε το ταξίδι μας να είναι μακρύ και δημιουργικό…<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Καλή σας ανάγνωση!<br /></strong></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Η Ομάδα Έκδοσης</strong></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>του 4ου Εσπερινού Επαγγελματικού Λυκείου Ηρακλείου</strong> </span></div><center></center><center></center><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-111835548617717391?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-76736991920786114282005-05-02T18:01:00.000+03:002007-05-22T18:41:50.737+03:00<span style="font-size:85%;"><br />Επιμέλεια αφιερώματος:<br /></span><span style="font-size:85%;"><b style="">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</b></span><div style="text-align: left;"> </div><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >Καθηγήτρια Αγγλικής γλώσσας, Θεατρολόγος</span><div style="text-align: left; font-style: italic;"> </div><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >Υπεύθυνη Πολιτιστικών Δ.Ε. Ν. Ηρακλείου</span><br /><span style="font-size:85%;"><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><strong><em>Αντί προλόγου...</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</b></span><div style="text-align: left;"> </div><span style="font-size:85%;"></span><span style="font-size:85%;"><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_1426.html"><strong><em>Για το Θέατρο...</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</b></span><div style="text-align: left;"> </div><span style="font-size:85%;"><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_3366.html"><strong><em>"Χείλια δυο βλέμματα" - </em></strong></a></span><a style="color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_3366.html"><span style="font-size:85%;">Ελαιογραφία σε καμβά</span></a><span style="font-size:85%;"><a style="color: rgb(0, 0, 0); font-weight: bold;" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_3366.html"><strong><em></em></strong></a><a style="font-weight: bold;" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Ειρήνη Σπυριδάκη<br /></b></span><div style="text-align: left;"> </div><span style="font-size:85%;">Φιλόλογος - Εικαστικός καλλιτέχνης<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_7644.html"><strong><em>Θέατρο: Μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Θεοδώρα Παπαχατζάκη – Κατσαράκη<br /></b>Φιλόλογος<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_6231.html"><strong><em>Για τον ηθοποιό...</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα<br /><br /></b><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_8058.html"><strong><em>Σύγχρονα θεατρικά και δρώμενα</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"></span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Κλειώ Φανουράκη</span><br />Ηθοποιός, Θεατρολόγος<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_2791.html"><strong><em>Θέατρο όπως θεατής: ο ρόλος και η λειτουργία του</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><b style="">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</b></span> <div style="text-align: left;"> </div><span style="font-size:85%;"><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_9191.html"><strong><em>ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ - Ο ρόλος του Σκηνογράφου στην θεατρική πράξη</em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_02.html"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"> </span></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Μαρία Χανιωτάκη</span><br />Σκηνογράφος, Εικαστικός και Συγγραφέας<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_7889.html"><strong><em>Φως στη σκηνή…</em></strong></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Ζαχαρίας Κατσακός</span><br />Φιλόλογος, DEA Ν. Φιλολογίας<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_366.html"><strong><em>ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ - Χορός και κίνηση </em></strong></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Ρενή Παπαδάκη Πλουμίδου</span><br />Καθηγήτρια Χορού-Χορογράφος<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/cd.html"><strong><em></em></strong></a><strong><em><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/cd.html">Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ - Η πορεία του ήχου στην σκηνή από την παρτιτούρα μέχρι το CD</a> </em></strong><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Κωνσταντίνος Α. Λυγνός</span><br />συνθέτης, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών<br />και εκδότης του περιοδικού της ΕΕΜ, «μουσικής ΠΟΛΥΤΟΝΟν»<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_366.html"><strong><em></em></strong></a><strong><em><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_8249.html">Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης</a> </em></strong><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Μιχάλης Αεράκης</span><br />Καλλιτεχνικός Διευθυντής<br />ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_366.html"><strong><em></em></strong></a><strong><em><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_9200.html"> Οι σταθεροί κωμικοί τύποι της Κρητικής Κωμωδίας</a> </em></strong><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-weight: bold;">Βέρα Τσαγκάρη</span><br />Θεατρολόγος<br /><br /><a style="color: rgb(0, 0, 0);" href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_366.html"><strong><em></em></strong></a><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/wer-sind-wir-woher-kommen-wir-wohin.html"><strong><em>"Wer sind wir? Woher kommen wir? Wohin gehen wir?" </em></strong></a><img style="color: rgb(0, 0, 0);" src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /></span><span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold;">Κατερίνα Δασκαλάκη</span><br />Ηθοποιός, Θεατρολόγος</span><span style="font-size:85%;"><span style="font-size:85%;"></span><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-7673699192078611428?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-44529701365805334742005-05-02T17:55:00.000+03:002008-12-10T03:39:27.621+02:00<div style="text-align: center;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMFBXlK9uI/AAAAAAAAABM/JqF1J_nY7Zk/s1600-h/05.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer;" src="http://1.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMFBXlK9uI/AAAAAAAAABM/JqF1J_nY7Zk/s320/05.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067399526789871330" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Ειρήνη Σπυριδάκη</span><span style="font-size:85%;"><br />Φιλόλογος - Εικαστικός καλλιτέχνης</span><br /><span style="font-size:85%;">(<a href="http://www.chromosphere.gr/"><span style="font-weight: bold;">www.chromosphere.gr</span></a>)</span><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-4452970136580533474?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-28941341125634656532005-05-02T17:49:00.000+03:002008-12-10T03:39:28.066+02:00<span style="font-size:85%;"><br /></span><span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold;">Κατερίνα Δασκαλάκη</span><br />Ηθοποιός, Θεατρολόγος</span><br /><span style="font-size:85%;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMDjnlK9tI/AAAAAAAAABE/26El18coUl4/s1600-h/Pure.JPG"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://2.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMDjnlK9tI/AAAAAAAAABE/26El18coUl4/s320/Pure.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067397916177135314" border="0" /></a>Έτσι ξεκινάει μια γερμανική ταινία…Έτσι ξεκινάνε τα περισσότερα έργα τέχνης: Με ερωτήσεις κι αναζητήσεις. Η τέχνη είναι μια περιπλάνηση στο άγνωστο…Ένα ταξίδι στο μέσα μας χώρο και σε έξω, άγνωστους τόπους ,σε ανεξερεύνητα - αν και υπαρκτά - τοπία που για να τα βρει ταξιδευτής πρέπει να κατέβει απ’ το τουριστικό λεωφορείο και να κάνει και λίγο ποδαρόδρομο... «Το θέατρο είναι ένα ποτάμι που παρασύρει μαζί του καράβια ψυχές που μαζί του ταξιδεύουν» είχε πει κάποιος…<br />Ένα ταξίδι αλλού και άλλοτε : Αυτό είναι για μένα το θέατρο. Μια νοσταλγία ενός χαμένου παραδείσου…Η μαγεία του με μεταφέρει στα θρυλικά Ηλύσια Πεδία κι εκεί συναντώ τις παντοτινά νέες Νύμφες…να λούζονται νερό απόκοσμων και μαγικών «τελετών» και να μου δείχνουν μέσα στο ποτάμι να καθρεφτίζονται τα μυστικά του κόσμου.<br />Το ρολόι γυρνάει και με επαναφέρει στο 2006…Μια εποχή που καθρεφτίζεται πάνω σε κόκκινες τηλεοράσεις. Οι οθόνες αντικατοπτρίζουν το γύρω μας κόσμο και τις μέσα μας τάσεις : Reality shows…Η ενημέρωση αρχίζει…και η μουσική υπόκρουση επίσης. : Aγχωτικός o ρυθμός…σε τρομάζει…όπου νά’ ναι θα βγει ο μπαμπούλας…μην κουνηθείς! Κάτσε ήσυχος στην πολυθρόνα σου! Κινδυνεύεις! Από τα αρχαία χρόνια «είχε πέραση το ψέμα και η μυρωδιά από αίμα»,η επικαιρότητα μοιάζει με κακόγουστη απομίμηση του Colosseo. Όλοι έχουν ριχτεί στην αιματηρή μάχη: Θηρία και μονομάχοι…να δούμε ποιος θα φαγωθεί… «Λύκε, λύκε είσαι εδώ;».Δεν την έφαγε τη γιαγιά! Η γιαγιά μου χαμογελάει από την τηλεόραση…Ξεφυσάω ανακουφισμένη.. Η νύχτα κρύβει πολλούς κινδύνους. Ποια νύχτα όμως; Η μέσα ή η έξω νύχτα;<br />Η εποχή μας έχει χίλιες νύχτες: «Νύχτες εκδικήσεων, νύχτες αποκαλύψεων, νύχτες συγγνώμης, νύχτες εξομολογήσεων…».Πόσα πρόσωπα μπορεί να έχει η νύχτα… Για φαντάσου… Ήμουν βαθιά νυχτωμένη… Διανύουμε εκ νέου μια εποχή ανομολόγητου σκοταδισμού… όπου οι αστέρες είναι διάττοντες…<br /> Ένα παιδί μετρούσε κάποτε τα άστρα. Σήμερα ο καθένας εύχεται να γίνει αστέρι…<br />Κι αν δεν μπορεί να γίνει ο ίδιος, κάθεται και τα χαζεύει…τους εκτυφλωτικούς αυτούς μικρούς ψεύτικους ήλιους…-γιατί ο αληθινός ήλιος είναι ένας κι αυτόφωτος…<br />Υπάρχουν όμως και τα ψεύτικα φώτα τύπου Hollywοod : «Δώσ’ τους λάμψεις να δουν. Θάμπωσέ τους, θα ενθουσιαστούν…Τι κι αν είσαι μια απάτη… Μάγεψέ τους, ζάλισέ τους, θάμπωσέ τους και θα σε κάνουν αστέρι…» ακούγεται στο «Chicago”,το γνωστό μιούζικαλ .”Καλωσήρθατε στο Hollywood,την πόλη των ονείρων» σκέφτομαι, εκεί που η ιερόδουλη Pretty woman έγινε κυρία…Όλα τα αισθηματικά δράματα έχουν happy end…happy…είναι ένα χάπι που μας το έχουν ποτίσει πολλές φορές. Όλα είναι καλά. «Τέλος καλό όλα καλά» ,όπως θα’λεγε κι ο Σαίξπηρ… Κι άλλωστε γιατί ν’ ανησυχεί κανείς; Ζούμε σε μια τεράστια υπεραγορά, όπου όλα πωλούνται κι αγοράζονται ,ακόμη και με πίστωση. Ένα είναι σίγουρο: Η ευτυχία δεν αγοράζεται στις εκπτώσεις…<br />Τώρα μου ήρθε η ιδέα να γράψω ένα ταχύδραμα με τίτλο:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">«Παράλογα όνειρα και αλογίσια λογική»</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">Δυο φίλες, η Γενοβέφα και η Νόρα, συνομιλούν. Μέσα στο χώρο βρίσκεται κι ένα άλογο το οποίο μιλάει..</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: (βάζει λίγη βότκα με πάγο) Ονειρεύομαι να γίνω διάσημη… πλούσια… επιτυχημένη… Νιώθω ανικανοποίητη…</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: (βάζει λίγη βότκα) Κι εγώ…</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα : Να με αποθεώσουν! Να γίνω εξώφυλλο! Σταρ!(ανάβει ένα τσιγάρο)</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: DIVA. (ανάβει ένα τσιγάρο)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Ντίβα σημαίνει θεά. Τις πολύ επιτυχημένες πρωταγωνίστριες της όπερας τις αποκαλούν ντίβες.</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: Να γίνω κι εγώ νυχτερινή τραγουδίστρια… (πίνει μια γουλιά βότκα)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Α, νυχτερινή ήθελες. Βέβαια κι αυτές - οι καλές τουλάχιστον - πρέπει να προσέχουν τη διατροφή τους, να μην καπνίζουν πολύ, να γυμνάζονται, να μην πίνουν παγωμένα. Πρέπει να δουλεύουν ακατάπαυστα… σκληρά… ανελέητα…</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: (στο άλογο) Θα με τρελάνεις; Δεν θέλω να ξεθεωθώ… Δόξα θέλω.(τρώει ξηρούς καρπούς)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Θέλεις δόξα; Πρέπει να χύσεις ιδρώτα…</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: Τι ωραία που θα ήτανε να μου ερχόταν η δόξα delivery!</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Αυτό θα ήταν πολύ σουρεαλιστικό…</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: Τι σημαίνει σουρεαλιστικό; (βάζει λίγο κραγιόν)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Άνοιξε ένα βιβλίο να δεις… Α, ξέχασα, δεν έχεις…</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: Έχω όμως τα τελευταία κουτσομπολίστικα… Κι επί τη ευκαιρία: Ο γάμος της Τάνιας, λέει…</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: (τη διακόπτει) Μορφώθηκες; Παρα-μορφώθηκες;</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: (πίνει βότκα) Ο δικός σου ο γάμος πώς πάει;</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: Δεν τα ξέρεις; Τα ίδια …Η Τάνια όμως είναι πολύ ευτυχισμένη…είμαι πολύ ευτυχισμένη γι’ αυτήν… που είναι ευτυχισμένη…(πίνει βότκα)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Τι ανία! Τι άνοια! Τι θα κάνουμε σήμερα; Πάμε σε κανά θεατράκι;</span><br /><span style="font-style: italic;">Νόρα: (κεραυνοβολημένη, της πέφτει το τσιγάρο απ’ το χέρι) Πλάκα μου κάνεις; Κι αν είναι να πληρώσουμε δεν πάμε σε καμιά ταβέρνα να φάμε καμιά μπριζόλα…Το θέατρο είναι άχρηστο…Τι παρ-αλογισμοί είναι αυτοί; (πιάνει το τσιγάρο απ’ το πάτωμα και συνεχίζει να καπνίζει φανερά εκνευρισμένη)</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Δίκιο έχεις…Γιατί να υπάρχει θέατρο; Γιατί να υπάρχει ποίηση; Ζωγραφική; Κλασική μουσική; Γιατί να πληρώσεις να πάς σε ένα μουσείο; Ν’ αγοράσεις ένα βιβλίο; Βυθίσου στον καναπέ σου και χάζεψε κουτσομπολίστικες εκπομπές… Εκεί υπάρχει κόσμος που σου προσφέρει απλόχερα αγάπη και σου χαμογελάει συνεχώς! Φροντίζει για τη μόρφωσή σου!! Όλα να τα δεις. Όλα! Τίποτα μην αφήσεις…Και να ψηφίζεις! Γιατί έχεις δύναμη εσύ! Να ψηφίσεις ποιος να φύγει…να μας αδειάζει τη γωνιά..! Όσο για μένα σήμερα δεν θα φάω σανό… Θα φάω χαβιάρι…</span><br /><span style="font-style: italic;">Γενοβέφα: Τα άλογα δεν τρώνε χαβιάρι.</span><br /><span style="font-style: italic;">Άλογο: Όλοι έχουμε δικαίωμα στο όνειρο…στην αλλαγή. (Ξαφνικά μπαίνουν μέσα δύο άντρες ντυμένοι με φανταχτερά, κιτς ρούχα.)</span><br /><span style="font-style: italic;">Α’ ΑΝΤΡΑΣ: Μίλησε το άλογο;</span><br /><span style="font-style: italic;">Β’ ΑΝΤΡΑΣ: Να εξοντωθεί…!</span><br /><span style="font-style: italic;">Α’ ΑΝΤΡΑΣ: Τα άλογα δεν μπορούν να μιλάνε…</span><br /><span style="font-style: italic;">Β’ ΑΝΤΡΑΣ: Μόνο να σέρνουν άμαξες…</span><br /><span style="font-style: italic;">(στο σημείο αυτό το άλογο έβγαλε ένα βροντερό ανθρώπινο γέλιο, έπειτα χλιμίντρισε κι έφυγε πολύ θυμωμένο που έχασε το χρόνο του .Οι δυο άντρες το πήραν στο κατόπι με τα περίστροφα στο χέρι…Οι δυο τσούπρες έμειναν άλαλες από το θράσος του α-λόγου κι έτρεξαν κι αυτές από πίσω να βοηθήσουν στην εξόντωσή του. Το άλογο εξοργισμένο έτρεχε, έτρεχε ώσπου…-</span><br /><br />Πώς τελειώνει η ιστορία;<br />Κάθε ιστορία είναι ένα ταξίδι…Κάθε ταξίδι και μια εμπειρία…Υπάρχουν πάντα πολλές πιθανότητες για το τέλος μιας ιστορίας. Όσο πιο πολλή φαντασία έχει κανείς τόσο και πιο πολλές επιλογές….Ξαναγυρίζω στην αρχή…<br />“Wer sind wir? Woher kommen wir? Wohin gehen wir?” Αυτό σημαίνει : «Ποιοι είμαστε; Από που προερχόμαστε; Προς τα που κατευθυνόμαστε;». Είναι από την ταινία «Τρέξε Λόλα τρέξε».Η ταινία προτείνει τρεις διαφορετικές εξελίξεις της ίδιας ιστορίας…Οι πιθανότητες είναι άπειρες…Η ρουλέτα πού θα σταματήσει; Είναι θέμα τύχης; Ή έχει να κάνει και με το πόσο δυνατά τη στρίψαμε; Ένα είναι σίγουρο: Η Λόλα βγήκε κερδισμένη-όχι μόνο στη ρουλέτα…στη ζωή της, γιατί έτρεξε…πολύ<br />Ποια είναι η γνώμη σας για τον ντανταϊσμό; Σας αρέσουν οι πίνακες του Νταλί; Πώς βρίσκετε τα γραπτά του Άντυ Γουώρχολ;; Τα έργα του Τσέχωφ; Έχετε ακούσει ποτέ Λένα Πλάτωνος; Οι ταινίες του Ταρκόφσκι, σας ενδιαφέρουν; Η ποίηση της Σύλβια Πλαθ;<br />Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΛΟΥΤΟΣ<br />Στην αρχαία Ελλάδα, στο χρυσό αιώνα του πνεύματος, κάποιοι άνθρωποι μεγαλούργησαν κι έδωσαν τα φώτα τους στον κόσμο…Άνθρωποι που έμειναν αθάνατοι στην παγκόσμια συνείδηση. Την εποχή εκείνη το Θέατρο ήταν θρησκεία και χάριζε ψυχική ανάταση…Όλοι ήταν κοινωνοί στο ιερό πανηγύρι του πνεύματος κι ο πολιτισμός ήταν η κύρια τους μέριμνα…Σήμερα κυριαρχεί το βόλεμα κι έμφαση δίνεται συχνά στην κουζίνα (μάσα) και στο μπάνιο (να βγουν τα άπλυτα στη φόρα). Τι ν’ άλλαξε άραγε; Προσωπικά στο θέατρο θα αναζητήσω το καταφύγιο μου και την παρηγοριά μου από την αδυσώπητη πεζότητα του σήμερα. Θα τραφώ με την ποίηση… Εκεί ίσως να βρω τις χαμένες απαντήσεις του ερωτήματος που έθεσα-στη γερμανική γλώσσα- στην αρχή…<br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-2894134112563465653?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-36615401952210151912005-05-02T17:45:00.000+03:002008-12-10T03:39:28.266+02:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Βέρα Τσαγκάρη</span><br /><span style="font-style: italic;">Θεατρολόγος</span><br /><span style="text-decoration: underline;"><br /></span><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMCe3lK9sI/AAAAAAAAAA8/-4iG3tXnPIQ/s1600-h/Crete.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlMCe3lK9sI/AAAAAAAAAA8/-4iG3tXnPIQ/s320/Crete.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067396735061128898" border="0" /></a>Στα χρόνια της Ενετοκρατίας παρατηρήθηκε στην Κρήτη μια έντονη πνευματική κίνηση, που τερματίστηκε απότομα το 1669, όταν ο Χάνδακας έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Αξιόλογο προϊόν της δημιουργικής αυτής περιόδου αποτελεί η άνθηση ενός ξεχωριστού θεατρικού φαινομένου, του λεγόμενου Κρητικού Θεάτρου.<br />Συνολικά από την εποχή αυτή μας έχουν σωθεί οκτώ πρωτότυπα έμμετρα έργα και ένα σε μετάφραση, επίσης έμμετρο, από τα οποία τα τρία είναι κωμωδίες. Πρόκειται για τον Κατζούρμπο, του Γεωργίου Χορτάτση, το Στάθη αγνώστου συγγραφέα και το Φουρτουνάτο του Μάρκου Αντωνίου Φώσκολου.<br />Πρότυπο για τη συγγραφή των παραπάνω κωμωδιών αποτέλεσε η σύγχρονή τους λόγια ιταλική κωμωδία, η λεγόμενη commedia erudita. Η commedia erudita, εμπνευσμένη από τις ρωμαϊκές κωμωδίες του Πλαύτου και του Τερέντιου, κληρονόμησε από τα πρότυπά της την τάση να χρησιμοποιεί τυποποιημένους χαρακτήρες, οι οποίοι επαναλαμβάνονται στα θεατρικά κείμενα. Το γνώρισμα αυτό της commedia erudita έχει περάσει και στις κωμωδίες του κρητικού θεάτρου.<br />Οι σταθεροί τύποι που απαντώνται στις κρητικές κωμωδίες είναι οι εξής:<br /><span style="font-weight: bold;">1. Οι ερωτευμένοι νέοι</span><br />Οι ερωτευμένοι νέοι είναι οι μοναδικοί ίσως σοβαροί (μη κωμικοί) χαρακτήρες, που παρουσιάζονται στις κωμωδίες του κρητικού θεάτρου. Χωρίς να έχουν απαραίτητα μεγάλους ρόλους, οι νεαροί ερωτευμένοι αποτελούν ουσιαστικά το κέντρο της πλοκής, αφού ο έρωτάς τους είναι εκείνος που τροφοδοτεί την υπόθεση του έργου. Οι δυσκολίες και τα εμπόδια, που συναντούν στον έρωτά τους, καθώς και οι απεγνωσμένες τους προσπάθειες να είναι μαζί αποτελούν την κεντρική πλοκή του έργου, που διανθίζεται βέβαια από πλήθος άλλες δευτερεύουσες σκηνές. Είναι δυνατόν τέλος σε μια κωμωδία να συναντήσουμε δυο ερωτευμένα ζευγάρια, γεγονός που περιπλέκει περισσότερο την εξέλιξη του έργου. Κάτι τέτοιο συμβαίνει στον Στάθη.<br /><span style="font-weight: bold;">2. Ο ερωτευμένος γέρος</span><br />Ο τύπος αυτός κατάγεται από τον γνωστό senex της ρωμαϊκής κωμωδίας και είναι ιδιαίτερα κωμικός. Συνήθως είναι ερωτευμένος με μια νεαρή κοπέλα, που θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν και κόρη του και τις περισσότερες φορές έχει αντεραστή του έναν κατά πολύ νεότερό του άντρα. Ο ερωτευμένος γέρος με ιδιαίτερα κωμικό τρόπο εξιστορεί τα παθήματα του έρωτά του και πασχίζει με κάθε τρόπο να κερδίσει το αντικείμενο του πόθου του, μάταια όμως, καθώς οι κωμωδίες λήγουν πάντα με το αίσιο σμίξιμο των νεαρών ερωτευμένων, προς μεγάλη απογοήτευση των γερόντων.<br /><span style="font-weight: bold;">3. Ο σχολαστικός δάσκαλος</span><br />Είναι ένα ιδιαίτερα κωμικό πρόσωπο, που αποτελεί εύρημα της commedia erudita μιας και ο τύπος αυτός δεν απαντάται στις ρωμαϊκές κωμωδίες. Ο δάσκαλος συνήθως είναι ανύπαντρος, έχει κωμική εμφάνιση και διαπληκτίζεται συχνά με τους πανούργους υπηρέτες, που τον γελοιοποιούν και τον χλευάζουν σε κάθε ευκαιρία. Ο ίδιος όμως θεωρεί τον εαυτό του αξιόλογο και πολύξερο, καυχιέται σε κάθε ευκαιρία για τις πολύπλευρες γνώσεις του και μνημονεύει συχνά κατά λέξη χωρία ολόκληρα από έργα Λατίνων συγγραφέων, στην προσπάθειά του να επιδείξει τον πλούτο των γνώσεών του. Χαρακτηριστική τέλος είναι η επίμονη χρήση της λατινικής γλώσσας από τους δασκάλους της κρητικής κωμωδίας, γεγονός που προκαλεί συχνές παρεξηγήσεις με τους συνομιλητές τους, εξ αιτίας των παρανοήσεων των λεγομένων τους.<br /><span style="font-weight: bold;">4. Ο μπράβος</span><br />Ο τύπος αυτός αντλείται από την αττική κωμωδία, από εκεί περνά στο ρωμαϊκό θέατρο (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Πυργοπολυνίκης, ο κεντρικός ήρωας της κωμωδίας του Πλαύτου Miles gloriosus) και φτάνει μέχρι την Αναγέννηση. Αποτελεί έναν από τους πιο συνηθισμένους και αγαπητούς τύπους της commedia erudita, που υιοθετήθηκε και από την κρητική κωμωδία. Ο μπράβος συνεχώς καυχιέται για τις πολεμικές του ικανότητες και τις ερωτικές του επιτυχίες και εξιστορεί τα κατορθώματά του στο πεδίο της μάχης, προκειμένου να κερδίσει το θαυμασμό των συνομιλητών του. Η πραγματικότητα όμως πολύ απέχει από τα λεγόμενά του, μιας κι ο μπράβος στην πραγματικότητα είναι ένας θρασύδειλος ψευτοπαλικαράς, που το βάζει στα πόδια στην πρώτη δυσκολία. Συχνά μάλιστα γίνεται αντικείμενο εμπαιγμού από τους δούλους, που ξεσκεπάζουν εύκολα το πραγματικό του πρόσωπο. Συχνά ο μπράβος παρουσιάζεται στις κωμωδίες ερωτευμένος, ο έρωτάς του όμως ποτέ δεν καρποφορεί.<br /><span style="font-weight: bold;">5. Εταίρες</span><br />Αυτός ο τύπος του «υποκόσμου» έλκει την καταγωγή του από τη νέα αττική και τη λατινική κωμωδία, απ’ όπου περνάει στην commedia erudita. Οι εταίρες είναι συνήθως πανέξυπνες, αδίστακτες και πανούργες. Συχνά αποκαλούνται από τα υπόλοιπα πρόσωπα της κωμωδίας με χαρακτηρισμούς όπως «πολιτικές», «δασκάλες», «εταίρες», «ρουφιάνες», χαρακτηρισμοί όμως που δικαιολογούνται πλήρως, κρίνοντας τη συμπεριφορά τους. Οι εταίρες συνήθως έχουν υπό την προστασία τους μια νεαρή κοπέλα, που συνήθως κακομεταχειρίζονται, ενώ συχνά επιδιώκουν με τις ενέργειές τους να φέρουν σε επαφή ζευγάρια ερωτευμένων.<br /><span style="font-weight: bold;">6. Δούλοι</span><br />Ο τύπος του δούλου κυριαρχεί στο κωμικό θέατρο από την αρχαιότητα κιόλας. Σε κάθε κρητική κωμωδία εμφανίζονται περισσότεροι του ενός δούλοι, με διαφορετικά ο καθένας χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Γενικότερα χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τους έξυπνους και τους χαζούς (μπουφόνους). Από κει και πέρα κάθε ένας εμφανίζει ποικίλα επιμέρους χαρακτηριστικά, όπως είναι η πονηριά, η απατεωνιά, η κατεργαριά, η τεμπελιά, η λαιμαργία, η φιλαργυρία. Άλλοι δούλοι είναι περισσότερο και άλλοι λιγότερο πιστοί στα αφεντικά τους, αν και τις περισσότερες φορές προσπαθούν με τις πράξεις να φέρουν εις πέρας τους σκοπούς των αφεντάδων τους. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που περιπλέκουν την υπόθεση της κωμωδίας με τα λάθη και τις ανοησίες τους, ενώ συχνές είναι και οι εμπλοκές τους σε καυγάδες και φιλονικίες με τους μπράβους, τους δασκάλους και τις εταίρες, αλλά και μεταξύ τους. Δίπλα στους δούλους υπάρχουν και οι υπηρέτριες, οι λεγόμενες φαμέγιες. Οι φαμέγιες, ζωηρές, πονηρές και σκανδαλιάρες, είναι άμεσα δεμένες με τις κυράδες τους, τις οποίες υπηρετούν πιστά στις ερωτικές τους υποθέσεις. Συχνά μάλιστα παρουσιάζονται κι οι ίδιες ερωτευμένες. Οι δούλοι και οι υπηρέτριες είναι οι κατ’ εξοχήν κωμικοί τύποι της κρητικής κωμωδίας. Με τις πράξεις τους τροφοδοτούν την πλοκή και κινητοποιούν την εξέλιξη του έργου. Συχνά μάλιστα αποτελούν τα κεντρικά πρόσωπα των κωμωδιών γι’ αυτό και δε λείπουν οι περιπτώσεις που από το όνομά τους παίρνει τον τίτλο της ολόκληρη κωμωδία (όπως για παράδειγμα συμβαίνει στον Κατζούρμπο).<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Βιβλιογραφία:</span><br /></span><ul><li><span style="font-size:85%;">Αλέξης Σολωμός, Το κρητικό θέατρο, Πλειάς, Αθήνα, 1973.</span></li><li><span style="font-size:85%;">David Holton (επιμ.), Λογοτεχνία και κοινωνία στην Κρήτη της Αναγέννησης, Π.Ε.Κ., Ηράκλειο, 1997.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Γεωργίου Χορτάτση, Κατσούρμπος (επιμ. Στ. Κακλαμάνης), στο πρόγραμμα της παράστασης από τη Νέα Σκηνή, Αθήνα, 1993.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Στάθης, Lidia Martini (επιμ.), Θεσσαλονίκη, 1976.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Μάρκου Αντωνίου Φώσκολου, Φουρτουνάτος, Alfred Vincent (επιμ.), Ηράκλειο, 1980.</span></li></ul><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-3661540195221015191?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-30985429951099912662005-05-02T17:43:00.000+03:002007-05-22T17:45:09.397+03:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Μιχάλης Αεράκης</span><br /><span style="font-style: italic;">Καλλιτεχνικός Διευθυντής</span><br /><span style="font-style: italic;">ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης</span><br /><br />Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης φιλοξενείται εδώ και 20 χρόνια στην πόλη των Χανίων. Διαδέχθηκε μια σημαντική ιστορία που χρονολογείται από το 1974, που ήταν και ο πρώτος πυρήνας θεατρικής και πολιτιστικής αποκέντρωσης σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, όπως ήταν η Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (Ε.ΘΕ.Κ.). Όλα τα παραπάνω χρόνια υπήρξαν και μεγάλες επιτυχίες και δύσκολες εποχές, αλλά και παντελή απραξία για πολλούς και διάφορους λόγους. Ωστόσο μπορούμε να πούμε ότι είναι ξεχωριστή τιμή για μας μιας και ο τίτλος του Θεάτρου μας προσδιορίζει ένα ολόκληρο νησί.<br />Ο θεσμός των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ξεκίνησε το 1983 με πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού. Πιστεύω ότι σήμερα ένα Θέατρο για να αποκτήσει ένα δημιουργικό χαρακτήρα και μία εύρυθμη λειτουργία πρέπει να πληρεί όλα εκείνα τα στοιχεία που διέπουν τις υποχρεώσεις απέναντι στην προγραμματική σύμβαση με το Υπουργείο Πολιτισμού, αλλά και στις συμβατικές υποχρεώσεις προς το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών.<br />Κατά την προσωπική μου εκτίμηση ένα Θέατρο που λειτουργεί στην περιφέρεια όπως είναι το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης πρέπει να έχει 1) Θεσμική θωράκιση, 2) Οικονομικά προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις των καιρών, 3) Κτιριακή και υλικοτεχνική υποδομή, 4) Σωστές θεατρικές επιλογές, 5) Παράλληλες εκδηλώσεις που να αγκαλιάζουν πλατύτερα κοινωνικά στρώματα και όχι ελιτίστικες επιλογές, 6) Αξιοπιστία στο κάθε τι που γίνεται, έτσι ώστε να μπορεί να κινηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια σε χορηγίες και τέλος έντιμα και με στόχους εφικτούς να οργανώνει τους όποιους σχεδιασμούς και προσανατολισμούς. Μόνο έτσι πιστεύω ότι μπορεί να ανθίσει και να καρποφορήσει ένα Θέατρο.<br />Το πρόβλημα δεν είναι αν κάποιος μπορεί να κάνει εύκολα Θέατρο αλλά τι Θέατρο θέλει να κάνει. Και εξηγούμαι. Θέλει Θέατρο «Επιχείρηση», θέλει Θέατρο που ως στόχο θα έχει την πνευματική διαδρομή των συμμετεχόντων για την εξύψωση και λειτουργία του ανθρώπινου μυαλού που «κοινωνεί» από αυτό το αποτέλεσμα ή θέλει Θέατρο για προσωπική προβολή και να γίνει «παράγοντας» στον τόπο κατοικίας του.<br />Εάν έχουν ξεκαθαριστεί όλα αυτά στο μυαλό του, από κει και πέρα μένει να δούμε τη μορφή ή το ιδιοκτησιακό καθεστώς που θα έχει. Αν θα είναι δηλαδή κάτω από την ομπρέλα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή άλλου φορέα, αν θα είναι ατομική ή μη κερδοσκοπική εταιρεία αν θα έχει ερασιτεχνικό χαρακτήρα ή οτιδήποτε άλλο.<br />Νομίζω ότι ανάλογα με τη μορφή και τη στρατηγική του κάθε θεατρικού φορέα πρέπει να χαράζεται και η τακτική του. Πιστεύω ότι ο μοναδικός κριτής και αποδέκτης, που είναι ο κόσμος αλλά και ο ίδιος ο χρόνος, είναι αυτά που προσδιορίζουν την πορεία ενός σχήματος. <br />Θέατρο που δεν επενδύει στο μέλλον του είναι καταδικασμένο. Επένδυση για μένα σημαίνει προσεγμένο ρεπερτόριο που να είναι κοντά στους ανθρώπους της περιφέρειάς σου χωρίς αυτό να σημαίνει πρόχειρο και λαϊκίζων, σημαίνει σοβαρή προετοιμασία, σημαίνει ανθρώπους γνώστες του αντικειμένου, σημαίνει να ανοίγεις ένα παράθυρο για το αύριο, με δύο λέξεις έντιμη δουλειά. Μόνο έτσι έχει περισσότερα ποσοστά να υπάρξει και στο μέλλον.<br />Για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης έχουν γίνει πολλά από τα παραπάνω και η Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα τελευταία χρόνια, έχει παίξει ένα σημαντικό ρόλο στην πορεία του Θεάτρου Κρήτης και έχει πάρει γενναίες αποφάσεις. Θεωρώ πολύ σημαντικό πόσο η δημοτική αρχή πιστεύει στο Θέατρο, πόσο επιθυμεί την ανάπτυξή του και κατά συνέπεια τι πόρους διαθέτει από τους προβλεπόμενους γι’ αυτό το σκοπό. Είναι πιστεύω ευθύνη της πολιτείας και μόνο, το πολιτιστικό αγαθό που παράγεται να μη χάσει την πορεία του και το στόχο του. Αυτό που απουσιάζει από την Κρήτη, κάτι το οποίο ομολογώ ότι δεν υπάρχει τόσο πολύ στην υπόλοιπη Ελλάδα, είναι η παντελής έλλειψη κτιριακών και υλικοτεχνικών υποδομών. Πιστεύω ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να κοιτάξει και προς αυτή την κατεύθυνση.<br />Από το 2000 που ανέλαβα την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης είχα θέσει ως στόχο για ένα Θέατρο «δυνατό προς τα μέσα» και «φημισμένο προς τα έξω». Σήμερα μπορώ να πω ότι το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης βρίσκεται α) σε σταθερή ανοδική πορεία στην ποσότητα και ποιότητα του έργου του, β) σε σταθερή ανοδική πορεία αξιοπιστίας και προσφοράς, γ) σε σταθερό ανοδικό αγκάλιασμα της κοινωνίας που υπηρετεί, δ) σε σταθερή ανοδική πανελλήνια αναγνώριση.<br />Η θετική αυτή εικόνα του Θεάτρου Κρήτης ασφαλώς δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Χρειάζεται ακόμα να γίνουν πολλά. Αλλά για να πετύχεις κάτι πρέπει πρώτα απ’ όλα και πάνω απ’ όλα να μπορείς να εμπνεύσεις και όχι να επιβάλεις. Πρέπει να πείσεις για το σωστό. Πρέπει επίσης με την ταυτότητα της εργασίας σου, την πίστη, την αφοσίωση, τους σωστούς χειρισμούς, το ανυποχώρητο σε θέματα επιλογών, το βάρος της ευθύνης και της αποστολής που έχεις αναλάβει, όλα αυτά να συγκλίνουν σε μία λέξη. Αγάπη. Στη λέξη αυτή λοιπόν αποδίδω το ότι συντελείται στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης τα τελευταία χρόνια.<br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-3098542995109991266?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-45281888784855429482005-05-02T17:39:00.000+03:002007-05-22T17:42:02.179+03:00<span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold;"><br />Κωνσταντίνος Α. Λυγνός</span><br /><span style="font-style: italic;">συνθέτης, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών </span><br /><span style="font-style: italic;">και εκδότης του περιοδικού της ΕΕΜ, «μουσικής ΠΟΛΥΤΟΝΟν»</span><br /><br /><br /><span style="font-style: italic;">«Το θέατρο είναι ένα μεγάλο σχολείο που σε μαθαίνει να κάνεις τα πάντα με μεγαλύτερη ευκολία, ανακαλύπτοντας ίσως και δικές σου πλευρές που δεν έχεις αξιοποιήσει.</span><br /><span style="font-style: italic;">Εκεί προσαρμόζεσαι πάντα στις ανάγκες της παράστασης και της σκηνοθεσίας.»</span><br /><span style="font-style: italic;"> </span><br /><span style="font-style: italic;">(Γ. Κουρουπός, σε πρόσφατη συνέντευξή </span><span style="font-style: italic;">του στο περιοδικό ΠΟΛΥΤΟΝΟν) </span><br /><br />Η διαπίστωση αυτή από ένα συνθέτη που έχει γράψει δεκάδες θεατρικές μουσικές και παράλληλα έχει ασχοληθεί με όλα τα συναφή είδη<br />(μουσικό θέατρο, σκηνικά συμφωνικά έργα, μπαλέτο και όπερα δωματίου), συμπυκνώνει τα δύο βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν την θεατρική μουσική σήμερα.<br />Το πρώτο είναι η πολυμορφία: Δεν είναι μόνο ο συνθέτης που πρέπει να μπορεί «να κάνει τα πάντα». Στην εποχή μας ολόκληρη η μουσική μίας παράστασης, μπορεί να φτιαχτεί από πολλά ή ακόμα και ετερόκλητα υλικά.<br />Το δεύτερο και εξ ίσου σημαντικό, είναι ότι στο θέατρο, σε αντίθεση με την όπερα ή ακόμα και το μιούζικαλ, ο ρόλος της μουσικής είναι υποστηρικτικός. Μία παράσταση μπορεί κάλλιστα να ανεβεί χωρίς καθόλου μουσική, όταν όμως αυτή υπάρχει πρέπει να λειτουργεί μέσα στο πλαίσιο της σκηνοθεσίας και να την υπηρετεί. Ένας άλλος συνθέτης με εξ ίσου μεγάλη θεατρική πείρα, ο Θόδωρος Αντωνίου, πιστεύει ότι και η καλύτερη δυνατή μουσική ακολουθεί πάντα την μοίρα μίας παράστασης: «Αν το έργο δεν πάει καλά το πολύ-πολύ να έρθουν μετά μερικοί φίλοι για να σου πούνε πόσο καλή ήταν η μουσική που έγραψες».<br />Παρ’ όλο που η σχέση της μουσικής με το θέατρο είναι πανάρχαια, η μορφή με την οποία την γνωρίζουμε σήμερα και συνειδητά ή ασυνείδητα την περιμένουμε να λειτουργήσει σε μία παράσταση, είναι -σχέση με όλο το υπόλοιπο θεατρικό παρελθόν- μία αρκετά πρόσφατη εξέλιξη που ξεκινά τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα όταν ανακαλύπτεται και εξελίσσεται ταχύτατα η τεχνολογία της ηχογράφησης, που απελευθερώνει την θεατρική μουσική από τους περιορισμούς τής ζωντανής εκτέλεσης και της δίνει τις δυνατότητες που έχει σήμερα.<br />Χάρη στην ηχογράφηση η μουσική αποκτά για πρώτη φορά μία εξ ίσου εύπλαστη λειτουργία σαν αυτή των σκηνικών, του μακιγιάζ και των κουστουμιών. Ανάλογη αλλαγή γνώρισε και η τεχνική των φωτισμών, όμως εκεί η εξέλιξη ήταν ως ένα βαθμό, πιο ομαλή καθώς ήδη από τον 19ο αιώνα στις μεγάλες τουλάχιστον Ευρωπαϊκές σκηνές, η χρήση του φωταερίου είχε ήδη αρχίσει να διευρύνει τις δυνατότητες. Με το μαγνητόφωνο η μουσική απόκτησε ανάλογη ελευθερία, αφού τώρα πια διαθέτουμε ένα απέραντο «ηχητικό βεστιάριο», όπου ψάχνοντας έξυπνα μπορούμε να βρούμε τα πιο εντυπωσιακά και απρόσμενα υλικά.<br />Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί και μία νέα θεατρική ειδικότητα: αυτή του μουσικού επιμελητή, ο οποίος, χωρίς να είναι αναγκαστικά συνθέτης ή μουσικός, μπορεί να ψάξει σε δίσκους, μαγνητοταινίες ή όπου αλλού και σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη να διαλέξει το πιο κατάλληλο υλικό: συμφωνικές ορχήστρες, αφρικανικά τύμπανα, λαϊκές χορωδίες από κάθε γωνιά της γης, ηλεκτρονικούς ήχους, τραγούδια-επιτυχίες του συρμού ή άλλα ξεχασμένα εδώ και δεκαετίες, rock ή τζαζ, ηχητικά εφέ. Το ηχητικό μας βεστιάριο όλα τα περιλαμβάνει και όλα σχεδόν μπορεί να συνυπάρξουν ακόμα και μέσα στην ίδια παράσταση, φτάνει να υπάρχει γούστο και φαντασία, (κάτι που δεν είναι βέβαια καθόλου δεδομένο, αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία...).<br />Πριν από το μαγνητόφωνο η θεατρική μουσική ή θα ήταν ζωντανή ή δεν θα υπήρχε καθόλου. Επίσης η ζωντανή εκτέλεση επηρέαζε αποφασιστικά όχι μόνο τί και πώς γραφόταν αλλά και πώς παιζόταν. Μία από τις γνωστότερες και επιτυχέστερες παγκοσμίως θεατρικές μουσικές είναι αυτή που έγραψε ο Έντβαρτ Γκρηγκ για τον ‘Πέερ Γκυντ’ του Ίψεν. Από το 1876 ως της μέρες μας το έργο ανέβηκε πάμπολλές φορές με τη αρχική του μουσική, ωστόσο ποτέ ξανά στην ίδια μορφή όπως στην πανάκριβη πρώτη του παραγωγή, καθώς η αρχική μουσική διασκευάστηκε αρκετές φορές για άλλα ανεβάσματα. Η πρώτη ελληνική παράσταση έγινε στο Εθνικό Θέατρο το 1935 με την μουσική του Γκρηγκ φυσικά ζωντανή και μαέστρο τον Δημήτρη Μητρόπουλο.<br />Ανάλογη πορεία ακολούθησε και η συνεργασία του Μανώλη Καλομοίρη με τον Γρηγόριο Ξενόπουλο στην ‘Στέλλα Βιολάντη’. Η μουσική γράφτηκε αρχικά για μικρή ορχήστρα και καθώς το έργο είχε μεγάλη επιτυχία διασκευάστηκε ξανά και ξανά για να παιχτεί από μικρότερα και διαφορετικά σύνολα. Σήμερα στο Αρχείο Μ. Καλομοίρη υπάρχουν πολλές τέτοιες διασκευές. (Για περισσότερα στοιχεία δείτε το κατατοπιστικότατο άρθρο του Φ. Τσαλαχούρη στην διεύθυνση:<br />http://www.kalomiris.org/kalorg/Notes/SkiniGR.htm )<br />Στην Ελλάδα μέχρι το ’50 όλη σχεδόν η μουσική που γράφτηκε για Αρχαία τραγωδία, από συνθέτες όπως ο Μάριος Βάρβογλης ή ο Αντίοχος Ευαγγελάτος, βασίζεται στα χάλκινα κυρίως πνευστά (τρομπέτες, τρομπόνια, κλπ) και στα κρουστά. Πέρα από το γεγονός ότι τα όργανα αυτά, χρησιμοποιημένα σωστά, παραπέμπουν ευκολότερα σε έναν «αρχαϊκό» ήχο, υπάρχει και η πρακτική πλευρά: Στα υπαίθρια θέατρα όπου συνήθως παίζονται τα αρχαία έργα είναι πολύ δύσκολο να ακουστούν τα λιγοστά έγχορδα μίας μικρής ορχήστρας, η οποία επιπλέον έμπαινε όπου περίσσευε χώρος και σκεπαζόταν με ένα κουβούκλιο για να μην φαίνεται. Προβλήματα σαν αυτά σήμερα δεν υπάρχουν. Τα μεγάφωνα απλώνουν τον ήχο παντού, ενώ με τις σύγχρονες τεχνικές ηχογράφησης ένα τριγωνάκι μπορεί να ακουστεί σαν την γιγάντια καμπάνα ενός καθεδρικού ναού και μία κλασική κιθάρα μπορεί να σκεπάσει μία ολόκληρη ομάδα από κρουστά.<br />Ήταν και είναι αρκετά συνηθισμένο μία μουσική θεάτρου να μετατρέπεται από τον συνθέτη σε έργο συναυλίας. Οι πασίγνωστες Εισαγωγές του Μπετόβεν «Έγκμοντ» και «Κοριολανός» είναι τέτοια έργα καθώς και το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» του Φέλιξ Μέντελσον.<br />Η κατοπινή μετατροπή-διασκευή μίας θεατρικής μουσικής σε έργο συναυλίας απαντάται σε όλες σχεδόν τις εργογραφίες Ελλήνων συνθετών. Όμως εδώ πρέπει να πούμε ότι ο τρόπος που αυτό γίνεται στα νεώτερα χρόνια διαφέρει ριζικά από την παλαιότερη πρακτική. Στο σημείο αυτό δεν έπαιξε ρόλο μόνο η τεχνολογία αλλά εξ’ ίσου η μουσική αισθητική και οι νέες θεατρικές απαιτήσεις. Η ηχογράφηση όντως άλλαξε και να πολλαπλασίασε τις δυνατότητες της μουσικής, όμως από την άλλη και η θεατρική πράξη διακλαδώθηκε σε πολλά διαφορετικά ρεύματα. Αρκεί να σκεφτούμε ότι κατά τον περασμένο αιώνα, όχι μόνο μεγάλοι σκηνοθέτες και θεατράνθρωποι όπως ο Στανισλάβσκι, ο Μπρεχτ και ο Αρτώ, ανέπτυξαν προσωπικές και πρωτότυπες απόψεις για το θέατρο και την σκηνοθεσία, αλλά και όλα τα σημαντικά αισθητικά ρεύματα (ρεαλισμός, εξπρεσιονισμός, συμβολισμός, σουρεαλισμός), εκφράστηκαν και θεατρικά. Είναι προφανές ότι η θεατρική μουσική, ακόμα και χωρίς το μαγνητόφωνο, έπρεπε να ακολουθήσει αυτή τη νέα κατάσταση. Επίσης, καθώς η χρήση της μουσικής έγινε πιο άμεσα λειτουργική έγινε και πιο οικονομική. Η συχνή χρήση, μουσικών γεφυρών, εισαγωγικών περασμάτων, τραγουδιών και χορών, καθώς και η χρήση μίας σχετικά ευάριθμης συμφωνικής ορχήστρας, εθεωρείτο δεδομένη από τους θεατρόφιλους του 19ου αιώνα και η πρακτική αυτή συνεχίστηκε μέχρι τις αρχές του 20ου. Τέτοιου είδους μουσικές σε εμάς φαντάζουν εντελώς περιττές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα σημερινά συναυλιακά έργα που προέρχονται από το θέατρο να ξαναδουλεύονται εκτενώς και ουσιαστικά να αποκτούν μορφή έργου όταν ξαναγράφονται. Τέτοια έργα έχουν γράψει όλοι σχεδόν οι σημαντικοί Έλληνες συνθέτες του 20ου αιώνα: Σκαλκώτας, Σισιλιάνος, Δραγατάκης, Παπαϊωάννου, Κουνάδης, Μαμαγκάκης και πολλοί άλλοι.<br />Στη χώρα μας η χρήση ηχογραφημένης μουσικής φτάνει με αρκετή καθυστέρηση. Οι πρώτες τέτοιες παραστάσεις εμφανίζονται στις δεκαετίες ’50 και ’60. Εδώ το Εθνικό Θέατρο, χάρη στις οικονομικές δυνατότητές του, πρωτοστατεί, καθώς εκείνα τα χρόνια η απόκτηση κατάλληλων μηχανημάτων δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Στην Επίδαυρο θα πρέπει να περιμένουμε ως τα μέσα της δεκαετίας του ’60 για την πρώτη παράσταση με «ηχητική μπάντα» σε ένα ‘Φιλοκτήτη’ του Μινωτή σε μουσική Θ. Αντωνίου.<br />Η μουσική για τον ‘Ιππόλυτο’, που ανέβηκε στην Επίδαυρο το 1954 σε σκηνοθεσία Ροντήρη, ήταν μία από τις τελευταίες συνθετικές δουλειές του Δημήτρη Μητρόπουλου πριν ξενιτευτεί. Πρόκειται για μία εξαιρετικά εύστοχη και ευφάνταστη μουσική η οποία με λίγες μόνο παρεμβάσεις μπόρεσε να λειτουργήσει και στην καινούργια παραγωγή, το καλοκαίρι του 2004. Όμως ακούγοντάς την 50 χρόνια αργότερα, μπορούμε επίσης να καταλάβουμε τα προβλήματα που αντιμετώπισε όταν πρωτοπαρουσιάστηκε. Στο πρώτο ανέβασμα η μουσική ακούστηκε (όπως ακούστηκε...), ζωντανή. Αντίθετα η ηχητική μπάντα του 2004 ήταν το επεξεργασμένο αποτέλεσμα πολλών ωρών ηχογράφησης από την Ορχήστρα των Χρωμάτων και προσαρμογής αυτού του υλικού στις ανάγκες του νέου ανεβάσματος.<br />Η θεατρική μουσική, όπως και η ‘ξαδέλφη’ της κινηματογραφική, «δεν μπορεί να ερμηνευτεί από κανένα κανόνα». Ο αφορισμός ανήκει στον συνθέτη και συγγραφέα Κώστα Μυλωνά και είναι απόλυτα σωστός γιατί παρά τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα δύο είδη, το βασικό τους κοινό χαρακτηριστικό είναι η πολυμορφία τους. Αυτό είναι κάτι που όλοι έχουμε συναντήσει, όχι μόνο στο Αρχαίο δράμα αλλά επίσης στον Σαίξπηρ, στον Μολιέρο και γενικά σε όλο το καθιερωμένο ρεπερτόριο. Το ίδιο έργο, ανάλογα με την μετάφραση, το ύφος της σκηνοθεσίας, το μέγεθος του θιάσου αλλά και τις οικονομικές και τεχνικές δυνατότητες μίας παραγωγής, ντύνεται μουσικά με εντελώς διαφορετικούς τρόπους. Δεν υπάρχει καμία συνταγή που να μπορεί να μας πει τι μπορεί να ταιριάξει και τι όχι.<br /> Όμως τόσο στο θέατρο όσο και στο σινεμά, τελικά υπάρχει ο απαράβατος κανόνας που ήδη αναφέραμε: Η μουσική πρέπει να υπηρετήσει το έργο και την σκηνοθετική άποψη. Ο σκηνοθέτης έχει κυρίαρχο ρόλο στις μουσικές επιλογές. Αυτός συνήθως επιλέγει τον συνθέτη και πολύ συχνά τον κατευθύνει σε ένα είδος ή ύφος μουσικής που προτιμάει για την συγκεκριμένη παράσταση (ή ταινία).<br />Πώς λειτουργεί αυτή η σχέση στα καθ’ ημάς; Από πολλές πλευρές προκύπτει ότι οι μουσικές γνώσεις των Ελλήνων σκηνοθετών (θεάτρου αλλά και κινηματογράφου), είναι μάλλον στοιχειώδεις. Όπως χαρακτηριστικά έχει πει ο Θόδωρος Αντωνίου: «Οι περισσότεροι το μόνο που ξέρουν είναι τα τύμπανα και το φλάουτο». Από την άλλη, το να έχει κάποιες μουσικές γνώσεις ο σκηνοθέτης δεν είναι απαραιτήτως πλεονέκτημα, γιατί τότε πιθανόν να ανακατεύεται στη δουλειά του συνθέτη περισσότερο απ’ ότι χρειάζεται και στην ουσία να τον μπλοκάρει. Μιλώντας για κάποια τέτοια συνεργασία ένας συνθέτης της νεώτερης γενιάς, ο Αλέξανδρος Μούζας, είχε κάποτε πει: «Αρχίσαμε να συζητάμε για το τί μουσική θα έπρεπε να έχουμε και έφτασε να μου σφυρίζει τις μελωδίες». Είναι κάτι ανάλογο με αυτό που συχνά συμβαίνει με τους θεατρικούς συγγραφείς, οι οποίοι όταν παρακολουθούν τις πρόβες συχνά παρεμβαίνουν και διακόπτουν επειδή όταν έγραφαν το κείμενο είχαν φανταστεί την σκηνή να παίζεται με άλλον τρόπο.<br />Περισσότερο απ’ όλα, αυτό που χρειάζεται σε πρώτη φάση ανάμεσα στον μουσικό και τον σκηνοθέτη, είναι να υπάρξει μία σχέση εμπιστοσύνης, η οποία, όταν οι συνεργασίες συνεχιστούν, μπορεί να εξελιχθεί στην ανάπτυξη μίας κοινής γλώσσας. Πρόκειται για μία ιδιόμορφη χημεία που όταν τελεσφορήσει οδηγεί στις γνώριμες επαναλαμβανόμενες συνεργασίες που βαστάνε χρόνια. Τέτοια ήταν η συνεργασία του Κουν με τον Χατζηδάκι, που άρχισε από την δεύτερη κιόλας παράσταση που ανέβασε το Θέατρο Τέχνης. «Η μουσική έδεσε με το σκηνοθετικό στυλ», μας λέει και ο Θ. Αντωνίου, ο οποίος επίσης συνεργάστηκε πολύ με τον Κουν.<br />Αυτό γινόταν ακόμα και όταν η μουσική έπαιρνε αρκετές ελευθερίες από το συγκεκριμένο τοπικό ή χρονικό πνεύμα του έργου ή από τις απόψεις του συγγραφέα για τη μουσική, όπως έγινε στα ανεβάσματα του Μπρεχτ όπου δούλεψε ο Χατζηδάκις. Ένα άλλο καλό παράδειγμα μουσικής απόκλισης είναι το πασίγνωστο και πανέμορφο τραγούδι, ‘Χάρτινο το φεγγαράκι’, που πρωτακούστηκε στην παράσταση του έργου του Τένεσι Ουΐλιαμς ‘Λεωφορείον ο πόθος’, από την Μελίνα Μερκούρη. Τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο απομακρυσμένο από την πνιγηρή και νοσηρή ατμόσφαιρα της Νέας Ορλεάνης και της ξεπεσμένης γαλλοτραφούς πρώην αριστοκράτισσας Μπλανς Ντυμπουά. Ωστόσο το απόλυτα χατζιδακικό, ελληνικό τραγούδι εξυπηρέτησε την παράσταση ανασύροντας τον καταπιεσμένο αισθησιασμό της ολέθριας σχέσης και την ψεύτικη εικόνα του ανεκπλήρωτου έρωτα.<br />Η επιτυχία αυτή έκανε τελικά τον Κουν να αποζητά κατά βάθος μια επανάληψη του χατζηδάκειου ύφους, ρόλο που ανέλαβε να εκπληρώσει (όσο εκπλήρωσε στις νέες συνθήκες), ο Χρήστος Λεοντής. Ωστόσο ο Κουν συνεργάστηκε και με πολλούς άλλους συνθέτες που σήμερα αποκαλούμε «λόγιους»: με τον Νίκο Μαμαγκάκη, τον Δημήτρη Τερζάκη, τον Μιχάλη Αδάμη, τον Αντωνίου, τον Μιχάλη Χριστοδουλίδη και τους νεώτερους, τον Δημήτρη Μαραγκόπουλο και τον Γιώργο Κουμεντάκη.<br />Γενικά ο Κουν ήταν ο άνθρωπος που σύμφωνα με τον Γιάννη Τσαρούχη, πάντα έψαχνε. Η βαθιά κουλτούρα του και η εκπληκτική διαίσθησή του, τον έκαναν ικανό να δέχεται ακόμα και κάτι που ίσως δεν καταλάβαινε απολύτως. Αποκορύφωμα των διαφορετικών συνεργασιών του είναι αυτή με τον Γιάννη Χρήστου στους «Πέρσες» του Αισχύλου, όπου έγινε κάτι το σχεδόν μοναδικό: ο έμπειρος σκηνοθέτης επέτρεψε στον νεαρό και σχετικά άγνωστο τότε συνθέτη, να σκηνοθετήσει μαζί του τα Χορικά και να επέμβει ακόμα και στον τρόπο που λεγόταν το κείμενο τεμαχίζοντας λέξεις για να δημιουργήσει μουσικά στοιχεία.<br />Στο διεθνές θέατρο είναι αρκετά γνωστές και καλά τεκμηριωμένες από πλευράς στοιχείων, οι συνεργασίες του Μπρεχτ με τους Χανς Άϊσλερ, Πολ Ντεσάου και κυρίως η πιο διάσημη απ’ όλες: με τον Κουρτ Βάιλ. Καθώς ο Μπρεχτ έστηνε με γερμανική μεθοδικότητα και πείσμα, ένα θέατρο νέου τύπου ήθελε μία μουσική με σαφείς αποστάσεις από τις παραδοσιακές μέχρι τότε χρήσεις. Στο θέμα αυτό έχει αναφερθεί και ο ίδιος, όμως τα γραπτά του δίνουν μάλλον γενικές κατευθύνσεις και λίγο ασχολείται με τα ειδικότερα μουσικά-τεχνικά θέματα. Μοιάζει να απεχθάνεται την ρομαντική μουσική παράδοση του καιρού του στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει να γραφόταν το μεγαλύτερο μέρος της θεατρικής μουσικής στην τότε Γερμανία. Σίγουρα είναι αρνητικός προς την μουσική «καλλιέπεια» και φαίνεται ότι σαφώς προτιμάει «ταπεινότερα» μουσικά υλικά, όπως τα τραγούδια του καμπαρέ. Ο Βάιλ που υπήρξε ο ιδανικός ενσαρκωτής της μουσικής του ιδέας είχε ανάλογες απόψεις. Όταν ρωτήθηκε κάποτε: «Τελικά τι θέλεις να γίνεις; Ο Βέρντι των φτωχών;» απάντησε: «Είναι τόσο κακό αυτό;»<br />Χάρη στη διάδοση ορισμένων παραστάσεων, με χαρακτηριστικότερη απ’ όλες την ‘Όπερα της πεντάρας’, την οποία μας είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστούμε με άλλη μουσική εκτός από του Βάιλ, είναι πολλά αυτά που ξέρουμε για το μουσικό ιδίωμα του μπρεχτικού θεάτρου. Μπορούμε έτσι να το αναπαράγουμε όχι μόνο με χρήση της πρωτότυπης μουσικής, κάτι που γίνεται πολύ συχνά, αλλά χρησιμοποιώντας ποικίλα μουσικά είδη. Οι μουσικές εφαρμογές σε «στυλ Μπρεχτ» αποτελούν συχνότατη καταφυγή σκηνοθετών και συνθετών. Η υπερβολική τους χρήση είχε ως αποτέλεσμα να εξασθενίσει σημαντικά η εκφραστική τους δύναμη. Στη χώρα μας αυτό συντελέστηκε τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης που σίγουρα ήταν η εποχή της πιο χοντροκομμένης θεατρικής πολιτικοποίησης (και όχι μόνο...).<br /> Το πόσο ουσιαστική είναι η σχέση εμπιστοσύνης σκηνοθέτη-συνθέτη, μπορεί να φανεί και από μία συνεργασία που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ: Αυτή του Ιάννη Ξενάκη με τον Αλέξη Μινωτή στο ‘Οιδίποδα επί Κολωνώ’ που ανέβηκε το 1974, τελικά με μουσική Αντωνίου. Η ματαίωση προήλθε μεταξύ άλλων, και από τα τεράστια τεχνικά προβλήματα που παρουσίασε η εκμάθηση ενός ακραία στρυφνού και δύσκολου υλικού από τον Χορό, ο οποίος μετά από βδομάδες δουλειάς είχε καταφέρει να αποστηθίσει ελάχιστους μόνο στίχους χορικών. Όμως το ουσιαστικότερο ήταν ότι συγκρούστηκαν δύο εντελώς ασύμβατοι κόσμοι: Από τη μια η κλασικά δουλεμένη, μέσα από πορεία δεκαετιών στο σανίδι, αντίληψη του Μινωτή για το τι εστί Αρχαίο δράμα, με το κείμενο να έχει πάντοτε τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο. Από την άλλη ο Ξενάκης χωρίς να κάνει τον ελάχιστο συμβιβασμό, θέλησε να επιβάλει μία ακραία πρωτοποριακή και πειραματική άποψη όχι μόνο πάνω στην Τραγωδία και την μουσική αλλά ακόμα και στην ίδια την υφή της Αρχαίας γλώσσας.<br />Η ασυμβατότητα ανάμεσα στις αντιλήψεις ή και την παιδεία των συντελεστών, όπου και όποτε υπάρχει, είναι πάντα ένα πρόβλημα. Ακόμη κι αν δεν διαλύσει την συνεργασία από την αρχή, έχει σχεδόν πάντα αρνητικές συνέπειες για το τελικό αποτέλεσμα. Γύρω στα μέσα του ‘60, όταν το διεθνές avant-garde μεσουρανούσε, ανέβηκαν στην Επίδαυρο κάποιες παραγωγές με ηλεκτρονική, όπως λεγόταν τότε, μουσική υπόκρουση, οι περισσότερες μάλιστα από το Εθνικό Θέατρο. Παρά το μουσικό ενδιαφέρον της προσέγγισης αυτής όποιος έβλεπε μία τέτοια παράσταση, δεν μπορούσε να μην αναρωτηθεί πώς έδενε η κλασική, σχεδόν ακαδημαϊκή σκηνοθεσία του Κώστα Μουζενίδη, την οποία ακολουθούσαν πιστά τα κουστούμια, η χορευτική κίνηση και οι φωτισμοί, με έναν ηχητικό κόσμο που παρέπεμπε στα ηχητικά πειράματα των studio της Γερμανίας ή στα workshops των Αμερικάνικων Πανεπιστημίων.<br />Όμως τελικά η ηχογραφημένη μουσική έδωσε και έναν νέο αυτόνομο ρόλο στην ζωντανή, η οποία τώρα πια όπου και όποτε χρησιμοποιείται επιδιώκει συγκεκριμένο αισθητικό αποτέλεσμα και δεν είναι πια μία αναγκαστική κατάσταση όπως στο παρελθόν. Η πράξη της εκτέλεσης τονίζεται ηθελημένα και τείνει να αποτελεί τμήμα του όλου θεάματος. Αυτό έγινε και στην πρόσφατη παράσταση του ‘Πέερ Γκυντ’ από το Εθνικό όπου η μικρή ορχήστρα που έπαιζε την (διασκευασμένη φυσικά), μουσική του Γκρηγκ, είχε τοποθετηθεί σε έναν εμφανή εξώστη στο εμπρός αριστερά μέρος της σκηνής. Τέλος πρέπει να πούμε ότι, βοηθούσης της πειραματικής και εξερευνητικής περιρρέουσας ατμόσφαιρας του περασμένου αιώνα, τα ίδια τα όρια της μουσικής έγιναν πολύ πιο ρευστά. Όλα τα ακουστικά στοιχεία μίας παράστασης υπάρχουν πλέον πάνω σε ένα ηχητικό συνεχές και συχνά δεν είναι καθόλου σαφές πού τελειώνουν τα νατουραλιστικά ηχητικά εφέ που αποζητά η δράση (θόρυβοι ανέμου ή νερού, ήχοι μάχης, φωνές πλήθους) και πού αρχίζει η «μουσική» ή ακόμα και ποιοι ήχοι στοιχεία εκτελούνται ζωντανά και ποιοι είναι ηχογραφημένοι. Άλλωστε ο συνθέτης ή ο μουσικός επιμελητής, πολύ συχνά το ίδιο πρόσωπο, πρέπει, όπως είπαμε και στην αρχή, να μπορούν να τα κάνουν όλα και μαζί να τα εντάξουν, παλαιότερα στην μπομπίνα και τώρα στο τελικό CD μίας παράστασης.<br />Ένα ενδιαφέρον παρακλάδι της εφαρμογής της ζωντανής μουσικής είναι όταν αυτή εκτελείται αποκλειστικά από τους ηθοποιούς, με τις φωνές τους (ίσως και με κάποια απλούστατα κρουστά που παίζουν οι ίδιοι), χωρίς άλλη συνοδεία ή στήριξη. Τέτοιες παραστάσεις έχει ανεβάσει ο Λευτέρης Βογιατζής σε συνεργασία με τον Σπύρο Σακκά και τον Νίκο Κηπουργό καθώς και το Θέατρο του Νότου πάλι σε συνεργασία με τον Κηπουργό. Είναι προφανές ότι μία τέτοια λύση είναι πολύ ειδική και δεν είναι τυχαίο ότι έχει χρησιμοποιηθεί σε πολύ μικρούς χώρους, όπως είναι το γνωστό θέατρο της Νέας Σκηνής στην Οδό Κυκλάδων και ο «Εξώστης» του Θεάτρου Αμόρε.<br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-4528188878485542948?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-86786249937402518952005-05-02T17:35:00.000+03:002007-05-22T17:36:57.668+03:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Ρενή Παπαδάκη Πλουμίδου</span><br /><span style="font-style: italic;">Καθηγήτρια Χορού-Χορογράφος</span><br /><br />Ο χορός - κι όλες οι άλλες τέχνες που γεννιούνται απ’ αυτόν ή που απλώς τον συνοδεύουν: απ’ το τραγούδι έως την ποίηση και τη γλυπτική- έχει σαν αντικείμενο να δεσμεύει αυτή τη ζωντανή και υπερφυσική δύναμη που γεννιέται από τις ρυθμικές προσπάθειες της ομάδας. Ο χορός, όπως και το προσωπείο, είναι «πυκνωτής ενέργειας»: ενώνει σ’ ένα σύνολο τις σκόρπιες δυνάμεις της φύσης και της κοινότητας, τις δυνάμεις των νεκρών της και των ζωντανών της, δημιουργεί πιο περιεκτικούς πυρήνες πραγματικότητας και ενέργειας.<br />Ο χορός, κατά κάποιο τρόπο, θέτει σ’ ενέργεια μια έκτη αίσθηση: την αίσθηση με την οποία συνειδητοποιούμε τη θέση και την ένταση των μυών μας, καθώς οι ημικυκλικοί σωλήνες του αυτιού μας μας κάνουν να συνειδητοποιούμε και να κυβερνάμε την ισορροπία μας. Με το φαινόμενο αυτό της μυικής συνήχησης ή συμπάθειας, η έκτη αυτή αίσθηση καθιστά δυνατή την επαφή ανάμεσα στο χορευτή και τον συμμετέχοντα θεατή. Μια επαφή άμεση, που προκαλεί συγκίνηση μέσα από τη σχέση μιας κίνησης του σώματος, που έχει πραγματικά συντελεστεί στο μάξιμουμ της έντασής της, και μιας άλλης κίνησης του σώματος που μόλις και γίνεται αισθητή, μιας κίνησης υπό γένεση ή ακόμα και σε λανθάνουσα μορφή.<br />Ο χορός όπως και κάθε τέχνη είναι στη βάση του γεγονός πηγαίο και αυθόρμητο, ένας χώρος όπου βρίσκει διέξοδο ο κόσμος των ανθρώπινων συναισθημάτων. Είναι τέχνη παραστατική που εκτυλίσσεται μέσα σε χώρο και χρόνο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, και χρησιμοποιεί τις κινήσεις του ανθρώπινου σώματος για να εκφράσει συναισθήματα και ιδέες.<br />Ο λόγος, η κίνηση και η μουσική ήταν στενά δεμένα στη συνείδηση των ανθρώπων. Στις αρχαίες κοινωνίες η μουσική συνδέεται και με μορφές μιμικής ή και θεατρικής αναπαράστασης που έχουν την αφετηρία τους στις θρησκευτικές τελετουργίες. Από τέτοιες μορφές τελετουργικής αναπαράστασης κατάγεται φυσικά το αρχαίο δράμα, που έφτασε να γίνει μια από τις υψηλότερες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης της αρχαιότητας. Είχε στοιχεία από το παλιό τελετουργικό θέατρο, ταυτόχρονα όμως αποτέλεσε και μια από τις πρώτες μορφές του λαϊκού θεάτρου, αφού το παρακολουθούσε και το έκρινε όλη η κοινωνία.<br />Αν για τη Δυτική «ανθρωπιστική» αντίληψη ο χορός είναι μια τέχνη «του χώρου και του χρόνου», οι ανθρωπολόγοι προτάσσουν την άποψη ότι το «χορεύειν» είναι μια πολιτική (κοινωνική και αισθητική) συνιστώσα, άμεσα συνυφασμένη με την καθημερινότητα, πριν ακόμα γίνει τέχνη με την καθαρή έννοια του όρου. «Η ορθώς μελετημένη κίνηση είναι από τα πιο ουσιώδη προσόντα ενός ηθοποιού. Με το χορό και την άσκηση ο ηθοποιός μαθαίνει τον τρόπο να περπατάει, να τρέχει, να υποκλίνεται».<br />Η θέση του χορού στο θέατρο δεν είναι πάντα ίδια και αναλλοίωτη. Οι δυο συγγενείς τέχνες, άλλοτε βαδίζουν παράλληλα, άλλοτε εξελίσσονται κατά αντίθετη φορά, και άλλοτε συμβαίνει να συμβαδίζουν αλλά με διάφορες αυξομειώσεις σα να μπλέκονται οι φωνές μέσα στην πολυφωνική μουσική.<br />Ο χορός, όπως ήδη αναφέραμε, ακολουθεί και αυτός τα παγκόσμια καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής του. Συμβαίνει μερικές φορές να έχει τον κύριο ρόλο σε μια θεατρική παράσταση, άλλοτε πάλι είναι βοηθητικό στοιχείο. Κάποτε πάλι ελευθερώνεται από το θεατρικό λόγο και τότε ζει και αναπτύσσει τη δική του υπόσταση ως τέχνη αυτούσια. Ο ρυθμός που βγαίνει από το κορμί του ανθρώπου, οι διάφοροι ρυθμοί από τη γύρω φύση, μπορούν να εκφραστούν αμεσότερα με την κίνηση και τη μουσική παρά με το συγκεκριμένο λόγο. Γι’ αυτό μπορούμε να πούμε «εν αρχή ήν ο χορός και ύστερα ο λόγος».<br />Παντού στον κόσμο, σε οποιαδήποτε χώρα πολιτισμένη ή πρωτόγονη, σε κάθε εποχή και σε κάθε λαό η θεατρική εκδήλωση ξεκινάει από τα στοιχεία του χορού. Από τον ρυθμό, την κίνηση, την ομαδικότητα και το θρησκευτικό αίσθημα. Ο λόγος έπεται και προστίθεται στην όρχηση. Βλέπουμε λοιπόν γιατί τα χορικά μας ξεκουράζουν από τη δραματικότητα. Δεν είναι μόνο η κίνηση και η μουσική ως στοιχεία, αλλά υπάρχει και ένα λυρικό περιεχόμενο. Λυρική ποίηση επικρατεί στο χορό, ακόμη και λυρική σκέψη. Ο χορός σκέπτεται, διηγείται, φιλοσοφεί, συμπονά, συμπάσχει. Το πάθος πλημμυρίζει και ξεσπά και…τότε τα λόγια δε φθάνουν για να εκφραστούν. Έτσι ο λόγος καταφεύγει στη μουσική και οι φράσεις πλαταίνουν με μουσικές καταλήξεις, όπως γίνεται στην εκκλησιαστική μουσική ή όπως στα μοιρολόγια μας.<br />Υπάρχει λοιπόν αυτή η εναλλαγή ανάμεσα στις δυο τέχνες, που βαδίζουν είτε παράλληλα είτε κατά αντίθετη φορά. Μια τέχνη όμως τόσο πανάρχαια, με ρίζες βαθιές μέσα στο είναι του ανθρώπου, δεν πεθαίνει. Ζει και ακολουθεί τη δική της πορεία και συναγωνίζεται την τραγωδία με τη δική της γλώσσα, δηλαδή την κίνηση και τη μουσική. Έτσι βλέπουμε πόσο πολύτιμο στοιχείο είναι ο χορός π.χ. στο ρόλο των χορικών ως intermedio, της πρόζας και του μουσικού δράματος ως παντομίμα ή τέλος ως απόλυτος χορός. Ο χορός και το θέατρο είναι δυο τέχνες που πλησιάζουν. Το θέατρο σήμερα μεταχειρίζεται το χορό.Η τέχνη του χορού είναι ο συντομότερος δρόμος από άνθρωπο σε άνθρωπο, από ψυχή σε ψυχή, από καρδιά σε καρδιά. Γι’ αυτό ο ηθοποιός είναι το επίκεντρο της θεατρικής πράξης. Τα εκφραστικά μέσα ενός υποκριτή δεν είναι μόνο η φωνή και η άρθρωση. Η ορθώς μελετημένη κίνηση είναι από τα πιο ουσιώδη προσόντα ενός ηθοποιού. Ο ηθοποιός πρέπει να μπορεί και να χορέψει. Με το χορό και την άσκηση ο ηθοποιός μαθαίνει τον τρόπο να περπατάει, να τρέχει, να υποκλίνεται.<br />Έτσι γενικά ο χορός είναι απαραίτητο στοιχείο για τον ηθοποιό, είναι η έκφραση που βγαίνει από τη στάση, την κίνηση, ακόμα και την ακινησία. Γι’ αυτό και ο ηθοποιός πρέπει να κατέχει το κορμί του όπως ο χορευτής. Για να του δοθεί η δυνατότητα με το κορμί ελευθερωμένο, να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο. Έτσι κύριο εκφραστικό μέσο γίνεται το σώμα. Η τεχνική, το κέντρο βάρους του σώματος και του συναισθήματος αποτελούν το καθένα ξεχωριστά αντικείμενα άσκησης και επεξεργασίας. Μόνο όμως στο σύνολό τους είναι σε θέση να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για ένα «σωματικό» παίξιμο και αυτό ακριβώς απαιτεί το θέατρο του σώματος.<br />Ο ηθοποιός, ανεξάρτητα αν είναι ηθοποιός του λόγου ή της παντομίμας, πρέπει να συνειδητοποιήσει τη γλώσσα του σώματος, αυτή την ικανότητα έκφρασης του ενιαίου των τάσεων, των χειρονομιών, της μιμικής και της κίνησης. Αυτή η εκφραστική ικανότητα του σώματος πρέπει να εδραιωθεί πάνω στη σκηνή. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει η γλωσσική και εκφραστική δύναμη του σώματος να ασκηθεί και να βρίσκεται πάντα σε ετοιμότητα. Με την άσκηση, την εκγύμναση, την επίπονη εργασία, τον αυτοσχεδιασμό, με τη συνεχώς εξελισσόμενη τεχνική του λόγου, το χορό, ο ηθοποιός θα γνωρίσει και θα βιώσει την εκφραστική ικανότητα του σώματος του και έκτοτε θα τη χρησιμοποιεί συνειδητά. Πρέπει όμως ο ηθοποιός να αποφύγει τη μεμονωμένη χρήση προκαθορισμένων χειρονομιών, εκφράσεις προσώπου και κινήσεις σαν από «κατάλογο».<br />Στο θέατρο του σώματος συμμετέχει πάντα ολόκληρο το κορμί. Ο Γιέρζι Γκοροτόφσκι προτείνει: «το σώμα μας πρέπει να ιδιοποιείται κάθε κίνηση, όσο μικρή κι αν είναι, καθένας πρέπει να ακολουθήσει τον προσωπικό του μοναδικό δρόμο (…) η αίσθηση του πόνου που προέρχεται απ’ το κομμάτι του πάγου πρέπει να γίνει ορατή όχι μόνο με τις άκρες των δαχτύλων ή τα χέρια αλλά με ολόκληρο το κορμί». Η στάση του σώματος, το κέντρο βάρους της κίνησης, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και τα συναισθήματα των ανθρώπων που εκφράζει η στάση του σώματος, όλα μαζί δημιουργούν ένα οικοδόμημα σκέψεων που πρέπει να βοηθήσει τον προσανατολισμό κατά την άσκηση και την επεξεργασία των σκηνών.<br />«Η οποιαδήποτε πράξη προϋποθέτει μια εσωτερική ώθηση, που αποτελεί το έναυσμα για την απαρχή της πράξης». Ο R.V. LABAN ονόμασε αυτή την εσωτερική ώθηση effont = πηγαία προσπάθεια. Αυτή είναι τελείως προσωπική έκφραση που διαφοροποιείται από άτομο σε άτομο και από τη μια στιγμή στην άλλη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η φυσική και συναισθηματική κατάσταση του ατόμου και το έργο που επιτελείται.<br />Τέσσερις είναι οι κινητικοί παράγοντες στις ανθρώπινες κινήσεις που ο RV. LABAN όρισε ως εξής<br />Βάρος = weight<br /> Χώρος = Space<br /> Χρόνος = Time<br /> Pon = Flow<br /><br />Σε κάθε κίνηση συμμετέχουν σε διαφορετικό βαθμό στοιχεία του κάθε παράγοντα. Οι διάφορες τεχνικές του χορού απαιτούν διαφορετικό τρόπο χειρισμού του βάρους μας. Το μπαλέτο δίνει έμφαση στην αντίσταση του σώματος στη βαρύτητα προσδίδοντας ελαφρότητα και αίσθηση έλλειψης βάρους. Σε αντίθεση με την τεχνική του Humphrey όπου το σώμα πρέπει να ενδίδει στη βαρύτητα και να απελευθερώνεται από αυτή.<br />Χώρος. Την έννοια του χώρου την αντιλαμβανόμαστε με διάφορους τρόπους. Είναι ο κοινός χώρος που τον αποτελούν τα πράγματα που μας περιτριγυρίζουν. Ο χώρος αυτός είναι απέραντος μέχρις ότου τον οριοθετήσουμε ανάλογα με τις ανάγκες μας (προσωπικός χώρος είναι αυτός που έχουμε ο καθένας γύρω μας). Μ’ αυτόν ορίζουμε τις «αποστάσεις από τους άλλους και από τα γύρω πράγματα. Στη χορογραφία ο χώρος αποκτά μια διαφορετική σημασία. Το σώμα υπάρχει στο χώρο, τόσο σε κατάσταση ηρεμίας όσο και σε κίνηση.<br />Χρόνος εσωτερικός και εξωτερικός. Χρόνος εξωτερικός είναι αυτός που μπορεί να μετρηθεί. Ο δεύτερος, ο εσωτερικός, γίνεται αντιληπτός από την αναπνοή και τους παλμούς. Αυτό το εσωτερικό ρολόι υποδεικνύει σε κάθε άτομο πόσος χρόνος του χρειάζεται για την ολοκλήρωση μιας πράξης. Στο χορό ο χρόνος ορίζεται από τρεις παραμέτρους. Η μια είναι η διάρκεια ενός συγκεκριμένου κομματιού μοτίβου ή σόλο. Η άλλη είναι η ταχύτητα με την οποία εκτελείται μια ορισμένη κίνηση. Τέλος υπάρχουν και η επιτάχυνση και η επιβράδυνση που αποτελούν το μεταβατικό στάδιο.<br /> Poή είναι ο προσωπικός τρόπος κίνησης του κάθε ανθρώπου και το ποσοστό ενέργειας που αναλώνεται για την ολοκλήρωση της όποιας συγκεκριμένης κίνησης και εξαρτάται από την εντολή που δίνει το κεντρικό νευρικό σύστημα στο μέρος εκείνο του σώματος που θα κινηθεί.<br />Έτσι ο χορός, ως μέσο έκφρασης, προϋποθέτει την παρουσία κάποιων στοιχείων. Το σώμα (body) ως βασικό στοιχείο επικοινωνίας. Η ενέργεια (action) που δείχνει αυτό που γίνεται. Ο χώρος (space) που φανερώνει το που συντελείται η κίνηση. Η δυναμική (dymamics) που καθορίζει την ποιότητα των κινήσεων και τον τρόπο με τον οποίο αυτές εκτελούνται. Η σχέση (relationship) που είναι η αλληλεπίδραση ανάμεσα στο χορό και στους χορευτές, τους ηθοποιούς αναμεταξύ τους και ανάμεσα σ’ αυτούς και τα αντικείμενα που χρησιμοποιούν, καθώς και το περιβάλλον τους.<br />Το ανθρώπινο σώμα είναι το βασικό μέσο επικοινωνίας στο χορό και στην κίνηση. Το σώμα είναι συμμετρικό, με το κεφάλι να ξεχωρίζει από τον κορμό και τα άκρα να εκτείνονται μακριά από τον κεντρικό του άξονα, τη σπονδυλική στήλη. Η κίνηση καθορίζεται από την ικανότητα των αρθρώσεών μας να κινούνται, καθώς και από το σχήμα του σώματος μας που ορίζεται από το σκελετό και τους μυς μας.<br />Ξεκινώντας λοιπόν από το σώμα την ενέργεια, το χώρο, τη δυναμική, το σχέση, το κείμενο, τη μουσική, τη σκηνοθετική καθοδήγηση έχομε φτάσει αρκετές φορές στο να πλάθομε σώματα ηθοποιών που στην αρχή ήταν άκαμπτα, δεν ήξεραν να τοποθετήσουν το βάρος, να σταθούν στην πίσω θέση, να περπατήσουν και να βιώσουν το χώρο που κινούνται ∙ όμως με την επανάληψη, την εξοικείωση με το σώμα και τους γύρω τους είδαμε αυτούς τους ανθρώπους να εκτελούν χορευτικά βήματα, να λύνονται και να προβάλλουν συναισθήματα και στάσεις που την πρώτη μέρα φαίνονταν ξένα σαν γλώσσα άγνωστη.<br /> Έχομε ακολουθήσει διαφορετικούς δρόμους προσέγγισης ανάλογα με το θέμα και τη δουλειά, ανάλογα με τους ανθρώπους στους οποίους απευθυνόμαστε και το ποιο είναι το ζητούμενο του χορού στο κείμενο και σ’ όλη την παράσταση. Πάντως η πρώτη επαφή είναι να γνωρίσουμε το σώμα και σε τι μας χρησιμεύει πέρα από το να το κουβαλάμε μαζί μας. Ακολουθεί έπειτα η ενδυνάμωση κύριων σημείων της κοιλιάς και της πλάτης για να κρατήσει το σώμα, οι τρόποι εναλλαγής των επιπέδων της δυναμικής, της μουσικής, της παύσης και της ακινησίας. Η επαφή με τον άλλο από ένα απλό άγγιγμα έως να εναποθέσω το σώμα μου πάνω του, να τον εμπιστευτώ να τον νιώσω. Πάντα προσπαθούμε να φέρομε εικόνες από την καθημερινότητα για να προσεγγίσομε το ζητούμενο της κίνησης που αναζητούμε από τους χορευτές ηθοποιούς ώστε όλα να έρθουν στρωτά και να είναι οικεία, να εξελιχτούν ομαλά για να μπορέσουν τελικά εκείνοι να εκφραστούν και να δώσουν.<br />Πολλές φορές η κίνηση είναι περιγραφική ανάλυση του κειμένου, προηγείται του λόγου ή είναι παράλληλη. Άλλωστε εκφράζει μόνο τα συναισθήματα μέσω της κίνησης, προετοιμάζει το λόγο. Άλλοτε είναι αυτόνομη. Κάθε μορφή έχει τις ίδιες δυσκολίες στο να δουλέψεις σώματα και να εκφραστείς μέσα. Είναι δύσκολο οι χορευτές να νιώσουν στην αρχή τη σύλληψη της ιδέας στο κινησιολογικό κομμάτι. Πόσες φορές δεν χρησιμοποιήσαμε εικόνες - λέξεις, για να μπορέσουν να αρχίσουν να κατανοούν την κίνηση που τους είχε ζητηθεί να εκτελέσουν. Στα πρώτα μαθήματα τα σώματα πήγαιναν όλα μαζί, όγκοι με το βάρος άκαμπτο πάνω τους, κινούνταν αδέξια και μαζεμένοι και μέρα με τη μέρα το σώμα άλλαζε μορφή, ξεχώριζε, μιλούσε, δούλευε. Αρχίσαμε να απομονώνουμε κινήσεις, να ξεχωρίζουμε πώς δουλεύει η μια, η άλλη κίνηση, καθαρά τεχνικά το σώμα άρχιζε να περιεργάζεται, να τοποθετείται και να κατακτά. Με απλά πράγματα και με την επανάληψη φτάσαμε να κινηθούμε και να εκφράσουμε. Σιγά - σιγά βάζαμε και το λόγο. Στην αρχή πανικός. Βρίσκαμε την κίνηση, χάναμε το λόγο και αντίστροφα. Με την επανάληψη όλα έρχονταν στη θέση τους και βλέπαμε να κατακτάμε τα σκαλοπάτια της τεχνικής, της γνώσης και νιώθαμε τα κύτταρα μας να παίρνουν φτερά και η ψυχή να βρίσκει τη θέση που της αξίζει.<br /> Ήταν πάλι μέρες που κολλούσαμε σε απλά για μας και βουνό για τους μαθητές πράγματα. Τείχος απέραστο. Ό,τι είχαμε δουλέψει και προσπαθήσει χανόταν. Η πρόβα χαμένη σκαλοπάτια πίσω. Απογοήτευση και θυμός για το αν φταίει ο τρόπος προσέγγισης, η απειθαρχία των σωμάτων, η έλλειψη τεχνικής, όλα μαζί. Ξανά αναθεώρηση της κίνησης και πάλι ενθουσιασμός και κατάκτηση. Πόσες φορές ο ύπνος έφερνε τη λύση και κατάφερνες να δεις τα πράγματα από άλλη σκοπιά. Σιγά - σιγά δένεσαι με την ομάδα, τους μαθητές ηθοποιούς και χορευτές σου και όλα έρχονται πιο στρωτά. Βρίσκεις ένα κώδικα επικοινωνίας και προχωράς.<br />Προσωπικά έχω δουλέψει με πολλούς ανθρώπους, διαφορετικούς στην ηλικία, στις γνώσεις, στις κατασκευές του σώματος και στο στυλ. Όλα είναι ένα πάρε δώσε. Μια δύναμη σε ωθεί και ξεδιπλώνεσαι, ανοίγεις το κιτάπι της ψυχής και γεννάς. Θεωρώ ότι για να δείξεις σε ανθρώπους που ασχολούνται με το λόγο την κίνηση, θα πρέπει να έχεις νιώσει το λόγο και το σώμα σα να μπαίνει στην κατάσταση που επιθυμεί ο σκηνοθέτης να βγει ως κίνηση. Η συνεργασία και η μελέτη θα φέρει το αποτέλεσμα και η συλλογική δουλειά.<br />Μέσα από την εμπειρία μου θέλω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ σ’ όλους που άφησαν τα σώματα τους να κινηθούν σύμφωνα με τη δική μου καθοδήγηση. Έκλαψα και ένιωσα πληρότητα βλέποντας τους στη σκηνή. Είναι δύσκολο να κουμαντάρεις ένα σώμα και μεις το καταφέραμε. Σώματα εν κινήσει και λόγο.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Βιβλιογραφία:</span><br /></span><ul><li><span style="font-size:85%;">Θέατρο του σώματος και commedia Deel’ arte, Werner Muller</span></li><li><span style="font-size:85%;">Κινησιογραφικά, Κάτια Σαβράμη</span></li><li><span style="font-size:85%;">Χορός, Πατινιώτη Ελευθερία</span></li><li><span style="font-size:85%;">Περιοδικό εν χορώ, Τεύχος 24ο, Φεβρουάριος 1996</span></li><li><span style="font-size:85%;">Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικός Πολιτισμός, Εισηγητές: Ζωγράφου, Τσάτσου, Συμεωνίδου, Γράυγας, Κουτσούμπα</span></li><li><span style="font-size:85%;">Ο χορός στη ζωή, Ροζέ Γκαρωντύ</span></li></ul><span style="font-size:85%;"><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-8678624993740251895?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-65750772774968933012005-05-02T17:31:00.000+03:002008-12-10T03:39:28.431+02:00<span style="font-size:85%;"><br /></span><span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold;">Ζαχαρίας Κατσακός</span><br /><span style="font-style: italic;"> Φιλόλογος, DEA Ν. Φιλολογίας</span></span><br /><span style="font-size:85%;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL_GnlK9rI/AAAAAAAAAA0/Q84i3iPRJ-w/s1600-h/Tannhauser.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://1.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL_GnlK9rI/AAAAAAAAAA0/Q84i3iPRJ-w/s320/Tannhauser.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067393019914417842" border="0" /></a>Φώτισε λίγο το πρόσωπο. Δώσε εύρος στη σκιά. Δώσε όγκο στα σκηνικά αντικείμενα ώστε να γίνουν πιο αιχμηρά, λιγότερο δεμένα με το σύνολο. Δώσε τους δηλαδή μιαν αυτονομία, σαν να μπορούν να λειτουργήσουν μόνα τους πάνω στη σκηνή…<br />Φανταστείτε λοιπόν ότι είστε ένας σκηνοθέτης και πως θέλετε να ολοκληρώσετε τη δημιουργία σας. Ένα από τα πιο δυναμικά στοιχεία μιας παράστασης είναι κι ο φωτισμός. Ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο θα φωτιστεί η σκηνή, τα πρόσωπα, τα αντικείμενα… Βεβαίως είναι αυτονόητο ότι αυτός, όπως κι όλα τ΄ άλλα στοιχεία που συναπαρτίζουν μια παράσταση, αποτελεί μέρος του δραματικού κώδικά της (the dramatic code of representation).<br />Ο δραματικός αυτός κώδικας είναι, θα έλεγε κανείς, το DNA της θεατρικής σύλληψης, το κύριο συστατικό στοιχείο της θεωρητικής βάσης πάνω στην οποία ο σκηνοθέτης θα αναδημιουργήσει την «κειμενική γλώσσα» και θα την μετουσιώσει σε ζωντανό λόγο, σε θεατρικό γεγονός.<br />Ο δραματικός κώδικας έχει θεωρητικό υπόβαθρο. Γεννιέται όμως μέσα από τη σκηνική πράξη. Δεν νοείται θεατρικό γεγονός χωρίς ατομική και συλλογική πράξη. Τόσο η θεωρητική, όσο και η πρακτική λειτουργία τού θεατρικού γεγονότος μάς οδηγούν στην αισθητική εμπειρία. Μελετούμε τον σκηνικό φωτισμό ως μέρος αυτής της εμπειρίας, της συγκινησιακής μ’ άλλα λόγια χρήσης του θεατρικού λόγου. Γιατί οι φωτισμοί δεν ‘φωτίζουν’ μόνο τον θεατρικό λόγο, δεν οριοθετούν δημιουργικά μόνο το θεατρικό είδος, αλλά διαμορφώνουν το σύνολο της θεατρικής εμπειρίας. Είναι μέρος της φόρμας και προσπαθούν να αποκαλύψουν με τον δικό τους τρόπο τη μυστική θεατρική γλώσσα (la langue théâtrale cachée).<br />Η εποχή μας, με τα ποικίλα τεχνικά μέσα και τις εξαιρετικές τεχνικές δυνατότητες που διαθέτει, μπορεί να μας αποκαλύψει ένα νέο σκηνικό κόσμο. Φως στη σκηνή λοιπόν, φως λευκό, γαλάζιο, κόκκινο, πράσινο, φως σκληρό και αιχμηρό, φως παράπλευρο, φως ψυχρό ή ζεστό, φως με ανάγλυφη υφή, ημέρας και νύχτας, φως υδάτινο και λαμπυρίζον (lumière d'eau et miroitante), φωτισμός φλας κυματοειδής, υπαινικτικός και σωματώδης, φωτισμός οπίσθιος, εμπρόσθιος και αναλογικός, φωτισμός με λειτουργία αυτόματης έκθεσης, φως για αυτόματη ανίχνευση προσώπων, φωτισμός με φίλτρα και zoom optical lighting, και τέλος φωτισμός με υπέρυθρες (éclairage infrarouge), μια προσπάθεια που εξελίσσεται τελευταία κυρίως στο πειραματικό ευρωπαϊκό θέατρο.<br />Kάθε θεατρικό είδος διαφέρει στους τρόπους βάσει των οποίων φωτίζεται η σκηνή. Tο αρχαίο δράμα για παράδειγμα θα φωτιστεί σε ανοιχτό χώρο με εντελώς διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι στον κλειστό. Το ίδιο σε μια αμιγώς πειραματική παράσταση από μια κλασική ή μοντέρνα. Επίσης, στον θεατρικό κυρίως φωτισμό, λαμβάνει κανείς υπόψη του τον σκηνικό και σκηνοθετικό σχεδιασμό. Υπάρχουν όμως και παραστάσεις στις οποίες το ίδιο το φως μπορεί να γίνει ο πρωταγωνιστής, ενώ σε άλλες ο σκηνικός χώρος μπορεί να δημιουργηθεί από το ίδιο το φως.<br />Η κλασική σκηνή, ιδιαίτερα μάλιστα στο φορμαλιστικό θέατρο, φωτιζόταν από μπροστά. Αντιθέτως, μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην τεχνολογία και στην πειραματική φωτογραφία, σήμερα πλησιάζουμε κοντά στον τρισδιάστατο φωτισμό και στον παράπλευρο και γωνιακό φωτισμό για να δώσουμε πιο γλαφυρά την κίνηση των σωμάτων και να αναδείξουμε την πλαστικότητα του σώματος. Το πειραματικό και ερευνητικό θέατρο, μετά τις εξαιρετικά σημαντικές μελέτες του Jerzy Grotowski, έχει αρχίσει να πορεύεται πειραματικά προς αυτή την κατεύθυνση.<br />Tο κλασικό δράμα, η όπερα, το θέατρο χορού, το μιούζικαλ, η αθηναϊκή επιθεώρηση, αλλά και γιατί όχι, το εικαστικό θέατρο, έχουν μια ιδιαιτερότητα. Το γεγονός ότι συνοδεύονται οργανικά από μουσικά μέρη, μάς αναγκάζουν να ακολουθήσουμε το ρυθμό και τη μορφολογία του ήχου τους, ώστε να προετοιμάσουμε την ‘οπτική’ του απεικόνιση. Έτσι χρησιμοποιούμε τεχνικές, όπως για παράδειγμα οπές φλας, κινητές κεφαλές, ρυθμό τέμπο, φίλτρα motion και radial blur (αντιστοίχως και στη φωτογραφική προσομοίωση), ρομποτικά.<br />Ένα θέμα που σχετίζεται επίσης άμεσα με τη διάταξη των φωτιστικών spotlights και έχει να κάνει με τη διασπορά και το εύρος των φωτεινών δεσμών από κατάλληλες γωνίες πρόσπτωσης του φωτός, είναι και η επιτυχής επιλογή του εύρους διάχυσης του φωτός. Είναι δηλαδή σημαντικό να γνωρίζουμε πώς θα χρησιμοποιήσουμε αυτά τα τεχνικά μέσα ώστε να δημιουργήσουμε ισορροπημένο γενικό φωτισμό (ambient lighting), φωτισμό ανάδειξης και εστίασης (accent lighting), καθώς και φωτισμό δημιουργίας θεατρικών εφέ.<br />Είναι αυτονόητο βέβαια ότι μια επιτυχημένη παράσταση δεν είναι αποτέλεσμα και μόνον του φωτισμού. Συμβάλλει πλήθος παραγόντων, μεταξύ των οποίων και ο φωτισμός. Με άλλα λόγια το φως είναι δυναμικό υποσύνολο της παράστασης. Για το λόγο αυτό ο μελετητής φωτισμού είναι ο τρίτος, κατά την άποψή μου μετά τον ηθοποιό και σκηνοθέτη, υπεύθυνος ως προς την επίτευξη της ισορροπίας μεταξύ των υπολοίπων στοιχείων. Η ισορροπία αυτή είναι εκείνη η οποία θα δημιουργήσει την κατάλληλη ατμόσφαιρα για να δομηθεί αισθητικά το θεατρικό γεγονός.<br />Το σημείωμα αυτό, πέρα από τον εισαγωγικό του χαρακτήρα, θα ολοκληρωθεί με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων φωτισμού σκηνής. Είναι αποτέλεσμα προσωπικής μελέτης και εμπειρίας.<br />Το γυναικείο πρόσωπο έχει από τη φύση του περισσότερο υλικό και συναισθηματικό όγκο. Ως εκ τούτου ένας απαλός φωτισμός με μικροπροβολείς μέσης επάνω γωνίας και ευθείας απέναντι καθώς και παράπλευρα macrospot θα τονίσουν το πρόσωπο, θα αφαιρέσουν τις φυσικές αδυναμίες κατασκευής, θα προσθέσουν ένα ονειρικό περίγραμμα και θα δώσουν στην κίνησή του διάρκεια. Επίσης ο οπίσθιος καθοδικός φωτισμός σε γαλάζιο τόνο θα ανοίξει το εύρος διάχυσης και αναλόγως θα μας δώσει πινελιές παστέλ περιγραμμάτων και ημίλευκου φόντου αν έχουμε σκοτεινό ανάγλυφο texture στο σκηνικό.<br />Απεναντίας, αν επιθυμώ να τονίσω το πρόσωπο και να κάνω πιο σκληρά και αιχμηρά τα χαρακτηριστικά του, πρέπει να τοποθετήσω στη βάση της σκηνής εμπρόσθιο λευκό φίλτρο και να εστιάσω με επάνω spot πολύ πιο κοντά. Με τον τρόπο αυτό θα αναδειχθούν οι μικροατέλειες του προσώπου και θα γίνει πιο παγωμένη η κίνησή του. Συμπληρωματικά θα βοηθήσει ο παράπλευρος, ελεγχόμενος όμως, φωτισμός.<br />Αναλόγως οι φωτισμοί αναδεικνύουν όχι μόνο την ψυχολογία των προσώπων αλλά και την ίδια την ατμόσφαιρα του έργου. Σε γενικές γραμμές ο μελετητής του φωτός πρέπει να αποφεύγει τον πλατύ φωτισμό γιατί δημιουργεί στασιμότητα, πρέπει να επιδιώκει την εναλλασσόμενη, χαμηλής φωτεινής έντασης, απεικόνιση. Με τον τρόπο αυτό θα εστιάσει με περισσότερη σαφήνεια και θα βοηθήσει τους ρυθμούς της παράστασης.<br />Στα σύνολα ανθρώπων πρέπει να αναδεικνύονται οι χαμηλής πυκνότητας σκιές και να δημιουργεί κίνηση το περίγραμμα του σώματος. Οι σκληρές σκιές (αποτέλεσμα βίαιου contrast εμπρόσθιου και οπίσθιου φωτός βάσης) παγώνουν μεν την κίνηση, αφαιρούν όμως τη διάρκεια και το ρυθμό.<br />Ένα σκληρό μοβ φως οπίσθιας παράπλευρης και ένα παγωμένο λευκό ημικυκλικό φλας με εσωτερική ροή φωτεινών δεσμών δημιουργεί την αίσθηση του εγκλεισμού και της απομόνωσης.<br />Ένα δυνατό κόκκινο με spot σε όλη την έκταση του προσκηνίου και ένα έντονο ψυχρό λευκό οπίσθιο με τέσσερα γωνιακά κίτρινα κάτω δημιουργεί ένταση, ενισχύει την αγωνία, δομεί ασαφές κλίμα και ατμόσφαιρα. Αν προσθέσουμε εμπρόσθιο επάνω διγωνιακό ψυχρό φωτισμό με σκοτεινό τόνο, ολοκληρώνεται μια μαγική εικαστική σύνθεση κατά την οποία τα πρόσωπα αλλά και τα ανθρώπινα σύνολα παίζουν με τις σκιές τους. Έχουμε εναλλασσόμενο μέτρο, γοργό ρυθμό και παγωμένη κίνηση.<br />Όλα τα παραπάνω μπορούν με εξαιρετικά μεγάλη ευκολία να πραγματοποιηθούν αν σκεφτεί κανείς ότι όλα αυτά δεν ξεπερνούν τους επτά μικροπροβολείς και τέσσερα μάκρο. Δυστυχώς έχω δει πολλές παραστάσεις με περισσότερους και ακριβοπληρωμένους προβολείς που δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά να ‘κλείνουν’ την παράσταση σε ένα ψευδοδιάχυτο ημερήσιο φωτισμό, χωρίς εναλλαγές και παιχνίδια, με εναλλασσόμενα μάλιστα κανάλια.<br />Όλα τα παραπάνω είναι αναγκαία για μια ειλικρινή παράσταση. Αρκεί να επιτευχθεί η χρυσή και η πιο λιτή ισορροπία. Και ως προς αυτό όλοι οι συντελεστές μιας παράστασης οφείλουν βέβαια να είναι προσεκτικοί.<br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-6575077277496893301?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-20944734501470003912005-05-02T17:24:00.000+03:002008-12-10T03:39:28.570+02:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Μαρία Χανιωτάκη</span><br /><span style="font-style: italic;">Σκηνογράφος, Εικαστικός και Συγγραφέας </span></span><br /><span style="font-size:85%;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL9sHlK9qI/AAAAAAAAAAs/vz3itOtEMe4/s1600-h/Xaniotaki.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL9sHlK9qI/AAAAAAAAAAs/vz3itOtEMe4/s320/Xaniotaki.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067391465136256674" border="0" /></a>"Βρίσκομαι πάντα αλλού, ένα αλλού, που πλανιέται ρευστό. Απουσιάζοντας καιρό από τον εαυτό μου και μη όντας παρών πουθενά ,παραχωρώ πολύ εύκολα την ασυνέπεια των ονειροπολήσεων μου, στους απέραντους χώρους που τις ευνοούν" (1)<br /><br />"Είμαστε οι αρχιτέκτονες του γύψου και του ανέμου" (2)<br />"..υλοποιούμε ουτοπίες:στόχος μας είναι να γίνουμε οι αρχιτέκτονες της φαντασίας, να πραγματοποιήσουμε αυτό που κανένας πολεοδόμος δεν μπορεί να πραγματοποιήσει: εφήμερες αρχιτεκτονικές. Μέσα από τα όνειρά μας, μεταφέρουμε το λόγο των ποιητών"(3)<br />"Αυτή η Τέχνη που εξαφανίζεται όπως οι στιγμές της ζωής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με ελαφρότητα"(4)<br /><br />Πόσοι πραγματικά γνωρίζουν τι είναι Σκηνογραφία και τι ακριβώς κάνει ο Σκηνογράφος στην προετοιμασία ενός Θεατρικού έργου.<br />Πόσο συχνά η Σκηνογραφία για ένα Θεατρικό έργο καταφέρνει να είναι η δημιουργία ενός ζωτικού Χώρου που ο ηθοποιός να κινείται μέσα του με το βαθύτερό του είναι... Πόσο συχνά βλέπουμε τον Χώρο μαζί με το Σώμα του ηθοποιού να αποτελούν ένα ζωντανό γλυπτό στο χρονικό πέρασμα …της δράσης.<br />"Οι φιλότεχνοι δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί όλες οι Σκηνογραφίες δεν γίνονται από "μεγάλους" ζωγράφους η γλύπτες. Αντίθετα με τον Ζωγράφο του καβαλέτου στις δύο διαστάσεις η με το γλύπτη στις τρεις ο Σκηνογράφος σκέπτεται σύμφωνα με τις επιταγές της τέταρτης διάστασης, το χρονικό πέρασμα-όχι την σκηνική εικόνα αλλά την σκηνική κινούμενη εικόνα" όπως γράφει χαρακτηριστικά ο γνωστός Άγγλος Σκηνοθέτης Peter Brook στο βιβλίο του "η Σκηνή δίχως όρια"<br />Όταν μιλάμε για Σκηνογραφία στο Θέατρο εννοούμε την διαμόρφωση του Χώρου (Σκηνικό) για ένα Θεατρικό έργο και την μελέτη των κουστουμιών. Η Σκηνογραφία λοιπόν αφορά την Εικόνα, ό,τι είναι ορατό επί Σκηνής.<br />Στις περισσότερες θεατρικές παραστάσεις το Σκηνικό ενός έργου καθώς και τα κουστούμια τελειώνουν εκεί από όπου θα μπορούσαν να είχαν αρχίσει. Δηλαδή σταματούν το ταξίδι της φαντασίας εκεί όπου έχει γίνει μια Εισαγωγή στην Σκηνογραφία. Βιάζονται συνήθως πολύ να γίνουν ωραία...<br />Οι περισσότεροι που κάνουν Σκηνογραφία δημιουργούν έναν Χώρο με μια Εικαστική αγωνία ..μέσα του η συχνά αναλαμβάνουν την Εικαστική επιμέλεια ..του Χώρου μέσα στον οποίο οι ηθοποιοί θα ερμηνεύσουν ένα ρόλο. Όμως το Θέατρο δεν είναι Εικαστικός Χώρος γιατί δεν είναι Αίθουσα Τέχνης. Ένας Εικαστικός καλλιτέχνης πολύ δύσκολα θα διάλεγε την Σκηνή ενός Θεάτρου για να παρουσιάσει το έργο του.Δεν έχει ανάγκη λοιπόν από Εικαστική πινελιά με την στενή έννοια του όρου το Θέατρο. Ο Peter Brook έλεγε για κάθε τι που… καλλιτεχνίζει…στο Θέατρο χαρακτηριστικά : "To be Artistic in Theatre is horrible"<br />Το Σκηνικό είναι κάτι άλλο από μια Σύνθεση που στέκει αυθύπαρκτη σε έναν Χώρο, γιατί μέσα του ζει ο ηθοποιός.<br />Ο ηθοποιός " δεν είναι ερμηνευτής, επειδή το Σώμα του δεν είναι όργανο. Δεν είναι όργανο του μυαλού. Δεν είναι τα υποστηρίγματα του." όπως λέει ο Valere Novarina στο βιβλίο του «Γράμμα στους ηθοποιούς». Δεν είναι τυχαίο που οι μεγάλοι ηθοποιοί καθώς υποδύονται έναν ρόλο Σκηνογραφούν.. με το Σώμα τους ενώ βαδίζουν μέσα στον Χώρο.<br />Η Θεατρική πράξη είναι αναπόσπαστα δεμένη με την ζωή μέσα της κι αρχίζει εκεί όπου η Συγκίνηση γεννιέται. Τότε οι ωραίες εικόνες ,τα εντυπωσιακά σκηνικά και εφέ παύουν να έχουν σημασία από μόνα τους, αν δεν είναι απολύτως ζητούμενα μέσα από την ίδια την έκφραση και την αίσθηση του θεατρικού γίγνεσθαι. Χρειάζονται μόνο όσο για να καλύπτουν τυχόν αδυναμίες του Σκηνοθέτη των ηθοποιών και γιατί όχι αδυναμίες περιεχομένου και δυνατοτήτων έκφρασης. Όταν το Θέατρο επιτελεί τον βαθύ σκοπό του ,όπως και στην Τέχνη (που δεν είναι άλλος από το είναι των πραγμάτων) τα ωραία σκηνικά μένουν με την ωραιότητα.. του περιεχομένου τους. Εντυπωσιακά όσο ..συνήθως η φτωχά δίχως μυστήριο και φαντασία αλλά… όμορφα….. Η Σκηνογραφία δεν είναι διακόσμηση της Σκηνής και το Θεατρικό κουστούμι δεν είναι ένα οποιοδήποτε ρούχο όμορφο η έστω απλά ευρηματικό.<br />Δεν υπάρχουν όρια στη σκέψη όπως δεν υπάρχουν όρια στην Φαντασία .Η Σκηνογραφία δημιουργεί τον κόσμο της μέσα από την Φαντασία, χρησιμοποιεί τα υλικά της. ¨Όπως έλεγε ο Σαίξπηρ "είμαστε φτιαγμένοι από την ύλη που πλάθονται τα όνειρα"<br />Ο Σκηνογράφος με τα φανταστικά του μέσα προσπαθεί μέσα από τον ηθοποιό και τον ορατό του κόσμο ν αγγίζει την ψυχή και την φαντασία του Θεατή. Να βοηθήσει τον θεατή να φανταστεί περισσότερα από όσα μπορεί δει. Γι αυτό δεν βασίζεται στην περιγραφή αυτών που θέλει να δείξει. Για μια Σκηνογραφία δεν θα μπορούσα να διανοηθώ να εκφραστώ παρά μόνο μέσα από την αίσθηση. Στην προσπάθεια για να κατασκευαστεί ένα βουνό στον Χώρο για παράδειγμα, πρέπει πρώτα να απαντηθεί η ερώτηση τι είναι Βουνό η τι είναι αυτό που το κάνει να είναι Βουνό αλλά και μια σειρά άλλων ερωτήσεων μέσα από την αίσθηση και την δράση των προσώπων. Οι πηγές για το πώς θα το δείξουμε από εκεί κι έπειτα υπάρχουν στην Φαντασία μας κι είναι αποτέλεσμα έρευνας και συνεργασίας με εκείνους που συμμετέχουν στην δημιουργία μιας παράστασης. Ο Σκηνογράφος χρειάζεται να αφήσει την Φαντασία του να ελευθερωθεί, προχωρώντας όλο και μακρύτερα ξεπερνώντας κάθε στιγμή τον ίδιο του τον εαυτό. Ωστόσο, για μια τέτοια διαδικασία δεν αρκεί το μυαλό και η γνώση αλλά ολόκληρος ο εαυτός, η καρδιά. Μήπως όμως αυτός δεν είναι κι ο μόνος τρόπος για να κάνουμε Θέατρο ,όπως και για να εκφραστούμε μέσα από την Τέχνη;<br />Η συγκίνηση, αυτό που ζητείτε κάθε στιγμή μέσα μας εκείνο που γοητεύει δεν είναι αυτό που έχουμε να πούμε αλλά εκείνο που λέγεται στον καθένα μέσα του. Η εσωτερική ώθηση είναι η ενεργητική δύναμη για να δημιουργηθεί η ορατή ποίηση …και είναι η ίδια κι η πηγή της. Ωστόσο… υπάρχει κι ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο για την δημιουργία αυτής της ορατής αίσθησης που αναζητείται. Το αίνιγμα …η γοητεία που κρύβει κάθε τι που δεν λέγεται ολόκληρο εξ αρχής αλλά και που τελειώνοντας διατηρεί ένα κομμάτι από το μυστήριο του. Αυτό που διαφορετικά συμπληρώνεται από την Φαντασία του κάθε θεατή …κάθε φορά αλλιώτικο ..άγνωστο και γνώριμο.. ταυτόχρονα, αμέσως μετά το κλείσιμο της Αυλαίας. "…to sing a song ,no song comes ,yet you hear it" λέει χαρακτηριστικά ο Samuel Beckett. Σε αυτή τη φράση συνοψίζεται κι ο ρόλος της Σκηνογραφίας στο Θέατρο.<br />Από ένα μικρό Αντικείμενο μπορούμε να φανταστούμε ολόκληρη την Αίγυπτο. Χρειάζεται να βρεθεί ο απλούστερος τρόπος να ειπωθεί μια ιστορία… "το να σκηνογραφείς με το συναίσθημα καθώς και με τα μάτια σημαίνει να προχωρήσεις πάνω στο έδαφος του, να αισθανθείς τις διαστάσεις του την γεωμετρία του.." έλεγε ο Άγγλος Σκηνογράφος Gordon Graig στις αρχές του 20ουαιώνα.<br />Η κατασκευή που ζητάμε να φτιάξουμε δεν μπορεί να είναι η περιγραφή αυτού που θέλουμε να δείξουμε αλλά η ψυχή του μέσα σε ένα πραγματικό Χώρο με όλα τα μαθηματικά του δεδομένα. Αν μείνει αυτή η κατασκευή σε μια περιγραφή ή ένα εντυπωσιακό ωραίο αποτέλεσμα δεν είναι παρά ένα μικρό μέρος μιας ιστορίας που πολύ σύντομα θα έχουμε ξεχάσει. Το Θέατρο για να υπάρξει χρειάζεται Σώματα μέσα του, Χώρο Χρόνο Ζωή και κυρίως Θεατές που όλοι μαζί θα το μοιραστούν. Είναι εκείνο " το εφήμερο αιθέριο τίποτα " που έλεγε επίσης ο Σαίξπηρ. Για να μπορέσουν ωστόσο όλα αυτά να συμβούν χρειάζεται η συνεργασία του Σκηνοθέτη κι όλων όσων δουλεύουν για τον ίδιο σκοπό. Ποιος μπορεί να πει σε μια παράσταση από πού ακριβώς τελειώνει η δουλειά κάποιου κι αρχίζει κάποιου άλλου. Ποιος μπορεί να πει ότι έρχεται στο Θέατρο σαν συντελεστής για να καταθέσει την δουλειά του και να φύγει. Λέγεται ωστόσο συχνά.. Αν δεν είχα καταθέσει την δουλειά μου σε μια Αίθουσα Τέχνης θα μπορούσα και να είχα συμφωνήσει. Όμως το Θέατρο είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς, της ψυχής και της αγάπης Ομάδας ανθρώπων και παραμένει αποτέλεσμα μιας συνεργασίας. Μιας βαθιάς συνάντησης δύο η περισσότερων ψυχών συντελεστών ηθοποιών και θεατών κάθε φορά που ανοίγει και κλείνει η Αυλαία και μόνο τότε. Μια βαθιά συνάντηση που συνεχίζεται στην φαντασία και στην καρδιά του Θεατή.<br />Το Σκηνικό είναι ο μαγικός Χώρος όπου όλα μπορούν νά συμβούν… ή ακόμη όπως έλεγε ο Τσεχοσλοβάκος Σκηνογράφος Josef Svoboda "o διάλογος του χώρου, του χρόνου της κίνησης και του φωτός πάνω στη σκηνή." ή όπως έλεγε ο Άγγλος Σκηνογράφος Ralph Koltai. "O,τι ποτέ δεν έχει δει ο ηθοποιός –ποτέ δεν οραματίστηκε ο Σκηνοθέτης"<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Σημειώσεις:</span><br />(1)Ηenri Bosco από το βιβλίο του Υαkinth –Gaston Bachelard,"Η Ποιητική του Χώρου",Εκδόσεις Χατζηνικολή<br />(2),(3),(4) Γιάννης Κόκκος, "Ο Σκηνογράφος και ο ερωδιός", Εκδόσεις Καστανιώτη.<br /><br /><span style="font-style: italic;">(Το Άρθρο αυτό είναι μέρος από τον Πρόλογο του βιβλίου της Μαρίας Χανιωτάκη "η Μαγική Σκηνή" που πρόκειται να εκδοθεί σύντομα)</span><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-2094473450147000391?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-82770073560153420982005-05-02T17:19:00.000+03:002008-12-10T03:39:28.789+02:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</span><br /><span style="font-style: italic;"> Καθηγήτρια Αγγλικής γλώσσας, Θεατρολόγος</span><br /><span style="font-style: italic;"> Υπεύθυνη Πολιτιστικών Δ.Ε. Ν. Ηρακλείου</span></span><br /><span style="font-size:85%;"><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL8iHlK9pI/AAAAAAAAAAk/r2L31GdnumE/s1600-h/Kantor_1.gif"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL8iHlK9pI/AAAAAAAAAAk/r2L31GdnumE/s320/Kantor_1.gif" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067390193825937042" border="0" /></a>«Η τέχνη σαν εκδήλωση είναι ανάγκη που γεννιέται στη ψυχή του καλλιτέχνη από το σπαρτάρισμα του πάθους. Σαν προσπάθεια είναι πόθος λυτρωμού από την τυραννία του πάθους» (Αιμίλιος Βεάκης).Το θέατρο ως «καθρέφτης» του πάθους θεωρείται από τους ερμηνευτές του ως τέχνη που καίει, γιατί συχνά προχωρεί πέραν του δρόμου που επισημαίνει ο συγγραφέας ή ο σκηνοθέτης, δείχνοντας το πώς «ο κόσμος μπορεί να έρθει τα πάνω κάτω». Όσοι ασχολούνται με το σκηνικό ιδίωμα αντλούν από το ανάσυρμα των λέξεων, από τη «δίνη της ζωής που καταβροχθίζει τα ερέβη», από τις εκρηκτικές συγκεντρώσεις ενέργειας σε κάθε πυρήνα σωματικής και φωνητικής συμπεριφοράς, από τις παλινορθώσεις αρχαίων και σύγχρονων μορφών, από τις συμπεριφορές των σωμάτων, από τον ακουστικό και ηχητικό περίγυρο, από το χώρο που «χρωματίζεται» με φως και από τόσα άλλα ακόμα. Το θέατρο ως προϊόν επικοινωνιακών διαδικασιών χρειάζεται τους θεατές γιατί, ως τέχνη που καίει, τους τροφοδοτεί με πάθος, έκσταση, οργή, φλόγα, με πίστη στην τέχνη και την αισθητική της, τους οδηγεί στις βαθιές περιοχές της ύπαρξης και τους αφήνει σημάδια στη μνήμη και στη σκέψη. Αυτό συμβαίνει γιατί το θέατρο είναι, όπως λέει ο Θόδωρος Τερζόπουλος, «σαν να βλέπεις μια εικόνα αλήθειας μέσα από πολλές εικόνες, γιατί κατεβαίνει στις πηγές της ανθρώπινης φαντασίας και δημιουργικότητας, ψάχνει να βρει αναλογίες με τη ζωή και την αναπαράστασή της, ανιχνεύει νέους δρόμους, κάποιες φορές πάει μακριά και χάνεται στη ‘γεωγραφία των έσω και των έξω’».<br />Το θέατρο στις σύγχρονες «βιομηχανικές» κοινωνίες, παρά τις διαφορετικές πολιτισμικές αξίες του πληθυσμού τους, είναι μια θεσμοθετημένη ψυχαγωγία που όμως προσπαθεί να ερευνήσει, να πειραματισθεί, να επαναστατήσει, να υπερβεί την παράδοση, κυρίως προσπαθεί να ανοιχτεί στην κοινωνία. Μέσα λοιπόν από αυτές τις θεατρικές συναντήσεις οι θεατές θα προσπαθήσουν με τη σειρά τους να κρατήσουν ζωντανή την ανάμνηση όλων όσων είδαν και άκουσαν, θα επαναπροσδιορίσουν νοήματα, θα επεκτείνουν τα σύνορά τους, θα μετα-μορφωθούν. Ποιος λοιπόν ο ρόλος του θεατή σήμερα; Είναι δρών πρόσωπο; Είναι ρυθμιστής της παράστασης, δηλαδή υπαγορεύει στο σκηνοθέτη τρόπους διευθέτησης και συμπεριφοράς της παράστασης; Αναλαμβάνει το ρόλο του κριτή; Χρεώνει τον ηθοποιό με τις δικές του ενοχές, όταν πια και ο ίδιος είναι μπερδεμένος, όταν αυτό που βλέπει μπροστά του δεν τον απαλλάσσει από την εσωστρέφεια, όταν ο «Τέταρτος τοίχος» απαγορεύει την ψευδαίσθηση; Ο Ντεϊβιντ Μάμετ, ως σύγχρονος δραματουργός, εκτιμά ότι στο θέατρο δεν μπορούν ο συγγραφέας, οι ηθοποιοί και ο σκηνοθέτης να επιβάλλουν, παρά μόνο να προτείνουν στο θεατή που και αυτός θα «τους μάθει πώς να γράφουν, πώς να παίζουν και πώς να σκηνοθετούν». Το κοινό ασκεί πίεση επάνω στον ηθοποιό, αφού ίσως και το ίδιο έχει χειραγωγηθεί από την κριτική, εξηγεί ο Θόδωρος Γραμματάς. «Η παράσταση δεν τελείται απλώς ενώπιον των θεατών, τους εμπεριέχει, γι’ αυτό το λόγο λειτουργεί και ως ‘καταλύτης’. Το κοινό είναι εχθρικό, κρύο, συμπαθητικό, θαυμάσιο. Παρτεναίρ και αντίπαλος, παίζει κι’ αυτό», δηλώνει ο Νικηφόρος Παπανδρέου. Η πρώτη λοιπόν διαπίστωση είναι πως τα επί σκηνής συμβάντα δεν γίνονται ερήμην των θεατών, αν και ο Γκυ Ντεμπόρ στο βιβλίο του «Η Κοινωνία του Θεάματος» μιλάει για το «απομονωμένο άτομο» και το «εξατομικευμένο πλήθος» τα οποία αδυνατούν να «αποκαταστήσουν την αλήθεια μέσα στον κόσμο» ακριβώς γιατί «το σύγχρονο θέαμα εκφράζει αυτό που η κοινωνία μπορεί να κάνει, αλλά στην έκφραση αυτή το επιτρεπτό είναι το απολύτως αντίθετο του εφικτού». <br />Μήπως ως θεατές έχουμε νοιώσει άβολα και αμήχανα γιατί οι ηθοποιοί, οι συγγραφείς και οι σκηνοθέτες μας μιλούν για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας; Και ο Φ.Γ. Λόρκα στο «Άτιτλο έργο» αναρωτιέται: «Γιατί θα πρέπει τάχα να πηγαίνουμε πάντα στο θέατρο για να δούμε τι συμβαίνει εκεί και όχι τι συμβαίνει μ’ εμάς; Ο θεατής είναι ήσυχος γιατί ξέρει ότι το έργο δεν θα τον θίξει. Τι ωραία που θα ήταν όμως αν τον φώναζαν στο σανίδι και τον έβαζαν να μιλήσει, κι ο ήλιος της σκηνής να του έκαιγε το χλωμό, παγιδευμένο του πρόσωπο». Ο Παύλος Μάτεσις φτάνει να μας πει πως «ο θεατής θέλω να αισθάνεται αμήχανα, ν’ αναπτύσσει ερωτική σχέση με τον ηθοποιό. Γιατί ο θεατής είναι μέρος του έργου». Μήπως πάλι ο θεατής «ενοχλείται» επειδή οι ηθοποιοί του μιλούν για ανάγκες απόμακρες και διαφορετικές που όμως έχουν το θάρρος να σταθούν εκεί μπροστά του και να τις υπερασπιστούν; «Αυτή η ζωντανή και δημιουργική αναπαραγωγή του κειμένου από τρίτους, τους ηθοποιούς και η άπιαστη, η φευγαλέα, αλλά πολλές φορές ισχυρότατη επίδρασή του πάνω στο κοινό» δεν μπορεί να μετρηθεί και να αξιολογηθεί γιατί ο δέκτης είναι μια ομάδα ανθρώπων που συγκροτείται τυχαία, που η σύστασή της από παράσταση σε παράσταση ποικίλλει, κι όπου η απαρέσκεια ή ο ενθουσιασμός του ενός μπορεί να επηρεάσει και την κρίση του διπλανού. Οι θεατρικοί παράγοντες «επιδείχνουν στους θεατές την ικανότητα του ανθρώπινου όντος να καταλάβει ανθρώπους και συμβάντα που είναι έξω από τους ίδιους», γράφει ο Τζούλιαν Μπεκ και συνεχίζει, «όταν ρωτάω γιατί οι θεατές το επιτρέπουν αυτό βλέπω με λύπη ότι συμβαίνει ακριβώς επειδή η ζωή που κάνουμε είναι αβάσταχτη και η απάτη στις σκηνές είναι μια παρηγοριά αν και κανείς δεν τη πιστεύει…αν θέλεις να δεις την αλήθεια πρέπει να’ σαι τρελός, αρκετά τρελός για ν’ αντιμετωπίσεις τη Φρίκη».<br />Συνήθως οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες κατασκευάζουν έναν τύπο θεατή, που είτε φοβούνται, είτε αρνούνται ολοκληρωτικά, ενώ σε δεύτερη μοίρα τοποθετούν τη «χαρά» που αυτός ενδέχεται να αισθάνεται επικοινωνώντας με τους άλλους γύρω του. Πιστεύουμε πως ο θεατής είναι κάποιος που οφείλουν όλοι οι συντελεστές να σέβονται βαθιά και να «συνομιλούν» μαζί του κατά τη διάρκεια της παράστασης. Ο σκηνοθέτης «στήνει» μια παράσταση με σκοπό να τη δει ο θεατής, και με αυτό τον τρόπο παρέχει ένα είδος κοινωνικής υπηρεσίας, υποστήριζε ο Ζαν Βιλάρ ως υπέρμαχος του λαϊκού θεάτρου αν και ο ίδιος παραδέχεται πως : «Δεν υπάρχει τέχνη που πιο απαράβατα πρέπει να ενώνει ψευδαίσθηση και πραγματικότητα παρά το θέατρο. Κι’ αυτό σε άγνοια του κοινού κι όμως σε άπλετο φως. Συνένοχοι». Ας μην ξεχνάμε πως ο δραματουργός έχει φτιάξει μια εικόνα για τον εαυτό του, εντάσσοντας τη δραστηριότητά του μέσα στην κοινωνική λειτουργία. Κάτω από αυτό το πρίσμα ο θεατής λειτουργεί ως απαραίτητη οντότητα που βοηθάει τους ανθρώπους του θεάτρου να αντιμετωπίσουν νέες δυσκολίες, νέες ερωτήσεις, να τολμήσουν νέες περιπλανήσεις, να κάνουν νέους νοητικούς συσχετισμούς, ώστε να τον αφυπνίσουν μ’ έναν καινούργιο ήχο, μια καινούργια αντίληψη ζωής, ένα νέο βίωμα, το οποίο θα πυροδοτήσει την περιέργεια του θεατή επαναπροσδιορίζοντας το πλαίσιο της αφήγησης και της δράσης, θρυμματίζοντας την αντικειμενικότητα και ενώνοντας τις πολλαπλές υποκειμενικότητες. Όλοι μαζί θεατές και καλλιτέχνες μπορούν να πετύχουν το «αδιανόητο»: να δημιουργήσουν σχέσεις και ανταλλαγές. Αυτή η αφύπνιση του κοινού φαντάζει παράξενη, εάν σκεφτεί κανείς πως αυτά τα λίγα μέτρα που χωρίζουν τους μεν από τους δε, προσδιορίζουν συνάμα και την «επαγγελματική» τους ταυτότητα: ο ένας είναι ηθοποιός και ο άλλος θεατής.<br />Εν μέρει οι ηθοποιοί και ο σκηνοθέτης είναι επίσης θεατές: είναι ενεργοί κατά τη σύνθεση της παράστασης. «Θεατής είναι μια λέξη ταπεινωτική, επισημαίνει ο Αουγκούστο Μπόαλ. Ο Θεατής είναι λιγότερο από άνθρωπος. Πρέπει να του δώσουμε την ανθρωπιά του και την ικανότητά του να κινηθεί ολοκληρωμένα. Πρέπει να γίνει υποκείμενο, ηθοποιός, σε ισοτιμία με τους άλλους που γίνονται με τη σειρά τους θεατές». Μαζί λοιπόν με το κοινό οι αρχές μιας παράστασης μπορούν να μεταβιβαστούν και να μοιραστούν. «Όταν πάνω στη σκηνή ο ‘τέλειος’ θεατρίνος κάνει την είσοδό του, κάποια δύναμη αναδίνεται απ’ αυτόν και μεταδίδεται στο κοινό, προκαλώντας το ενδιαφέρον χωρίς προσπάθεια, γράφει ο Στρίντμπεργκ. Τότε το κοινό νοιώθει να το συνεπαίρνει η ισχυρή προσωπικότητα του ηθοποιού που κυριαρχεί με την ευφυΐα, την καλλιέργεια, την πείρα του κόσμου». Αυτό λοιπόν που ενώνει τους μεν και τους δε είναι η πίστη για το κοινό «πεπρωμένο», όταν και οι δυο πλευρές αποφασίσουν ν’ αφήσουν πίσω τον εαυτό τους και γίνουν «ρόλοι», πρόσωπα του μύθου που μεταναστεύουν μέσα του χωρίς γιατί, χωρίς όμως και ν’ αφήσουν τον εαυτό τους «να πλανηθεί», όπως προειδοποιούσε ο Μπρεχτ. Πιο ριζοσπαστικός ο Μέγιερχολντ υποστήριζε πως «πρέπει να υποχρεώνεις τους ανθρώπους να σε πληρώνουν καλά για να κάνεις το θέατρο που εκείνοι θέλουν, αλλά πρέπει να πληρώνεις από την τσέπη σου για να κάνεις το θέατρο που εσύ θέλεις».<br />Τέλος μέσα από την προσπάθεια του ατόμου - θεατή να μετατραπεί σε ένα οργανωμένο σύνολο - το κοινό, που θα θέτει πλέον τους δικούς του όρους τόσο στην παραγωγή όσο και στην πραγμάτωση της παράστασης, οφείλει κανείς να κατανοήσει την προσπάθεια του ανθρώπου για ταύτιση τόσο με την εικόνα που έχουν οι άλλοι γι’ αυτόν όσο και με την εικόνα που έχει ο ίδιος για τον εαυτό του. Το καλό θέατρο σε τούτο διαφέρει από τα απειράριθμα καταναλωτικά θεάματα, στο ό,τι «προκαλεί, διεγείρει και μεταβάλλει το κοινό του. Καθώς έρχεσαι αντιμέτωπος με τη ζωή και το θάνατο, φεύγεις από το θέατρο με καινούργια γνώση» (Μαριάν Μακ Ντόναλντ). <br /><br /><span style="font-weight: bold;">Ενδεικτική βιβλιογραφία:</span><br /></span><ul><li><span style="font-size:85%;">Βιλάρ Ζαν (1981), Γύρω από τη θεατρική παράδοση, Αθήνα: Κάλβος.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Θωμαδάκη Μαρίκα (1999), Θεατρικός αντικατοπρισμός, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Μπόαλ Αουγκούστο (1981), Το θέατρο του καταπιεσμένου, Αθήνα: Θεωρία.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Μπεκ Τζούλιαν (1982), Η ζωή του θεάτρου, Αθήνα: Οδυσσέας.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Παπανδρέου Νικηφόρος (1989), Περί θεάτρου, Θεσσαλονίκη: University Studio Press.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Σεβαστίκογλου Γιώργος (1992), Πράξις, Αθήνα: Καστανιώτης.</span></li></ul><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-8277007356015342098?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-41154438966356009222005-05-02T17:13:00.000+03:002008-12-10T03:39:29.064+02:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Κλειώ Φανουράκη</span><br /><span style="font-style: italic;"> Ηθοποιός, Θεατρολόγος</span><br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL67HlK9oI/AAAAAAAAAAc/Ud7GWGUZoLs/s1600-h/Laterna+Magika.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer;" src="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL67HlK9oI/AAAAAAAAAAc/Ud7GWGUZoLs/s320/Laterna+Magika.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067388424299411074" border="0" /></a> Παρακολουθώντας τα σύγχρονα ελληνικά θεατρικά δρώμενα, παρατηρούμε πως ανάμεσα στις κλασικές και τις σύγχρονες θεατρικές παραστάσεις , κάνει έντονη την παρουσία της η performance. Aξίζει μόνο να δούμε τη θεατρική στήλη του περιοδικού Αθηνόραμα , όπου η performance κατέχει πλέον σταθερή θέση στο ελληνικό θεατρικό ρεπερτόριο: Performance: Motherland. Σκηνοθεσία-δραματουργία: ομάδα blitz. Παίζοντας με τις τέχνες του χορού, του θεάτρου και των εγκαταστάσεων η ομάδα βρίσκει τους τρόπους να μιλήσει για θέματα όπως η θεώρηση του κόσμου, η γενεαλογία της ύπαρξης, η μνήμη ως φυλακή αλλά και ως απόδραση .<br /> Διαβάζουμε επίσης στο Αθηνόραμα: Performance: Σκηνοθεσία Λ. Γιώτης. Από την ομάδα «Playback Ψ». Ένα θεατρικό δρώμενο κατά το οποίο ο θίασος αναλαμβάνει να αναπαραστήσει μέσα από αυτοσχεδιασμούς ιστορίες από τη ζωή του κοινού. Οι αυτοσχεδιασμοί περιλαμβάνουν ήχους, κίνηση, διάλογο, χρήση αντικειμένων, μουσική, τραγούδι. Το έργο της παράστασης δεν είναι προκατασκευασμένο. "Γράφεται" κάθε φορά από τους θεατές και είναι διαφορετικό σε κάθε παράσταση, ανάλογα με αυτά που θέλουν να μοιραστούν οι θεατές με τη βοήθεια του συντονιστή .<br /> Εάν στις παραπάνω δύο παρουσιάσεις των performance προσθέσουμε πλήθος άλλων παρουσιάσεων του είδους, θα δούμε όπως φαίνεται και από τα παραδείγματά μας , πως σπάνια θα συναντήσουμε μια κοινή βάση για το τι ακριβώς είναι η performance και ποια είναι τα συστατικά της στοιχεία. Παράλληλα, ως θεατές των performance εντός και εκτός θεατρικών χώρων, μπροστά σε μια νέα performance δεν μπορούμε να ξέρουμε εκ των προτέρων τι περίπου πρόκειται να συμβεί στη δράση που ακολουθεί, δεν υπάρχει η δυνατότητα να έχουμε μελετήσει ήδη το ‘’κείμενο’’…Δε θα κόψουμε εισιτήρια για να δούμε την Τρικυμία του Σαίξπηρ αλλά ακόμα και εάν πρόκειται για το Σαίξπηρ, στα πλαίσια της performance έπεται ο πλήρης αποδομισμός του.<br /> Γιατί η performance, είναι από τη φύση της ανατρεπτική, συνθετική, πολλές φορές προκλητική και βίαιη προς την παθητικότητα του θεατή ,αντιθετική στις παραδοσιακές μορφές του θεάματος. Πρόκειται για ‘έναν αστερισμό των πρακτικών’ όπου μπορούν να λάβουν χώρα το θέατρο, ο χορός, τα happenings, η μουσική, το δράμα, η τελετουργία, το video-art, η installation-art, η γλυπτική, η ζωγραφική…μα συνάμα τίποτε απ’ αυτά. Ο Βάλτερ Πούχνερ στο βιβλίο του Από τη θεωρία του θεάτρου στις θεωρίες του θεατρικού, που αποτελεί μια συλλογή από βιβλιοκρισίες του, στο κεφάλαιο που αφορά στο βιβλίο του Μarvin Carlson Performance: A Critical Introduction σημειώνει : H performance είναι βασικά ένα αμερικάνικο φαινόμενο. Ιστορικά εκεί εξελίσσεται και θεωρητικά εκεί το αναλύουν. Ο Carlson περιορίζεται στην περιγραφή του στην Αμερική, χωρίς να χάνει από το οπτικό του πεδίο τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, κυρίως εκείνες που οδήγησαν στο φαινόμενο αυτό. Η δυσκολία προσδιορισμού έγκειται και στο γεγονός ότι η λέξη performance ως θεατρική παράσταση χρησιμοποιείται ευρέως, ενώ η «performance» ως μια ξεχωριστή τέχνη αντιδιαστέλλεται το θέατρο, το χορό , τη μουσική, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο. Το συνεχιζόμενο αυτό μπέρδεμα υποδηλώνει , βέβαια, την καταγωγή και τη γενετική συσχέτιση της με το θέατρο, αλλά η performance έχει και άλλες ρίζες. Ανταποκρίνεται περισσότερο στον όρο «spettacolo».<br /> Όπως εύστοχα παρουσιάζουν την performance, στα πλαίσια της αγγλικής βιβλιογραφίας, οι Μichael Huxley and Noel Witts, στο βιβλίο τους Τhe Twentieth-Century Performance Reader , αποφεύγουν την κατηγοριοποίηση της performance , πράγμα το οποίο το ίδιο το είδος της επιβάλλει και ακολουθούν μια πιο περιεκτική, γενική προσέγγιση της. Δηλώνουν πως οι ιστορικοί μπορεί να επιθυμούν να καταγράψουν την performance μέσα από τις αναμνήσεις του Dada από τον Ηαns Richter , μέσα από την Roselee Goldberg, μέσα από τη συνεχή επανεξέταση μερών του είδους από τους Richard Schechner και από τον Marvin Carlson. Εξυμνούν μεν τους παραπάνω καθώς αποτελούν σημαντικές προσωπικότητες στο χώρο της performance όμως τους δίνουν ισάξια θέση με ένα σύνολο ιδιαίτερων προσωπικοτήτων από το πρακτικό και θεωρητικό πεδίο του θεάτρου, του χορού, του live art, της μουσικής, των πλαστικών τεχνών κτλ: Adolp Appia, Antonin Artaud, Jerzy Grotowski ,Konstantin Stanislavski, Marina Abramovic, Pina Bausch, Merce Cunningham, Samuel Beckett, Robert Wilson, Sally Banes και πλήθος άλλων καταξιωμένων πρακτικών και θεωρητικών της performance . Παραθέτουν λοιπόν στους αναγνώστες τους μια πηγή των παραμέτρων της perfοrmance , τόσο εκείνων που σχετίζονται με τις κοινωνιολογικές και ανθρωπολογικές ρίζες της όσο και εκείνων που αφορούν στις παραστατικές εκφάνσεις της. Εξάλλου σήμερα οι παράμετροι αυτοί συγκλίνουν στα σημεία όπου οι διάφορες μορφές της τέχνης και η κοινωνική και πολιτισμική ανησυχία γίνονται ένα.<br /> Στα σημεία αυτά οι performers παρελάσουν στους δρόμους, σε εναλλακτικούς , μη- θεατρικούς χώρους , σε θεατρικούς χώρους, σε γήπεδα, μέσα σε κουτιά, ανάμεσα στο κοινό οπουδήποτε και αν το συναντήσουν. Δεν πηγαίνει μόνο το κοινό να τους δει αλλά παράλληλα και εκείνοι βρίσκουν το κοινό τους. Οι περισσότεροι performers μιλούν για τη δουλειά τους, για το τι κάνουν, για το ποια αξία αποδίδουν σε αυτήν, και πράγματι μεγάλο υλικό των performance έχει<br />αρχίσει να περιγράφεται ως ‘παρουσίαση’ ή ‘δράση’, ή ‘ένα κομμάτι’ ή απλά ‘δουλειά’, σαν οι ίδιοι<br />οι δημιουργοί να νιώθουν την ανάγκη να από-κατηγοριοποιήσουν .<br /><br /> Όπως γράφουν οι Huxley και Witts, μια παράσταση χορού ή θεάτρου μπορεί να αποτελείται από έναν περφόρμερ που υποδύεται ένα ρόλο στη σκηνή, ή που στέκεται ακίνητος μέσα σε ένα κλουβί ή που παρουσιάζεται σε μια οικιακή κουζίνα. Παρατηρούν επίσης πως:<br /> Η ιδέα ενός θεατρικού έργου-που οι ιδιαίτερα εκπαιδευμένοι ηθοποιοί λένε τα λόγια ενός θεατρικού συγγραφέα για περίπου δύο ώρες στη σκηνή-έχει επίσης αμφισβητηθεί από τις performance που χρησιμοποιούν την ομιλούμενη λέξη ως ένα μόνο στοιχείο σε μια συνολική παράταξη από ζωντανές δυνατότητες .<br /><br /> Σε όλα αυτά τα νέα δεδομένα οι ρόλοι αντίστοιχα των ηθοποιών, των χορευτών, των κλόουν, των σαλτιμπάγκων, των σκηνοθετών, των χορογράφων συγχέονται και διασταυρώνονται. Σε κάποια σημεία της performance κυριαρχεί ο χορευτής-performer, σε άλλα ο ηθοποιός-performer και αλλού ο ακροβάτης-performer. Ωστόσο τίποτε δεν είναι δεδομένο στη διαδικασία δημιουργίας της performance και άρα καμιά αναλογία των συστατικών της στοιχείων δεν δίνεται ως βασικός σκελετός. Οι σύγχρονοι performers λοιπόν έρχονται αντιμέτωποι με τα νέα αυτά δεδομένα, που καθώς εφαρμόστηκαν σταδιακά στη διάρκεια του εικοστού αιώνα- από τα κινήματα της avant-guarde,το σύγχρονο χορό, τα happenings,το image-theatre, τις δράσεις των Γκροτόφκσκυ, Αρτώ, Robert Wilson κτλ- , σήμερα αποτελούν μια ανεξάντλητη πηγή καλλιτεχνικών και κοινωνικών μέσων , έτοιμων να εισχωρήσουν στο χαοτικό 21ο αιώνα.<br /> Η ίδια η performance λοιπόν , επιβάλλει την έννοια του κολάζ σε κάθε πρακτική ή θεωρητική της πλευρά. Η θεωρία για τις performance είναι η ίδια μια performance, καθώς η έννοια εισβάλλει και σε κάθε είδος γραπτών . Ακόμη και στο θεωρητικό επίπεδο, η performance επιβάλει<br />τον ιδιαίτερο χαραχτήρα της στην κριτική και παρουσίαση της: Σημαντικό ρόλο στη θεωρία και την κριτική για την performance κατέχουν οι ίδιοι οι performers, oι performance-artists και practitioners οι οποίοι θα γράψουν και θα μιλήσουν για τη ‘δουλεία’ τους, για το ‘project’ τους, για το ‘piece of work’ που ετοιμάζουν ή παρουσιάζουν.<br /> Ενδέχεται επίσης οι performers να μιλήσουν για τη ‘δουλειά’, για το ‘project’ τους κατά τη διάρκεια της performance, να αυτοπαρουσιαστούν με τα κανονικά τους ονόματα και να ενημερώσουν το κοινό για το τι θα κάνουν στη συνέχεια επί ‘σκηνής’. Γιατί τα στοιχεία της παρουσίας και της παρουσίασης των performer αποτελούν δύο από τους τόπους της performance:<br />Η δράση των performers κινείται στα όρια ανάμεσα στην υποκριτική και τη μη-υποκριτική , στα πλαίσια των οποίων οι performers μπορεί να είναι απλά παρόντες στη δράση , να χαραχτηρίζονται μόνο από το κουστούμι τους δίχως να χρειαστεί να υποδυθούν κάποιο ρόλο, αλλά και να ενσαρκώνουν κάποιο ρόλο μέσα από νατουραλιστικές, συμβολικές, στυλιζαρισμένες κ.τ.λ. συμβάσεις. H απλή παρουσία τους στη σκηνή εναλλάσσεται με την ενσάρκωση κάποιου ρόλου: είτε αλλάζοντας ένα κοστούμι είτε μέσα από ένα μονόλογο αλλά και με την παρουσίαση αυτού του ρόλου που θα υποδυθούν προς το κοινό, λίγο πριν ‘μπουν στο ρόλο’, όπως θα έλεγε ένας ηθοποιός του παραδοσιακού θεάτρου. Τα όρια αυτά από την υποκριτική στη μη-υποκριτική και από την απλή παρουσία των performers επί σκηνής (απλά παρόντες στη δράση) ως την ενσάρκωση ενός ρόλου(θεατρικού ή κοινωνικού), μας παραπέμπουν άλλοτε στον Μπρεχτ και τις τεχνικές της αποστασιοποίησης με τη χρήση των επεισοδίων, των αφηγητών, των προκάτ, των μουσικών, των κοινωνικών τύπων και των αντιφάσεών τους, στον Γκροτόφσκυ και τον Αρτώ και άλλοτε στη παρουσία των performers στα happennings, στα σύγχρονα μουσεία τέχνης κ. τ. λ.<br /> Βέβαια η διαδρομή αυτή από την απλή παρουσία του performer στη ‘σκηνή’ ως την πιθανή ενσάρκωση ενός ρόλου μέσα από διαφορετικά υποκριτικά στυλ, είναι σύμφωνη με το στοιχείο της σωματικότητας που παρουσιάζεται έντονο στην performance. Γιατί , η παρουσία των performers στη σύγχρονη performance τους οδηγεί στο να βρουν τις ρίζες τους με τους ‘performers’ της commedia dell’arte, τους ακροβάτες, τους ζογκλέρ, τους μίμους, τους χορευτές. Η έντονη σωματικότητα έγκειται στην ίδια τη σύνθεση της performance που καταργεί την παντοδυναμία του λόγου και αφήνει να ιδωθούν οι κοινωνικές καταστάσεις και τα συναισθήματα μέσα από μια μείξη κίνησης, εικόνας, χρωμάτων, ήχων , χειρονομιών κ.τ.λ. :<br /> Από τις δεκαετίες του 80’ και του 90’ και έπειτα υπάρχει μια διαρκής τάση να χρησιμοποιείται ο όρος ‘σωματικό θέατρο’ για το σύγχρονο θέατρο. Διαφορετικές ομάδες όπως οι DV8, Tag Teatro,Trestle,Théatre de Complicité, Derevo, έχουν όλες χαραχτηριστεί ως αντιπροσωπευτικές ομάδες των visual theatre, movement theatre ή new mime theatre .Όλοι αυτοί οι ορισμοί δίνουν έμφαση στη σωματικότητα της θεατρικής γλώσσας και μπορούν να συμπεριληφθούν κάτω από το γενικό όρο σωματικό θέατρο.<br /><br /> Αυτή η ροπή προς τη σωματικότητα ως μέσο έκφρασης των σύγχρονων ανησυχιών, συνδέει<br />άμεσα τους χορευτές, τους ηθοποιούς, τους ζογκλέρ, τους σκηνογράφους, τους ζωγράφους, τους μουσικούς, τους κάθε είδους performers , στη σύγχρονη performance που ενεργοποιεί τη σκέψη και το συναίσθημα -έστω και απενεργοποιώντας τα σκηνικά- για να δώσει ώθηση στην έπαν- ενεργοποίησή τους. Οι performers λοιπόν οφείλουν να είναι ιδιαίτερα εξασκημένοι σωματικά, για να μπορούν να αντεπεξέλθουν στους σύγχρονους ρόλους που συγχέουν τα όρια ανάμεσα στον ηθοποιό, το μουσικό , το χορευτή και τον ακροβάτη και να μπορέσουν έτσι να υπηρετήσουν το ‘ρόλο’ τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ‘τα λόγια του συγγραφέα’ απαιτούν ποικίλες δεξιοτεχνίες από τον performer, ευέλικτο σώμα, σκέψη, φαντασία και δημιουργικότητα.<br /> Για το λόγο αυτό και η οντισιόν για τέτοιου είδους δρώμενα δεν περιορίζεται στην απαγγελία από μέρος του ηθοποιού ενός μονολόγου, όπως στην τυπική οντισιόν , αλλά αφορά στη συμμετοχή ενός performer σε ένα εργαστήριο που μπορεί να κρατήσει από δύο ώρες ως τρεις μέρες, κατά το οποίο αρχίζουν να δουλεύουν κάποια από τα θέματα του project. O σκηνοθέτης θα αξιολογήσει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται μεταξύ τους στην ομάδα, το πως αυτοσχεδιάζουν και παίζουν με τις ιδέες και το πόσο γρήγορα μεταλλάσσουν τις ιδέες αυτές σε κομμάτια ‘δουλειάς’. Βέβαια στα πλαίσια της σύγχρονης performance και ο ρόλος του σκηνοθέτη δεν πληρεί τις προϋποθέσεις του παραδοσιακού σκηνοθέτη-σκηνοκράτορα. Γιατί όλα τα performance projects που αποτελούνται από ένα σύνολο καλλιτεχνών, καλλιεργούν το πνεύμα της ομαδικότητας τόσο κατά τη διάρκεια της δημιουργίας όσο και κατά την παρουσίαση του project. Άλλες ομάδες οδηγούνται στην ομαδική δημιουργία-σκηνοθεσία και άλλες ορίζουν έναν σκηνοθέτη που θα ενορχηστρώσει την ομαδική δουλειά.<br /> Κύριο ρόλο βέβαια στη διαδικασία αυτή έχει η δραματουργία για την performance, το writing for performance ,που έχει αναπτυχθεί ως ξεχωριστό είδος ‘γραφής’ πλέον καθώς η ίδια η performance το απαιτεί. Όπως σημειώνει ο Τιm Etchells, σκηνοθέτης της Forced Entertainment , μιας από τις σημαντικότερες αγγλικές ομάδες performance, όταν μιλάει για το performance writing γράφει πως αφορά στα εξής: στη σωματική δράση και την κατασκευή του σκηνικού ως φόρμες γραψίματος, στη γραφή λέξεων για να ιδωθούν και να διαβαστούν στη σκηνή παρά για να λεχθούν, στις λίστες, στον αυτοσχεδιασμό, στο διάβασμα, στην προπαγάνδα, στο κολάζ ως μια καλλιτεχνική φόρμα- σε κάθε περίπτωση προκαλώντας ένα κριτικό διάλογο με τις πιο παραδοσιακές μορφές γραφής για το θέατρο ή την performance.<br /> Όλη η δουλειά λοιπόν των performers-δημιουργών, των σκηνοθετών/performance artists,των χορογράφων, των video artists , των μουσικών, των σκηνογράφων κτλ ‘γράφεται’ στη δραματουργία του project τους. Στη συγγραφή αυτή λοιπόν δικαιούνται να μετέχουν όλοι οι συνεργάτες του project και ανάλογα με τις αποφάσεις της ομάδας ορίζεται το θέμα/ θέματα τα οποία θα επεξεργαστούν και μέσα από τη δουλειά και τη συνεργασία της ομάδας προκύπτουν και οι τρόποι παρουσίασης τους. Η διαδικασία εύρεσης του υλικού και δημιουργίας τέτοιου είδους project παρουσιάζει ανάλογο ενδιαφέρον με το τελικό αποτέλεσμα που παρακολουθεί το κοινό και καμιά φορά μεγαλύτερο από την ίδια την ‘performance’.<br /> Τέλος , το κοινό πηγαίνει σε κάποιο θεατρικό ή μη θεατρικό χώρο για να παρακολουθήσει μια performance ή τυχαίνει να γίνει κοινό μιας performance στο δρόμο, στις πλατείες, στα πάρκα στο μετρό.. Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στο κοινό και την performance είναι αξιοσημείωτη καθώς συχνά ενότητες της εξαρτώνται από τις απαντήσεις του κοινού στις ερωτήσεις των performer, από τις αντιδράσεις του κοινού και τη στάση του απέναντι τους. Άλλοτε η performance είναι στημένη με τρόπο που αδιαφορεί για τις αντιδράσεις ή τη μέθεξη του κοινού και άλλοτε απευθύνεται άμεσα, σχεδόν προκλητικά στο κοινό, θέτοντας του ερωτήματα και προκαλώντας απαντήσεις. Το κοινό άλλοτε προβληματίζεται, συγκινείται, υπέρ-ενθουσιάζεται και άλλοτε ενοχλείται, νιώθει άβολα και ασφυκτικά. Κάποιοι κατηγορούν την προβαλλόμενη σκηνική αναρχία της performance και την απουσία συγκεκριμένου story..Χάνονται στη μη-αφηγηματική δομή που δεν έχουν συνηθίσει από τις τηλεοράσεις τους..Άλλοι ψάχνουν το νόημα της..δίχως να το χουν βρει στην καθημερινότητα..Κι άλλοι πουλάνε εισιτήρια εκμεταλλευόμενοι τα ‘φαντασμαγορικά’ και τα αντιπαραδοσιακά στοιχεία που φέρει η performance λίαν προσφάτως πιο συλλογικά και στην Ελλάδα. Παρά ταύτα όμως η performance, δημιούργημα και ανάγκη του κοινωνικού και καλλιτεχνικού αδιέξοδου, προκαλεί το χάος αλλά ταυτόχρονα έχει και συνοχή και συγκεκριμένη δομή μέσα στην αποσπασματικότητα της. Μπορεί οι performers να στηρίζονται αρκετά στον αυτοσχεδιασμό, στο τυχαίο και στην αλληλεπίδραση με το κοινό , γνωρίζουν πάντως καλά το ‘ρόλο’ τους. Ένα ρόλο πιο σκληρό από ό,τι επιφανειακά φαίνεται, ανοιχτός σε κάθε είδους πρόκληση. Για να επιτύχει όμως κάποιος στο ρόλο αυτό χρειάζεται να μπορεί να ξεπερνάει τα όρια της υποκριτικής, του χορού, του αυτοσχεδιασμού, της κοινωνικής αδιαφορίας αλλά και μέσα από αυτά να επαναπροσδιορίζει την ανθρώπινη ύπαρξη. Είναι όλο θέμα performance......-<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:</span><br /></span><ul><li><span style="font-size:85%;">Bicat T. & Baldwin C. (επιμ.) 2002: Devised and collaborative theatre: a practical guide, Bristol: The Crowood Press.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Huxley, M. &amp; Witts, N. (επιμ.), 2002: The Twentieth Century Performance Reader, London, New York: Routledge.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Nicholson, H. (επιμ.), 2000: Teaching drama, London, New York: continuum.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Πούχνερ, Βάλτερ,2004: Aπό τη θεωρία του θεάτρου στις θεωρίες του θεατρικού: Eξελίξεις στην επιστήμη του θεάτρου στο τέλος του 20ού αιώνα, Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.</span></li><li><span style="font-size:85%;">Zarrilli, Phillip,B. 2002: Acting (Re) Considered, London: Routledge.</span></li></ul><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-4115443896635600922?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-62272371723946528952005-05-02T16:59:00.000+03:002008-12-10T03:39:29.265+02:00<span style="font-size:85%;"> <br />Επιμέλεια:<br /><span style="font-weight: bold;"> Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</span></span><br /><span style="font-size:85%;"><br /></span><div style="text-align: left;"><span style="font-size:85%;"><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL38HlK9nI/AAAAAAAAAAU/o4Tf1bVoUBY/s1600-h/Agamemnon.gif"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer;" src="http://3.bp.blogspot.com/_tebPM_b-p7E/RlL38HlK9nI/AAAAAAAAAAU/o4Tf1bVoUBY/s320/Agamemnon.gif" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5067385142944396914" border="0" /></a></span><br /></div><span style="font-size:85%;">Άμλετ: (…) Δεν είναι θαύμα αυτός ο θεατρίνος να καταφέρνει<br />να κάνει υποχείρια την ψυχή του σε μια φαντασία<br />Άθυρμα σ’ ένα πλαστό ψεύτικο πάθος. Να κάνει<br />πανίσχυρη μια ιδέα του μυαλού του κι αυτή<br />να τον αλλάζει ολόκληρον, να φτάνει ως την όψη του<br />και να την κάνει να χάνει το αίμα της να γίνεται<br />κλάμα και να τρέχει από τα μάτια του<br />Να γίνεται φωνή και να σπάει. Να αποκτά σώμα<br />μια ιδέα να γίνεται από ιδέα σώμα να παίρνει<br />το δικό του. Κι όλα αυτά για το τίποτα<br />Για την Εκάβη.<br /><span style="font-weight: bold;">Ουίλλιαμ Σαίξπηρ</span><span style="font-style: italic;"><br />Άμλετ, </span><span style="font-style: italic;">Μετ. Γ. Χειμωνά</span><br /><br />Μεταξύ μας, θλιβερό επάγγελμα μου φαίνεται<br />Να στήνεται έργα θεατρικά μόνο και μόνο<br />Για να δημιουργείτε νωθρές συγκινήσεις. Σαν τους μασέρ<br />Σας βλέπω, που ζυμώνουνε σα να ’τανε προζύμι<br />Τα ολόπαχα τα πισινά, να λιώσουνε μαλάζωντας<br />Το ξύγγι. Οι βιαστικά συμμαζεμένες καταστάσεις σας<br />Έχουν σκοπό να σπρώξουν τους πελάτες στο θυμό<br />Ή στον πόνο. Ο θεατής<br />Γίνεται έτσι τυχοδιώκτης. Ο χορτάτος<br />Κάθεται πλάι στον πεινασμένο.<br /></span><span style="font-size:85%;"><span style="font-weight: bold;">Μπέρτολτ Μπρεχτ</span></span><br /><span style="font-size:85%;"><span style="font-style: italic;">Θέατρο των συγκινήσεων, Μετ. Ν. Βαλαβάνη</span><br /><br />Θέατρο άδειο. Ένας ηθοποιός πεθαίνει στη σκηνή<br />Όπως της τέχνης ο κανόνας το απαιτεί<br />Στο σβέρκο το μαχαίρι. Ξεθύμανε η αλκή<br />Σόλο ένα τελευταίο πού χειροκρότημα ζητεί<br />Εις μάτην. Σε κάποιο θεωρείο αδειασμένο<br />Όπως το θέατρο, ένα ρούχο παρατημένο<br />Μουρμουρίζει το μετάξι, όσα ο ηθοποιός λέει φωνακτά<br />Κόκκινο βάφεται το μετάξι, τα ρούχα γίνονται βαριά<br />Απ’ του παιξίματος το αίμα που ρέει θανατερά.<br />Στη λάμψη των πολυελαίων που ωχραίνουν τη σκηνή<br />Το ξεχασμένο ρούχο τις φλέβες του ετοιμοθάνατου αδειάζει<br />Κι αυτός πια μόνο με τον εαυτό του μοιάζει<br />Καμιά ηδονή ούτε τρόμος από της μεταμόρφωσης τη στιγμή<br />Το αίμα του ένας λεκές χρωματιστός χωρίς επιστροφή.<br /><span style="font-weight: bold;">Χαϊνερ Μύλλερ</span><br /><span style="font-style: italic;">9.12.1994, Θάνατος Θεατρικός</span><br /><br />Η ηθοποιία, τι «παίξιμο», είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίον αισθάνεται ο ηθοποιός την ζωήν και επικοινωνεί με την βαθυτέραν αξίαν της.<br /><span style="font-weight: bold;">Φώτος Πολίτης</span><br /><span style="font-style: italic;">Θεατρικές επιφυλλίδες (1919)</span><br /><br />Ο μεγάλος ηθοποιός δεν είναι ούτε κλειδοκύμβαλο, ούτε άρπα, ούτε κλαβεσίνο, ούτε βιολί, ούτε βιολοντσέλο. Δεν έχει καμιά συγχορδία δική του, αλλά παίρνει τη συγχορδία και τον τόνο που αρμόζει στο δικό του μέρος και ξέρει να προσαρμόζεται σε όλα.<br /><span style="font-weight: bold;">Ντενί Ντιντερό</span><br /><span style="font-style: italic;">Το παράδοξο με τον ηθοποιό, Μετ. Α. Βέζη</span><br /><br />Το θέατρο είναι τέχνη πάνω απ’ όλα. Τέχνη ευγενέστατη κι εσείς αγαπητοί ηθοποιοί, καλλιτέχνες πάνω απ’ όλα. Καλλιτέχνες απ’ την κορφή ως τα νύχια, ιδιότητα που αποκτήσατε από αγάπη και κλίση ανεβαίνοντας το γεμάτο από προσποίηση πόνο κόσμο της σκηνής.<br /><span style="font-weight: bold;">Φ. Γκαρθία Λόρκα</span><br /><span style="font-style: italic;">Ομιλία στους ηθοποιούς της Μαδρίτης (18 Μάρτη 1935)</span><br /><span style="font-style: italic;">Μετ. Τ. Δραγώνα</span><br /><br />Ο ηθοποιός διαλέγει μέσα του και γύρω του.<br />Γύρω του, γιατί η φύση που έχει μπρος τα μάτια του προσφέρει στην προσοχή του, θα’ λεγα ακόμα και στη θεώρησή του, τους πιο διαφορετικούς, τους πιο ξεχωριστούς τύπους.<br />Μέσα του, γιατί αν για τον ηθοποιό ποτέ δεν είναι αρκετό όσο κι αν παρατηρεί τη ζωή που βράζει πλάι του, από την άλλη μεριά συχνά δεν ανοίγει αρκετά την ευαισθησία του για μια επαφή μαζί της.<br /><span style="font-weight: bold;">Ζαν Βιλάρ</span><br /><span style="font-style: italic;">Γύρω από τη θεατρική παράδοση,</span><br /><span style="font-style: italic;">Μετ. Λ. Χατζοπούλου - Καραβία</span><br /><br />Ο πραγματικός ηθοποιός είναι το ανθρώπινο πλάσμα που κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται πιο κοντά στο θεό. Δημιουργεί κάποιον άλλο κατ’ εικόνα του, με τη διαφορά ότι ο Θεός υπόσχεται τα πάντα για αύριο, ενώ ο ηθοποιός δίνει τα πάντα σήμερα!<br /><span style="font-weight: bold;">Ανδρέας Βουτσινάς</span><br /><span style="font-style: italic;">Πίσω από τον καθρέφτη.</span><br /><br />Όσο ο ηθοποιός προσαρμόζεται και ταυτίζεται με το ρόλο, άλλο τόσο ο ρόλος προσαρμόζεται και ταυτίζεται με τον ηθοποιό.<br /><span style="font-weight: bold;">Κάρολος Κουν</span><br /><br />Ο ηθοποιός αν και δεν αφήνει έργο απτό, αν και χάνεται και ξεχνιέται απ’ τους κατοπινούς, αν και σβήνει μέσα στη λήθη, ζει όμως πολλαπλά μέσα σε άλλους αρίφνητους, που έρχονται και φεύγουν, γιατί ενσωματώθηκε φορές και φορές, σε μύριες όσες ποικίλες μορφές που ζωντάνεψε στη σκηνή και του έγιναν βιώματα ψυχικά και γι’ αυτό αθάνατα.<br /><span style="font-weight: bold;">Αλέξης Μινωτής</span><br /><span style="font-style: italic;">Η τέχνη του ηθοποιού, «Τετράδια Ευθύνης» 32</span><br /><br />Ο ηθοποιός καταφέρνει τούτο: με τα φώτα του ποιητή να σκαρφαλώνει στις ανεξερεύνητες κορφές της ανθρώπινης ψυχής – της δικής του ψυχής – και από εκεί, αφού τη μεταμορφώσει, να επιστρέψει με γεμάτα θαύματα, τα χέρια του, τα μάτια του, τη φωνή του.<br />Είναι ο γλύπτης και το γλυπτό. Βρίσκεται στα απώτερα όρια μεταξύ της πραγματικότητας και του ονείρου και στέκει και με τα δυο του πόδια και στα δυο βασίλεια.<br /><span style="font-weight: bold;">Μαξ Ράινχαρτ</span> <span style="font-style: italic;">(1873-1943)</span><br /><br />Στο μέλλον ο ηθοποιός δεν πρέπει μόνο να βρεί μιαν άλλη στάση απέναντι στο υλικό κορμί και τη φωνή του, αλλά κι απέναντι σ’ όλη του την ύπαρξη πάνω στη σκηνή με την έννοια, πως σαν καλλιτέχνης, πρέπει, πιο πολύ απ’ οποιονδήποτε άλλον, να μεγεθύνει την ύπαρξή του μέσα απ’ το επάγγελμά του (…). Το είδος της σκέψης του πρέπει να είναι διαφορετικό, τα συναισθήματά του διαφορετικού είδους, η αίσθηση του σώματος και της φωνής του, η στάση του απέναντι στο σκηνικό – όλα πρέπει να μεγεθυνθούν. Ο αέρας γύρω από το θέατρο πρέπει να γίωει αέρας.<br /><span style="font-weight: bold;">Μιχαήλ Τσέχωφ</span><br /><span style="font-style: italic;">Μαθήματα για έναν επαγγελματία ηθοποιό</span><br /><span style="font-style: italic;">Μετ. Α. Αλεξανδράκη</span><br /><br />Ο ηθοποιός δεν μιμείται – ενσαρκώνει. Δεν αντιγράφει – αναπλάθει. Ούτε υποβάλλεται σε οίστρο και καταληψία, έτσι που η συνείδησή του να σκορπίζεται στο χάος. Ενσαρκώνει όμως πραγματικές καταστάσεις που σαν αφετηρίες και πρότυπα έχουν τις προσωπικές του εμπειρίες και σε προέκταση ταυτίζονται μ’ αντίστοιχα πρότυπα ενός φανταστικού δεύτερου εγώ. Ο αισθητικός έλεγχος γεννιέται ακριβώς κατά τη διεργασία της συναισθηματικής ταύτισης με το φανταστικό πλάσμα.<br /><span style="font-weight: bold;">Λυκούργος Καλλέργης</span><br /><span style="font-style: italic;">1964, Περιδικό Θέατρο, τευχ. 17</span><br /><br />(…) Παίζετε μ’ όλο σας το είναι. Στη σπουδαιότερη στιγμή του ρόλου σας βγάλτε στο φως την πιο προσωπική και προσεχτικά φυλαγμένη εμπειρία σας. Άλλες στιγμές, χρησιμοποιήστε μόνο σύμβολα, μα δικαιώστε τα. Αυτό φτάνει. Δεν είν’ ανάγκη να τα πετύχετε όλα από την αρχή. Προχωρήστε βήμα βήμα, μα όχι λανθασμένα, χωρίς να μιμείστε τις πράξεις, πάντοτε με όλη σας την προσωπικότητα, μ’ όλο το κορμί σας.<br /><span style="font-weight: bold;">Γίερζι Γκροτόφσκι</span><br /><span style="font-style: italic;">Για ένα φτωχό θέατρο</span><br /><span style="font-style: italic;">Μετ. Φ. Κονδύλη – Μ. Γαϊτη - Βορρέ</span><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-6227237172394652895?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-53470661293236781342005-05-02T16:55:00.000+03:002007-05-22T16:58:18.398+03:00<span style="font-size:85%;"><br /><span style="font-weight: bold;">Θεοδώρα Παπαχατζάκη – Κατσαράκη </span><br /><span style="font-style: italic;">Φιλόλογος</span><br /><br /><br />Το Θέατρο είναι μια βασική, αρχέγονη, μιμητική λειτουργία της ζωής, απαραίτητη στην εποχή μας, στην οποία δυστυχώς παρατηρείται μια ανατροπή των ηθικών, πολιτιστικών και αισθητικών αξιών.<br />Το Θέατρο είναι τόσο παλιό όσο και ο άνθρωπος που πάντα ένιωθε την εσωτερική ανάγκη να εκφραστεί με το λόγο, τη μουσική, την κίνηση, το χορό, το τραγούδι. Ζητούσε να εξωτερικεύσει τις σκέψεις, τα συναισθήματά του, τη χαρά, τη λύπη, τον πόνο, να επικοινωνήσει άμεσα ή έμμεσα με τους συνανθρώπους του, να μοιραστεί τη ζωή του μαζί τους.<br />Η πρωτογενής αυτή ανάγκη του ανθρώπου που κινείται από το ένστικτο της αρμονίας και του ρυθμού τον ωθεί στη μίμηση και στην ηδονή της.<br />«Το τε γαρ μιμεισθαι σύμφυτον τοις ανθρώποις εκ παίδων εστί και τούτω διαφέρουσι των άλλων ζώων, ότι μιμητικώτατόν εστι και τάς μαθήσεις ποειται διά μιμήσεως τάς πρώτας, και το χαίρειν τοις μιμήμασι πάντας». (Αριστ. Περί Ποιητ., 1442, β4,5).<br />Η μίμηση είναι ένα βιοτικό γεγονός, ένα στοιχείο υπαρξιακό. Είναι μια ώθηση της ψυχής να καταργήσει τον πρακτικό χρόνο με το παιχνίδι. Είναι η αναίρεση της χρονικότητας στο άχρονο. Η βιωματοποίηση του άχρονου, η επαγγελία του επερχόμενου, αναγγέλλει τη μετατόπιση από τη σφαίρα του δυνατού στην περιοχή του αδύνατου.<br />Στο θέατρο διαπιστώνομε πόσο δυσδιάκριτα είναι τα όρια ανάμεσα στο είσθαι και στο φαίνεσθαι, πόσο εύθραυστος είναι ο διαχωρισμός της ζωής από τη μίμησή της, την τέχνη. Αυτό το σύμφυρμα πραγματικότητας και φαντασίας, που εναλλάσσονται στη σκηνή, δημιουργεί την παραίσθηση μιας ανατροπής, που θέτει πάνω από τη ζωή, ως τελειότερη έκφρασή της, την τέχνη.<br />Φαίνεται παράδοξο -δεν είναι όμως- ότι η ορμέμφυτη τάση της μίμησης γίνεται προϋπόθεση της μάθησης, της ένταξης σ’ ένα πολιτιστικό ή κοινωνικό σύστημα. Πορεύεσαι προς το θαύμα.<br />Το Θέατρο στηρίζεται στην ιδιαιτερότητα και πολλαπλότητα του ατόμου. Ο καθένας μας, γράφει ο Sylvio d’ Amico, δεν είναι αυτό που νομίζει πως είναι, αλλά είναι «uno, nessuno e centomila» (ένας, κανένας και εκατό χιλιάδες), ανάλογα με τον τρόπο που τον βλέπουν οι άλλοι και πάντα διαφορετικός από την εικόνα που πλάθει ο ίδιος για τον εαυτό του.<br />Η αντίληψη για την υποκειμενικότητα της αλήθειας είναι πανάρχαιη όσο και ο άνθρωπος. «Πάντων χρημάτων μέτρων άνθρωπος» ανέφερε ο Πρωταγόρας, για να ασπαστούν αργότερα τη θεωρία του ο Γοργίας, ο Καντ, ο Αϊνστάιν, ο Πιραντέλλο.<br />Τα φανταστικά πρόσωπα είναι πολύμορφα, όπως και τα πραγματικά. Άλλο σχήμα έχουν για το συγγραφέα, που τα επινόησε, άλλο για το σκηνοθέτη που προσπαθεί να τα σχηματοποιήσει, άλλο για τους ηθοποιούς που τα ερμηνεύουν, άλλο για τους θεατές που τα παρακολουθούν.<br />Η ζωή, όσο και η τέχνη, παρουσιάζουν απέραντη πολυεδρικότητα, ανάλογα με το υποκείμενο που θεωρεί. Αυτή η πολυσημία επιτρέπει συχνά στο θεατρικό σημείο να χάνει το σημαίνον ή το σημαινόμενό του και να μετατρέπεται σε κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ αυτό που ήταν στην αρχή, με μόνη προϋπόθεση την αποδοχή της απαραίτητης σύμβασης ανάμεσα στους ηθοποιούς και τους θεατές (Ertel: 1977).<br />Η αφήγηση, η μουσική, το τραγούδι και ο χορός βρίσκονται σε αδιάσπαστη συνοχή με τον ποιητικό λόγο και τη δραματική πράξη. «Ένας άνθρωπος που αγωνιά», γράφει ο Μπρεχτ, «είναι κάτι το πραγματικό, αλλ’ αν αρχίσει να τραγουδάει, ο θεατής μεταφέρεται σε σφαίρα μαγείας και τόσο περισσότερο χαίρεται το θέαμα, όσο πιο έντονη είναι η μαγεία αυτή».<br />O Ερρίκος Ίψεν, ο Νορβηγός θεατρικός συγγραφέας που έδωσε στο ρεαλισμό σοβαρότητα, τεχνική και ποίηση, που αντιμετώπισε με πάθος το πρόβλημα της στάσης του ανθρώπου απέναντι στην κοινωνία και τον εαυτό του, κάνοντας μια αυτοκριτική και αξιολόγηση στο τέλος της ζωής του, διαπιστώνει πως όλο το θεατρικό του έργο δεν είναι παρά ένα και μόνο δράμα σε πολλές πράξεις, το δράμα της ατομικής του ζωής. Και ακόμη πως την έμπνευση για κάθε δημιούργημά του την έδιναν οι στιγμές που το άγχος του γινόταν τόσο ασφυκτικό, ώστε να οδηγεί στην ανάγκη μιας κάθαρσης. Και ο Μωρίς Μαίτερλιγκ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι υπάρχει μια καθημερινή, απλή τραγικότητα, που είναι πιο πραγματική, πιο βαθιά και πιο ταιριαστή στο πραγματικό μας είναι παρά η τραγικότητα των μεγάλων περιπετειών.<br />Σ’ ένα θεατρικό έργο συνυπάρχουν ο μύθος (η πλοκή της υπόθεσης), το ήθος (ψυχογράφηση), το μέλος (μουσική) και η όψις (θέαμα). Βασικοί συντελεστές: ο συγγραφέας, ο σκηνοθέτης, ο σκηνογράφος, ο μουσικός, οι ηθοποιοί, αλλά και ο θεατής, που μετέχει δραστικά και αποφασιστικά στη λειτουργία του έργου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Τάσος Λιγνάδης «ο θεατής δεν είναι μια υποδοχή καλαισθητικών εντυπώσεων ή ηθικών προβληματισμών, αλλά το χημικό στοιχείο που συνδυάζει ή καταλύει τα σήματα που προκαλούν την ενεργειακή του εκρηκτικότητα, αναθεωρώντας απαρχής το είναι του ή το είναι της ίδιας της ζωής ή της Ιστορίας».<br />Μια μυστική ακτινοβολία εκπέμπεται από τον πομπό (έργο) στο δέκτη (θεατή) και θέλγει το πνεύμα, τις αισθήσεις και την ψυχή του, δένοντας με αδιόρατα νήματα την πλατεία με το προσκήνιο και τη σκηνή. Κανένα παράσιτο δεν παρεμβάλλεται˙ κανένα εμπόδιο δε θολώνει την ανελέητη διαπεραστικότητα, την άμεση επικοινωνία σκηνής – θεατή. Η υποκριτική τέχνη γίνεται το όργανο, το μέσο της ψυχικής επαφής που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στους συντελεστές του έργου και στο θεατή.<br />Ο αντικειμενικός στόχος κάθε θεατρικού έργου είναι η προβολή του πέρα και πάνω από τον περιορισμένο χώρο της σκηνής και τον καθορισμένο χρόνο μιας εποχής. Ο θεατής καλείται να συμμετάσχει στη δράση των ηρώων, τις αγωνίες, τις αναζητήσεις και τις προσδοκίες τους, να διδαχτεί από τα πάθη τους, να κρίνει τα θετικά ή αρνητικά στοιχεία της ζωής τους, να αντλήσει δύναμη και πνευματική τροφή.<br />«Το κοινό», αναφέρει ο Στανισλάβσκι, «πάει στο θέατρο για να διασκεδάσει, αλλά φεύγει από αυτό είτε με πλουτισμένη γνώση, ή με λυμένα τα προβλήματά του, ή με απορίες στο μυαλό που ο καθένας θα προσπαθήσει να ξεκαθαρίσει, ή με τα μάτια ανοιγμένα απέναντι σε κάτι που συμβαίνει κάθε μέρα, μα που μόνο μια μεγαλοφυΐα παρατήρησε».<br />Είναι κοινοτοπία, μα είναι αλήθεια αιώνια, αν ισχυριστούμε πως καμιά τέχνη δεν συνδέεται τόσο με την κοινωνική πραγματικότητα, δεν ανταποκρίνεται τόσο άμεσα στη ζωή, όσο η θεατρική τέχνη. Φτάνει το θέατρο να βρει το αληθινό του πρόσωπο, το πραγματικό του νόημα. Νόημα ποιητικό, δραματικό. Νόημα βαθιά ανθρώπινο με την ανάγλυφη παρουσίαση των χαρακτήρων και τις αντιδράσεις των ηρώων. Νόημα κοινωνικό, που να θέτει και να προβάλλει τα προβλήματα του κόσμου, να αποκρυσταλλώνει τις σκέψεις, τις ιδέες του.<br />Το Θέατρο επενεργεί στο θεατή σαν μια θεραπευτική αγωγή της ψυχής˙ πλάθει, καλλιεργεί και μορφώνει την κοινωνική συνείδηση, επηρεάζει άμεσα και δραστικά το κοινό και δικαιολογημένα ο Αριστοφάνης το θεωρεί σχολείο για μικρούς και μεγάλους. Γιατί το Θέατρο επιδιώκει μιαν επαναφορά στην επιφάνεια όχι μόνο όλων των απόψεων του αντικειμενικού και περιγραφικού εξωτερικού κόσμου, αλλά και του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου.<br />Το θεατρικό έργο βρίσκεται «εν δυνάμει» μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο και είναι έργο του σκηνοθέτη να του δώσει πνοή, να το ολοκληρώσει.<br />Οι βοηθητικές τέχνες του θεάτρου είναι πολλές. Έχουν όμως όλες τον ίδιο σκοπό. «Είναι μέσα στη φύση του δράματος, γράφει ο Jacques Copeau, στην ίδια τη γένεσή του, να είναι ταυτόχρονα λόγος και τραγούδι, ποίηση και δράση, χρώμα και χορός, για να τα ονομάσουμε όλα αυτά με τη λέξη που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες: «Μουσική».<br />Κάτι ανάλογο γράφει και ο Gaston Baty: «Η ζωγραφική, η γλυπτική, ο χορός, η πρόζα, ο στίχος, το τραγούδι, η συμφωνία, να οι επτά χορδές τεντωμένες η μία δίπλα στην άλλη της δραματικής λύρας».<br />Ο σκηνοθέτης είναι ο βασικός παράγων της ενιαίας σύλληψης της παράστασης, είναι η συνισταμένη των παραμέτρων που δίνουν την αίσθηση του συνόλου.<br />Το θέατρο είναι ο μαγικός καθρέφτης που καθρεφτίζει τη ζωή και καθρεφτίζεται πάνω της. Και όμως. Εκείνο που ενδιαφέρει τους περισσότερους θεατές είναι να μπορέσουν – παρακολουθώντας ένα θεατρικό έργο – ν’ ανταλλάξουν το σκληρό, αντιφατικό κόσμο που ζουν<br />μ’ ένα αρμονικό, ονειρεμένο, που δεν γνώρισαν και ζητούν να ταυτιστούν μαζί του. Όλοι μας στο θέατρο τη χαρά της κάθαρσης ζητούμε, τη λυτρωτική ενέργεια της αναγέννησης προσπαθούμε να βιώσουμε.<br />Στην ταραγμένη εποχή μας μέσα στο άγχος που μας πνίγει καθημερινά, καθώς το σκοτάδι, η υποκρισία, η αδικία, η ανισότητα σφίγγουν τον κλοιό ολόγυρά μας, ο άνθρωπος αποζητάει παρηγοριά στην Τέχνη την αληθινή.<br /> Πέρα από το θέαμα, όπως τονίζει ο Μπρεχτ, το θέατρο αναθέτει στο θεατή έναν παραγωγικό ρόλο. Να χαρεί τη δράση με τον πιο απλό τρόπο γιατί ο ευκολότερος τρόπος της ύπαρξης είναι στην τέχνη. Μόνο όταν σπάσουν οι αλυσίδες που δεσμεύουν την παραγωγική ενεργητικότητα θα μπορέσει να μεταβληθεί η μάθηση σε απόλαυση και η απόλαυση σε μάθηση.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Βιβλιογραφία</span><br /><br />1. Μπέρτολντ Μπρεχτ: Μικρό όργανο για το Θέατρο<br />Εκδ. Πλειάς 1974.<br />2. Τάσου Λιγνάδη: Θεατρολογικά, Αθήνα 1978.<br />3. Θεόδωρου Γραμματά: Νεοελληνικό Θέατρο και Κοινωνία.<br />Αθήνα 1990.<br /><br /></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-5347066129323678134?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-57032655344217991792005-05-02T16:48:00.000+03:002007-05-22T18:27:00.099+03:00<span style="font-size:85%;"><br />Επιμέλεια:<br /></span><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</span><span style="font-size:85%;"><br /><br /><br />"…Ν’ αγαπάμε την τέχνη, όχι για ένα είδος ρόλου. Ν’ αγαπάμε την τέχνη για να την υπηρετήσουμε, όχι για να μας υπηρετήσει αυτή. Να γίνουμε όργανό της, ένα μικρό ασήμαντο όργανό της στη μεγάλη ορχήστρα, δίνοντας όλο μας το είναι να συντελέσουμε και μεις στη συνολική επιτυχία αδιαφορώντας αν ο μαέστρος και μόνο αυτός αναγνωρίζει πως συντελέσαμε στην επιτυχία".<br /><br /></span><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Αιμίλιος Βεάκης</span><span style="font-size:85%;"><br /><br /><br />"Το πείραμα έγινε για να αποδειχτεί, πως η σκηνική τέχνη είναι πιο ωραία και πιο τραγική απ’ όλες τις άλλες τέχνες. Ζει σαν τη ζωή, πεθαίνει σαν τη ζωή. Αν μ’ ένα μαγικό ραβδί, ζωντάνευαν όλες οι ζωές, όλοι οι έρωτες, όλοι οι πόνοι, κι όλοι οι ηθοποιοί που τα ’ζησαν όλ’ αυτά από τότε που υπάρχει θέατρο, αυτή η ζωντανή μάζα θα σύντριβε το έργο κάθε άλλης τέχνης… Εδώ η τέχνη δημιούργησε τη ζωή. Λίγη απ’ αυτή τη διαβατάρικη ζωή γεννήθηκε απόψε πάνω σ’ αυτήν τη σκηνή. Και όσο για τις αυθεραισίες αυτής της βραδιάς, σας παρακαλούμε να μας συγχωρέσετε".<br /><br /></span><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Λουίτζι Πιραντέλλο</span><span style="font-size:85%;">, Απόψε αυτοσχεδιάζουμε<br />Μετ. Δ. Μυράτ<br /><br /><br />"Αν το θέταρο θέλει να μας ξαναγίνει αναγκαίο, πρέπει να μας δώσει όλα αυτά τα στοιχεία που υπάρχουν στον έρωτα, το έγκλημα, στον πόλεμο ή στην τρέλλα".<br /><br /></span><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Αντονέν Αρτώ</span><span style="font-size:85%;"><br />Το Θέατρο και το Είδωλό του<br /><br /><br />"Η σκηνή μας είναι ένα παράθυρο προς το άγνωστο, προς το αχαρτογράφητο διάστημα, που το αποζητάει η ψυχή μας για να καταδυθεί μέσα του η φαντασία".<br /><br /></span><span style="font-weight: bold;font-size:85%;" >Αδόλφος Άπια</span><span style="font-size:85%;"><br />Αρχιτέκτονες του σύγχρονου θεάτρου</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-5703265534421799179?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-5786408620077165792005-05-02T16:44:00.000+03:002007-05-22T18:24:20.101+03:00<span style="font-size:85%;"><br />Στους σύγχρονους καιρούς το θέατρο, ως ένα από τα πολλά πολιτιστικά αγαθά, «θυσιάζεται» στους υπερθετικούς προσταγμούς του καταναλωτισμού. Εκατόν εβδομήντα επτά θέατρα μόνο στην πρωτεύουσα, με κάποια «μετέωρα» ΔΗΠΕΘΕ στη μέσα Ελλάδα και από κοντά όλοι οι αμετανόητοι «θεατρίνοι» που κάνουν θέατρο «μόνο για την ψυχή τους». Σ’ αυτούς τους τελευταίους, τους απρόβλεπτους και ανατρεπτικούς, αφιερώνουμε αυτό το ένθετο καθώς επίσης και στους αναγνώστες του που θα το εμπλουτίσουν με την κρίση και το σχολιασμό τους. Στους φίλους συνεργάτες προσφέρουμε ως αντίδωρο την ευγνωμοσύνη μας για την άμεση ανταπόκριση στο κάλεσμά μας. Τέλος στη φιλόξενη εφημερίδα «Πατρίς» ένα μεγάλο ευχαριστώ για τη συμμετοχή της σε αυτή την προσπάθεια...<br /><br />Επιμέλεια αφιερώματος:<br /><b style=""><br />Αγγελική Ζαχαράτου - Τζιρίτα</b></span><div style="text-align: left;"> </div><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >Καθηγήτρια Αγγλικής γλώσσας, Θεατρολόγος</span><div style="text-align: left; font-style: italic;"> </div><span style="font-style: italic;font-size:85%;" >Υπεύθυνη Πολιτιστικών Δ.Ε. Ν. Ηρακλείου</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-578640862007716579?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153577577575164182005-05-01T17:03:00.000+03:002007-05-12T11:51:38.120+03:00<div align="center"><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Eirini.jpg"><img style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center;" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/Eirini.jpg" border="0" /></a> </div><div align="center"><span style="font-size:85%;"><em>Ελαιογραφία σε καμβά, διαστάσεων 60x50 εκ. </em></span></div><div align="center"><span style="font-size:85%;"><em>από τη φιλόλογο <strong>Ειρήνη Σπυριδάκη </strong></em></span><span style="font-size:85%;"><em>(</em></span><a href="http://www.chromosphere.gr/"><span style="font-size:85%;"><em>www.chromosphere.gr</em></span></a><span style="font-size:85%;"><em>)</em></span></div><div align="center"></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357757757516418?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153576960572208302005-05-01T17:00:00.000+03:002006-07-22T17:05:49.083+03:00<br><span style="font-size:85%;"><strong>Φίλες και φίλοι,</strong><br /><br />Η ρήση <em>«Η φύση δεν κάνει τίποτα άχρηστο»</em> του αρχαίου μας φιλοσόφου Αριστοτέλη, συμπυκνώνει σε ελάχιστες λέξεις όλη την αλήθεια για τη σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος. Η ευαισθητοποίηση όλων μας γύρω από τα προβλήματα που εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε στο περιβάλλον, είναι ένα στοίχημα που πρέπει υποχρεωτικά να κερδηθεί. Και το σχολείο είναι ο ιδανικός χώρος για την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης αλλά και για τη συμμετοχή σε ωφέλιμες δράσεις. Για το σκοπό αυτό δημιουργήσαμε στο 4ο Εσπερινό ΤΕΕ την <strong>Ομάδα Ανακύκλωσης Χαρτιού &amp; Ηλεκτρικών Στηλών</strong> που έχει ήδη τοποθετήσει ειδικούς κάδους για την περισυλλογή των υλικών.<br /><br />Το καλοκαίρι είναι η κατεξοχήν εποχή που ερχόμαστε σε επαφή με τη φύση και τις ομορφιές της. Γι’ αυτό τώρα που τα σχολεία κλείνουν για διακοπές αποφασίσαμε να αφιερώσουμε το 5ο τεύχος της εφημερίδας μας στο Περιβάλλον και κρίναμε σκόπιμο να δώσουμε το λόγο στους ειδικούς. Επιλέξαμε, λοιπόν, αυτούσιο υλικό από τους δικτυακούς τόπους μερικών από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας και σας το παρουσιάζουμε. Συλλέξαμε δεκατρία εξαιρετικά ενδιαφέροντα αλλά και χρήσιμα κείμενα που δίνουν το στίγμα μιας προσπάθειας στην οποία κανείς δεν πρέπει να μένει αμέτοχος.<br /><br />Παράλληλα με τα κείμενα, θα βρείτε και παρουσιάσεις των περιβαλλοντικών οργανώσεων με στοιχεία επικοινωνίας και συμμετοχής στο εθελοντικό τους έργο.<br /><br />Θα είμαστε πάλι μαζί από Σεπτέμβριο ανανεωμένοι, με περισσότερο μεράκι και δημιουργική διάθεση.<br /><br /><strong>Καλή σας ανάγνωση και Καλό Καλοκαίρι!</strong><br /><br /></span><em><span style="font-size:85%;">Η Ομάδα Έκδοσης<br />του 4ου Εσπερινού ΤΕΕ Ηρακλείου</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357696057220830?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153576321370123732005-05-01T16:46:00.000+03:002006-07-22T16:56:32.566+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Pindos.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Pindos.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong></strong></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong></strong></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>ΠΙΝΔΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ<br /></strong>Μη κερδοσκοπική εταιρεία για τη μελέτη, διαχείριση και προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος<br /></span><a href="http://www.pindosper.gr"><span style="font-size:85%;">www.pindosper.gr</span></a><span style="font-size:85%;"> - Τηλ: 2651 029445 </span><br /><br /><p><span style="font-size:85%;">Τα ωδικά πουλιά αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα πουλιών στον κόσμο (59% ειδών). Με τον όρο ωδικά πουλιά εννοούμε τα πουλιά που έχουν την ικανότητα να τραγουδούν, τα λεγόμενα στρουθιόμορφα πτηνά - Passeriformes. Περισσότερα από 4.500 είδη υπάρχουν σε όλο τον κόσμο, σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Το κύριο αναγνωριστικό χαρακτηριστικό των στρουθιόμορφων πουλιών είναι τα 4 δάκτυλα που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Τα τρία δάκτυλα βρίσκονται μπροστά και το ισχυρότερο τέταρτο βρίσκεται πιο πίσω, με σκοπό να διευκολύνει το γάντζωμα των πουλιών στα κλαδιά των δέντρων.<br />Περίπου <strong>170 διαφορετικά είδη ωδικών πουλιών</strong> υπάρχουν στην Ευρώπη. Είναι όλα μικρού μεγέθους πουλιά, προσαρμοσμένα να κινούνται και να ζουν πάνω στα κλαδιά των δέντρων. Τρέφονται κυρίως με σπόρους και έντομα, αλλά επίσης με φρούτα και καρπούς. Εξαίρεση αποτελούν τα είδη της οικογένειας των αετομάχων, τα οποία τρέφονται με τους νεοσσούς άλλων μικρών πουλιών, ρυθμίζοντας έτσι τον πληθυσμό άλλων ειδών.Τα ωδικά πουλιά μπορεί να τα βρει κανείς σε όλους σχεδόν τους βιοτόπους . Άλλα είδη είναι προτιμούν τους ανοικτούς αγρούς (π.χ κορυδαλλοί), άλλα είναι στενά συνδεδεμένα με βραχώδη ενδιαιτήματα (γαλαζοκότσυφας, σβαρνίστρα), άλλα αγαπούν τους πυκνούς θάμνους (τσιροβάκοι, στριτσίδες), άλλα είναι εξαρτώνται από τα δάση (φυλλοσκόποι, παππαδίτσες, τσοπανάκοι) ενώ τέλος κάποια είδη ζουν ακόμη και σε εγγύτητα με τους ανθρώπους (σπουργίτια).Νωρίς την Άνοιξη παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη δραστηριότητά τους. Τα θηλυκά αναζητούν όλη τη μέρα τροφή, ώστε να γεμίσουν τις ενεργειακές τους αποθήκες για την ωοτοκία. Τα αρσενικά επίσης χρειάζονται πολλή ενέργεια με την έναρξη της αναπαραγωγικής περιόδου, και τις φωνητικές τους επιδείξεις. Τα πουλάκια που παραμένουν καθ'όλη τη διάρκεια του έτους στη χώρα μας, τα λεγόμενα "επιδημητικά" είδη αρχίζουν την αναπαραγωγική διαδικασία νωρίς την Άνοιξη (Μάρτιος - Απρίλιος), ενώ τα πουλάκια που έρχονται από το Νότο, τα λεγόμενα "αποδημητικά", πιο αργά (Απρίλιος - Μάιος). Καρπός της αναπαραγωγικής είναι συνήθως 3 με 6 αυγά. Συνήθως το θηλυκό επωάζει όλη την ημέρα, εγκαταλείποντας τη φωλιά και το δύσκολο έργο του για πολύ λίγο, για μικρά αναγκαστικά ταξίδια ανεύρεσης τροφής. Δεν είναι όμως και λίγες οι περιπτώσεις που και οι δυο γονείς επωάζουν εναλλάξ τα αυγά τους. Μετά από δυο εβδομάδες συνήθως ένας με τρεις νεοσσοί βγαίνουν από τα αυγά. Τώρα οι περήφανοι γονείς θα πρέπει να τρέφουν τα πουλάκια, να τα προστατεύουν, και να τα κρατούν ζεστά. Και οι δυο γονείς συμμετέχουν στο μεγάλωμα των παιδιών τους για κάπου δυο βδομάδες. Τα πουλάκια είναι τότε έτοιμα να κάνουν το μεγάλο πέταγμα προς τη ζωή - θα πρέπει να πετύχουν στην πρώτη απόπειρα πτήσης τους, εγκαταλείποντας τη φωλιά και να αναζητώντας μόνα τους την τροφή τους. Πριν το Φθινόπωρο θα πρέπει να αυξήσουν το βάρος τους, να δυναμώσουν τα φτερά τους και να γεμίσουν τις αποθήκες λίπους τους, είτε για να επιτύχουν στη δοκιμασία του ταξιδιού τους στο Νότο, για τα αποδημητικά πουλιά, είτε για να επιβιώσουν κατά τη διάρκεια του κρύου χειμώνα της Ευρώπης, για τα επιδημητικά πουλιά .<br />Τα στρουθιόμορφα αποκαλούνται «ωδικά πουλιά», χάρις στην ικανότητά τους να τραγουδούν. Παράγουν ήχους, φωνές και κελαηδίσματα, εκ των οποίων κάποια ιδιαίτερα πολύπλοκα, με σκοπό να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Κάθε είδος χαρακτηρίζεται από ένα ή περισσότερα " τραγούδια της αναπαραγωγής ", τα οποία είναι και τα πιο πολύπλοκα και εύηχα από όλο το ρεπερτόριο των καλεσμάτων του κάθε είδους. Μόνο τα αρσενικά τραγουδούν, για να ορίσουν καταρχάς την επικράτειά τους και να κρατήσουν μακριά άλλα αρσενικά από την περιοχή τους, για να διαφημίσουν τις φωνητικές ικανότητές τους, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την καλή φυσική κατάσταση του επίδοξου εραστή, και για να καλέσουν τέλος τα θηλυκά στην ιερότερη και ομορφότερη πράξη της ζωής - την αναπαραγωγή. Τα θηλυκά δεν τραγουδούν, απλά μπορούν και ανταποκρίνονται με σύντομα καλέσματα στις σεξουαλικές προτάσεις των αρσενικών. Τα τραγούδια της αναπαραγωγής είναι διαφορετικά ανάμεσα στα είδη, με σκοπό να διευκολύνουν την αλληλοαναγνώριση ατόμων του ίδιου είδους. Υπάρχουν δε περιπτώσεις που δυο είδη μπορεί να μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους που η διάκρισή τους οπτικά είναι δύσκολη υπόθεση, ακόμη κι από έναν έμπειρο ορνιθολόγο, ενώ είναι πολύ εύκολη η ηχητική διάκρισή τους, με το τραγούδι της αναπαραγωγής.Το δεύτερο πιο σημαντικό κάλεσμα των ωδικών πουλιών είναι το «σήμα κινδύνου» ως σύντομος, κοφτός και υψηλής συχνότητας ήχος. Το σήμα κινδύνου εκπέμπεται για να προειδοποιήσει τα υπόλοιπα πουλιά για την ύπαρξη κάποιου θηρευτή, χωρίς παράλληλα να γίνεται αντιληπτό και να εντοπίζεται εύκολα το πουλί που καλεί.<br />Μερικά είδη έχουν μεγάλο ρεπερτόριο τραγουδιών , κάτι που κάνει τη ζωή όμορφη, αλλά τη ζωή των ορνιθολόγων δύσκολη μιας που θα πρέπει να έχουν πολύ μεγάλη πείρα και να γνωρίζουν κάθε ένα κάλεσμα του είδους που μελετούν. Πιστεύεται ότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που τα πουλιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τους συντρόφους τους, τους συγγενείς τους και τους γείτονές τους, από την ιδιαίτερη χροιά της φωνής που έχει κάθε πουλί ενός είδους. Αυτή η μοναδική ικανότητα των ωδικών πουλιών για τραγούδι έχει αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη στην ορνιθολογία επειδή χρησιμοποιείται από τους επιστήμονες ως βάση για την ταυτοποίηση των πουλιών στην ύπαιθρο.<br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Πώς μπορώ να μάθω τα ωδικά πουλιά;<br /></strong>Το να αναγνωρίζει κανείς τα πουλιά με τη βοήθεια της ακοής του, δεν είναι και το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο... Χρειάζεται αγάπη, υπομονή και. δυνατός πρωινός καφές. Ο πιο σίγουρος τρόπος για να μάθει κανείς τα πουλιά είναι.να νιώθει και να σκέφτεται σαν πουλί! Ωστόσο ο πιο σίγουρος τρόπος για να το επιτύχει στην πράξη είναι ο ακόλουθος:<br />• Πριν βγεις στη φύση, εξοικειώσου με έναν καλό οδηγό πεδίου για τα πουλιά της Ελλάδας και της Ευρώπης.<br />• Κάνε από πριν έναν κατάλογο με τα είδη των πουλιών που περιμένεις να έχει η περιοχή που πρόκειται να επισκεφθείς. Αν δεν υπάρχει κάποια προγενέστερη μελέτη, θα πρέπει να δουλέψεις λιγάκι μόνος. Πρώτα φτιάξε ένα κατάλογο με τα πουλιά της Ελλάδας με βάση την κατανομή στη χώρα μας, όπως τη δείχνει το βιβλίο σου. Στη συνέχεια φτιάξε μια λίστα με τα πιθανά είδη που θα συναντήσεις στην περιοχή σου, με βάση ελληνικούς χάρτες κατανομής. Ύστερα κατάρτισε καταλόγους ειδών που θα τα βρεις σε διαφορετικούς βιοτόπους , με βάση τις πληροφορίες που δίνει για το βιότοπο ο οδηγός σου. Ένα είδος μπορεί να απαντάται και σε πολλούς βιοτόπους. Στην αρχή διαχώρισε μόνο πέντε βιότοπους και φτιάξε πέντε λίστες: πουλιά των θάμνων, των δασών, τα ανοιχτών εκτάσεων και αγρών, των νερών και των βράχων. Όσο αυξάνεται η εμπειρία σου στη φύση, τόσο καλύτερα θα γνωρίζεις τις προτιμήσεις του κάθε είδους και θα διαχωρίζεις περισσότερα ενδιαιτήματα. Έτσι τελικά, θα έχεις δύο οφέλη: Θα διαθέτεις μια συνοπτική λίστα των πουλιών που περιμένεις να συναντήσεις στην περιοχή που θα επισκεφθείς, και επίσης θα έχεις αποκτήσει καλή γνώση των ενδιαιτημάτων των πουλιών.<br />• Και τώρα αρχίζει το μουσικό πανηγύρι με μαθήματα κατ' οίκον. Πρέπει να εξοικειωθείς με τους ήχους της φύσης πριν βγεις έξω να τους αναγνωρίσεις. Δεν είσαι μόνος και αβοήθητος σε αυτό. Υπάρχουν <strong>CDs με τους ήχους των πουλιών</strong> της Ευρώπης. Άκου και μάθε πρώτα τα τραγούδια των πιο κοινών ειδών που πρόκειται να συναντάς συχνά. Κράτα σημειώσεις (με νότες ή όπως αλλιώς μπορείς), από τα μοτίβα που θα ακούς για να βοηθάς τη μνήμη σου να τα συγκρατήσει. Αν κανένας φίλος σου «υποφέρει» σαν και εσένα, φτιάξτε παρέα και . οργανώστε βραδιές πουλιών! Οργανώστε διαγωνισμό ηχητικής αναγνώρισης των πουλιών. Ο ένας παίζει τα κελαηδίσματα στο CD -player και ο άλλος μαντεύει. Όταν θα μπορείς να βρεις την πλειοψηφία των ειδών από τους δίσκους, τότε είσαι σε πολύ καλό δρόμο για να βγεις επιτέλους έξω στη φύση. Συγχαρητήρια! Το κατ' οίκον μάθημα τελείωσε. Αρχίζει τώρα το πιο συναρπαστικό μέρος . Κοιμήσου καλά το βράδυ και σήκω, για να απολαύσεις την ανατολή του ηλίου στο δάσος!<br />• <strong>Αναγνώριση στη φύση</strong>: Ο γρηγορότερος τρόπος για να μάθεις είναι να ακολουθήσεις τις πρώτες μέρες τουλάχιστον, κάποιον πεπειραμένο και πρόθυμο να βοηθήσει ορνιθολόγο-ειδικό στα ωδικά πουλιά. Αν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, συνέχισε μόνος σου, ή με τους φίλους σου. Αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι ότι στην αρχή θα μπορείς να ξεχωρίζεις 2 με 3 είδη (το πιο κοινά). Μην απογοητεύεσαι! Είναι ήδη μία μεγάλη επιτυχία. Πρόκειται να ακούς ήχους που θα σου φαίνονται οικείοι , αλλά δεν θα μπορείς να πεις ποιο πουλάκι είναι, αφού οι «ιδανικοί» ήχοι των CDs είναι αρκετά διαφορετικοί από την πραγματικότητα της υπαίθρου. Προσπάθησε να δεις το πουλί που κελαηδάει. Από τη στιγμή που το δεις δεν θα ξεχάσεις ποτέ ξανά τη φωνή του και το τραγούδι του. Πάρε μαζί σου στη φύση και το CD- player και αν έχεις κάποια αμφιβολία, ψάξε τις φωνές των ειδών. Στην αρχή είναι αρκετά εκνευριστικό, αλλά έχει καλά αποτελέσματα. Μέρα με τη μέρα το αυτί σου θα εξασκείται τόσο που σιγά - σιγά θα μπορείς να προσδιορίσεις τα περισσότερα πουλιά από το "τραγούδι της αναπαραγωγής" τους και θα αρχίσεις να αναγνωρίζεις πιο δύσκολους ήχους, όπως τα καλέσματα κινδύνου και τα χτυπήματα στον κορμό των δέντρων των δρυοκολαπτών. Πρόκειται να ανακαλύψεις ήχους που δεν υπάρχουν στα CDs αλλά μόνο στη μνήμη σου. Μετά από πολλές ανοιξιάτικες ανατολές ηλίου στη φύση θα είσαι σε θέση να ακούς σε ένα μόνο σημείο ακόμη και 30 διαφορετικά είδη ωδικών πουλιών να κελαηδούν ή να καλούν ακατάπαυστα, εάν βρίσκεσαι σε κάποιο πολύ πλούσιο ενδιαίτημα (π.χ. αγροτικό μωσαϊκό με φυτοφράχτες, ρέματα κτλ) και να ξεχωρίζεις πόσα άτομα του κάθε είδους υπάρχουν.<br />• <strong>Είσαι ορνιθολόγος;</strong> Στην πραγματικότητα κανείς δεν είναι σε θέση να πει ότι είναι τέλειος στην αναγνώριση των πουλιών .Μπορεί να είσαι καλός και να λες με ακρίβεια ποια είναι τα είδη που ακούς, αλλά δεν μπορείς να είσαι βέβαιος ότι βρήκες σωστά όλα τα παρόντα σ' ένα ενδιαίτημα πουλιά. Απλά παραδέξου ότι η φύση δεν είναι ούτε μετρήσιμη ούτε περιορισμένη και γι' αυτό είναι τόσο συναρπαστική!<br />Καλό κουράγιο!!!<br /><br /><em>Κείμενο: Δρ. Βασιλική Κατή, Βιολόγος, Τμήμα Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων</em></span></p><p><span style="font-size:85%;"></span></p><p><em><span style="font-size:85%;"><strong></strong></span></em></p><p><em><span style="font-size:85%;"><strong></strong></span></em></p><p><em><span style="font-size:85%;"><br><strong>ΠΙΝΔΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ</strong><br />Μη κερδοσκοπική εταιρεία για τη μελέτη, διαχείριση και προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος</span></em></p><p><em><span style="font-size:85%;">Η Πίνδος Περιβαλλοντική είναι μια οικολογική οργάνωση με έδρα την πόλη των Ιωαννίνων. Ιδρύθηκε το 1999 και έχει τη νομική μορφή της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας. Είναι καταγεγραμμένη στο μητρώο των Μη Κυβερνητικών Περιβαλλοντικών Οργανώσεων (ΜΚΠΟ) της Ελλάδας και δραστηριοποιείται στην ευρύτερη περιοχή της Πίνδου για τη σωστή διαχείριση του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.<br />Κοινή μας ιδεολογική αφετηρία είναι η αίσθηση του χρέους για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στον πλανήτη και ο συνειδητός αγώνας κατά όποιων δράσεων τραυματίζουν τη φύση και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Η Πίνδος Περιβαλλοντική δρα τοπικά στοχεύοντας στη διατήρηση του τεράστιου βιολογικού πλούτου της περιοχής της Πίνδου και στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της περιοχής.</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357632137012373?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153575835626915022005-05-01T16:35:00.000+03:002006-07-22T16:45:36.416+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/pelagos2.gif"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/pelagos2.gif" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>ΠΕΛΑΓΟΣ</strong><br /></span><span style="font-size:85%;"><em>Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών<br /></em><br /></span><a href="http://www.pelagosinstitute.gr"><span style="font-size:85%;">http://www.pelagosinstitute.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 210 - 8960108 </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Από το 1995 μέχρι το 1998, η συλλογή δεδομένων στη ΝΔ Κρήτη έδειξε ότι η περιοχή αυτή έχει ιδιαίτερη βιολογική αξία για τους φυσητήρες ολόκληρης της Μεσογείου. Μοιάζει να είναι ο πιο σημαντικός τόπος περάσματος, διατροφής, συνάθροισης και ίσως αναπαραγωγής του είδους στη Μεσόγειο. Ο μεσογειακός πληθυσμός των φυσητήρων είναι πιθανότατα σημαντικά απομονωμένος από τον αντίστοιχο του Ατλαντικού ωκεανού, με συνέπεια να είναι πολύ ευάλωτος απέναντι σε οποιαδήποτε ανθρωπογενή απειλή (πελαγικά αφρόδιχτα, χημική ρύπανση, ηχορύπανση). Σύμφωνα με τα διεθνή ντοκουμέντα, απαρτίζεται από μικρό αριθμό ατόμων, παρουσιάζει εμφανή σημάδια συρρίκνωσης και κατά συνέπεια η προστασία του αποτελεί προτεραιότητα σε μεσογειακό επίπεδο.<br />Για τους λόγους αυτούς, το 1998, η επιστημονική ομάδα του Δρ. Α. Φραντζή (που σήμερα αποτελεί τον πυρήνα του Ινστιτούτου Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος) δημιούργησε το ερευνητικό πρόγραμμα "Φυσητήρες Νότιας Κρήτης". Αντικείμενό του είναι η φωτογραφική καταγραφή των φυσητήρων και η μελέτη της βιολογίας, της επικοινωνίας, της γενετικής και των μεταναστεύσεών τους, με σκοπό την πρόταση μέτρων για την άμεση προστασία τους.<br /><strong>Μοναδική στον κόσμο!</strong><br />Η παρουσία φυσητήρων στη Νότια Κρήτη συνδέεται με την ύπαρξη υποβρυχίων γκρεμών πολύ κοντά στις ακτές. Εκεί αφθονούν τα βαθύβια καλαμάρια, με τα οποία τρέφονται οι φυσητήρες. Η έρευνα έδειξε ότι η Νότια Κρήτη αποτελεί τη μοναδική γνωστή περιοχή του κόσμου, όπου κοινωνικές ομάδες (θηλυκές και μικρά), και μοναχικοί αρσενικοί είναι ταυτόχρονα παρόντες σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η πιο πιθανή εξήγηση γι' αυτό είναι ότι συναντούν ιδανικές συνθήκες διαβίωσης!<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Τα υπόλοιπα κητώδη στην περιοχή<br /></strong>Εκτός απο φυσητήρες, τα μεγάλα βάθη των παράκτιων νερών της Νότιας Κρήτης φιλοξενούν πολυάριθμα κοπάδια ζωνοδέλφινων, που συναντά κανείς σχεδόν καθημερινά. Τα σταχτοδέλφινα κι οι ζιφιοί, που δύσκολα παρατηρεί κανείς στις περισσότερες άλλες περιοχές της Ελλάδας, απαντώνται σχετικά συχνά στη Νότια Κρήτη. Τα ρηχά νερά ανάμεσα στη Γαύδο και τη Γαυδοπούλα φιλοξενούν ρινοδέλφινα, που περιστασιακά παρατηρούνται και κοντά στις ακτές της Κρήτης. Σχετικά με το πέρασμα κοινών δελφινιών, μαυροδέλφινων και πτεροφαλαινών, αν και είναι πιθανό υπάρχουν μόνο ανεπιβεβαίωτες παρατηρήσεις έως τώρα.<br /><strong></strong></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Μορφολογία και Συμπεριφορά</strong><br /><em>Physeter macrocephalus</em><br />O φυσητήρας είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά ζώα του πλανήτη. Oι προσαρμογές του στο θαλάσσιο περιβάλλον προκαλούν τόσο τον θαυμασμό όσο και την απορία της σύγχρονης επιστήμης, που δεν έχει ακόμη κατορθώσει να εξηγήσει πολλές από αυτές. Δικαιολογημένα, ο φυσητήρας έχει χαρακτηριστεί ως "το ζώο των υπερθετικών".<br />- O φυσητήρας είναι ο μεγαλύτερος οδοντοφόρος οργανισμός. Oι αρσενικοί φυσητήρες μπορούν να ξεπεράσουν τα 18 μέτρα σε μήκος και τους 44 τόνους σε βάρος!<br />- Παρουσιάζει τον πιο έντονο φυλετικό διμορφισμό μεταξύ των θηλαστικών, αφού τα πολύ μικρότερα θηλυκά δεν ξεπερνούν τα 12 μέτρα. Ως συνέπεια, τα ώριμα αρσενικά είναι τρεις φορές βαρύτερα από τα θηλυκά.<br />- Οι φυσητήρες είναι οι καλύτεροι δύτες, αφού παρ' ότι αναπνέουν ατμοσφαιρικό αέρα όπως κι εμείς, κατορθώνουν με μια ανάσα να φθάσουν τα δύο χιλιάδες μέτρα βάθος, όπου κρατούν την αναπνοή τους για τουλάχιστον μία με μιάμιση ώρα!<br />- Mέσα στο κεφάλι των φυσητήρων βρίσκεται το μεγαλύτερο όργανο παραγωγής ήχων στο ζωικό βασίλειο.<br />- Tέλος, οι φυσητήρες διαθέτουν τον μεγαλύτερο εγκέφαλο που υπήρξε ποτέ στη Γη!<br />Στην πολύ πρόσφατη ιστορία του πλανήτη μας, στον 20 αιώνα, ο "πολιτισμός" ενός εγκέφαλου πολλές φορές πιο μικρού απ' αυτού των φυσητήρων απείλησε με εξαφάνιση τους ειρηνικούς γίγαντες. Eυτυχώς, το 1986 η φαλαινοθηρία φυσητήρων σταμάτησε. Όμως πολλές άλλες νέες απειλές εμφανίστηκαν από τότε (ηχητική ρύπανση, χημική ρύπανση, παρασυρόμενα αφρόδιχτα κ.λ.π.). Θα ήταν ταπεινωτικό για το ανθρώπινο είδος με τον πιο αναπτυγμένο εγκέφαλο πάνω στην Γη, να μην επιτρέψει στους φυσητήρες να ζήσουν αρμονικά μαζί μας.<br /></span><br /><strong></strong><strong><span style="font-size:85%;">Συμπεριφορές</span></strong><br /><span style="font-size:85%;">Οι πιο χαρακτηριστικές συμπεριφορές των φυσητήρων, που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι οι παρακάτω:<br /><strong>Εκπνοή</strong> (Blow): είναι ο πίδακας υδρατμών που βγαίνει από την οπή εκπνοής του φυσητήρα, πάντα με χαρακτηριστική για το είδος γωνία 45 μοιρών προς τα εμπρός και αριστερά.<br /><strong>Ξεκούραση στην επιφάνεια</strong> (Surfacing): είναι η περίοδος κατά την οποία ο φυσητήρας στέκεται στην επιφάνεια κινούμενος πολύ αργά, ανανεώνοντας το οξυγόνο των πνευμόνων του.<br /><strong>Κατάδυση διατροφής</strong> (Fluking): είναι η στιγμή που ο φυσητήρας εγκαταλείπει την επιφάνεια, ξεκινώντας μια κατάδυση με την θεαματική έξοδο της μεγάλης ουράς του από την επιφάνεια.<br /><strong>Κεφάλι έξω</strong> (Head out): ο φυσητήρας τοποθετείται κάθετα, βγάζοντας το "κούτελο" του έξω από το νερό.<br /><strong>Άλμα</strong> (Breaching): πρόκειται για μεγάλα άλματα που πραγματοποιούν οι φυσητήρες βγάζοντας συχνά όλο το σώμα τους έξω από το νερό. Στη συνέχεια το αφήνουν να "σκάσει" στην επιφάνεια με δύναμη.<br /><strong></strong></span><br /><strong><span style="font-size:85%;">Βιοακουστική</span></strong><br /><span style="font-size:85%;">Η βιοακουστική είναι ένας από τους πιο σύγχρονους κλάδους της βιολογίας. Δανειζόμενη μεθόδους της φυσικής μελετά τους ήχους που παράγουν οι ζωικοί οργανισμοί. Η κατανόηση του τρόπου παραγωγής, των χαρακτηριστικών και κυρίως της βιολογικής σημασίας τους είναι τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν την βιοακουστική. Οι βιοακουστικές μέθοδοι είναι εξαιρετικά χρήσιμες για τη μελέτη των κητωδών και ειδικότερα των φυσητήρων, που παράγουν ήχους κατά το 80% του χρόνου ζωής τους!!! Χάρη στους ήχους του ηχοεντοπιστικού συστήματός τους (βιοσόναρ), μπορούμε να τους εντοπίζουμε ακόμη κι όταν βρίσκονται σε βάθη πάνω από 1000 μέτρα, να τους καταμετρούμε, να τους ακολουθούμε για πολλές ημέρες και να βγάζουμε συμπεράσματα για τη συμπεριφορά τους ακόμη κι όταν δεν τους βλέπουμε. Τέλος, η αποκωδικοποίηση των codas, πολύπλοκων ήχων που χρησιμοποιούν για την επικοινωνία τους, αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές προκλήσεις της κητολογίας και της βιολογίας γενικότερα.<br /><br /><strong>Φωτοταυτοποίηση</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Κατά μήκος της άκρης της ουράς ενός φυσητήρα υπάρχουν περισσότερα ή λιγότερα σκισίματα, διαφόρων μεγεθών και σχημάτων. Το σύνολο αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί το "δακτυλικό αποτύπωμα" κάθε φυσητήρα, αφού η τυχαία κατανομή και μορφή τους καθιστά κάθε ουρά μοναδική και συνεπώς αναγνωρίσιμη. Φωτογραφίζοντας την ουρά ενός φυσητήρα κάθε φορά που τον συναντάμε, μπορούμε χωρίς να τον ενοχλούμε, να παρακολουθούμε τις μετακινήσεις ή και τους δεσμούς του με άλλους φυσητήρες και την εξέλιξή τους μέσα στο χρόνο. Αυτή η μέθοδος μελέτης των κητωδών ονομάζεται φωτοταυτοποίηση. Μερικοί από τους φυσητήρες που φωτοταυτοποιήθηκαν στην ΝΔ Κρήτη είναι: ο Ζευς, η Αμαζόνα, ο Τρύπος, ο Αντώνης, η Χρώμο, ο Λευκότρυπος, ο Πολύστικτος, η Πάτσυ, η Αμόεμπα, ο Σκάρσκαλ, ο Τζούβεν και ο αγαπημένος μας Παντελής.</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΠΕΛΑΓΟΣ</strong><br />Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών</span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος είναι μία επιστημονική μη κερδοσκοπική οργάνωση με σκοπό τη μελέτη και την προστασία των κητωδών. Κητώδη είναι τα δελφίνια, οι φάλαινες, οι φώκαινες και μερικά ακόμη, συγγενικά τους ζώα.<br />Οι βασικοί σκοποί του Ινστιτούτου Πέλαγος είναι: α) η διεξαγωγή και προώθηση της επιστημονικής έρευνας σχετικά με τα κητώδη και το φυσικό τους περιβάλλον στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο, β) η διάδοση των σχετικών γνώσεων προς κάθε κατεύθυνση, γ) η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου, δ) η προστασία των κητωδών και η διαφύλαξη της ακεραιότητας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.<br />Η προστασία των δελφινιών και των φαλαινών απαιτεί σοβαρό επιστημονικό υπόβαθρο, τεκμηρίωση και ενεργή συμμετοχή του κοινού, αφού η ευκαιριακή και απλώς συγκινησιακή εκμετάλλευση της ευαισθησίας του κόσμου για τα ζώα αυτά δεν μπορεί να προσφέρει πολλά στην ουσιαστική προστασία τους. Για το λόγο αυτό το Ινστιτούτο Πέλαγος, αφ' ενός με επιστημονικά εργαλεία και μεθόδους, αφ' ετέρου με οικοεθελοντική συμμετοχή του κοινού σε επιστημονικά και εκπαιδευτικά προγράμματα εργάζεται για τη διαφύλαξη ενός από τα πιο πολύτιμα κομμάτια της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας και ολόκληρης της Μεσογείου.</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357583562691502?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153575053374738842005-05-01T16:26:00.000+03:002006-07-22T16:35:13.443+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/MiaFysh.0.gif"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/MiaFysh.0.gif" border="0" /></a><span style="font-size:85%;"><strong>ΜΙΑΦΥΣΗ</strong><br /></span><span style="font-size:85%;"><em>Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση<br /></em><br /></span><a href="http://www.inaturenet.org"><span style="font-size:85%;">http://www.inaturenet.org</span></a><span style="font-size:85%;"> </span><br /><span style="font-size:85%;">Τηλ: 2109240014</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Στην Ελλάδα υπάρχουν 3 είδη στεριανών χελωνών: η Μεσογειακή (Testudo hermanni), η Ελληνική (Testudo graeca) και η Κρασπεδωτή (Testudo marginata). Η Κοινοτική Οδηγία 92/43/ΕΕ και η ελληνική νομοθεσία προστατεύουν αυστηρά και τα 3 είδη στεριανών χελωνών και απαγορεύουν την αιχμαλωσία και το εμπόριό τους. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να παίρνουμε χελώνες στα σπίτια μας, αφού η κατοχή τους δεν επιτρέπεται και η διαβίωσή τους ως “κατοικίδια” προξενεί στην υγεία τους πολλά προβλήματα.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Πρώτες Βοήθειες<br /></strong>• Μαζέψτε την τραυματισμένη χελώνα απαλά και προσεκτικά. Αν έχει σπασμένο καβούκι, μπορεί να έχει σπάσει και στο κάτω μέρος του καβουκιού της.<br />• ΠΡΟΣΟΧΗ! Μην προσπαθήσετε να καθαρίσετε την πληγή, μη δώσετε κανένα απολύτως φάρμακο. Μην προσπαθήσετε να δώσετε φαγητό ή νερό.<br />• Καλύψτε καλά όλες τις πληγές με γάζα ή καθαρό πανί.<br />• Βρείτε ένα καθαρό, ευρύχωρο χαρτόκουτο. Κολλήστε καλά, με πολλή αυτοκόλλητη ταινία για δέματα, τον πάτο του κουτιού. Ανοίξτε μικρές τρύπες γύρω-γύρω. Στρώστε πολλές εφημερίδες στον πάτο του κουτιού. (Οι χελώνες κατά τη μεταφορά συνήθως ουρούν από φόβο. Το κουτί μπορεί να μαλακώσει και να καταστραφεί.)<br />• Τοποθετήστε τη χελώνα μέσα στο χαρτόκουτο και διατηρήστε τη σε εσωτερικό ζεστό χώρο.<br />• Επικοινωνήστε χωρίς καθυστέρηση μαζί μας: 2109240014, 6977231983<br />Οι πρώτες βοήθειες, ενώ φαίνονται απλές οδηγίες, είναι πάρα πολύ σημαντικές για την επιβίωση της χελώνας τις κρίσιμες αυτές στιγμές. Ειδικευμένος στα ερπετά κτηνίατρος θα αναλάβει τη θεραπεία της, που συνήθως διαρκεί αρκετούς μήνες.<br /><strong>ΠΩΣ ΖΟΥΝ</strong><br />Χρειάζονται ζεστό κλίμα, γι' αυτό ζουν μόνο στην ηλιόλουστη Μεσόγειο και κυρίως σε χαμηλό υψόμετρο. Κάνουν καθημερινά αρκετές ώρες ηλιοθεραπεία, γιατί η ακτινοβολία και η ζεστασιά του ήλιου είναι απολύτως απαραίτητες για τις χελώνες, ώστε να διατηρούνται υγιείς. Το ίδιο αναγκαία είναι και η σκιά στην οποία αποτραβιούνται (συνήθως κάτω από θάμνους) όταν νοιώθουν την ανάγκη. Ξεχειμωνιάζουν ναρκωμένες σε προφυλαγμένα μέρη κάτω από πέτρες ή θάμνους (συνήθως σκάβουν μέσα στο έδαφος). Την περίοδο αυτή ζουν από τα αποθέματα λίπους και νερού που έχουν συγκεντρώσει, τρώγοντας μεγάλες ποσότητες χλόης και αγριόχορτων κατά την περίοδο που είναι δραστήριες.<br />Τρέφονται κυρίως με φυτά και άνθη, λιγότερο με φρούτα, και σπανιότερα με ασπόνδυλα. Άγρια χόρτα όπως τριφύλλια, αγριοράδικα, ζοχοί, βρούβες, αμπελόφυλλα, μολόχες κλπ. αποτελούν το 90% της διατροφής τους. Άμα βρουν νερό πίνουν πολύ. Γεννούν άσπρα στρογγυλά αβγά σε τρύπα που σκάβουν στο χώμα. Μόλις εκκολαφθούν, τα χελωνάκια είναι ικανά να επιβιώσουν μόνα τους.<br /><strong>ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ</strong><br />Από τις πυρκαγιές δύσκολα θα γλιτώσουν.<br />Από τα αυτοκίνητα θα σκοτωθούν περισσότερες απ' όσες εξαιτίας των φυσικών εχθρών τους.<br />Από φυτοφάρμακα, ψεκασμούς, αγροτικά μηχανήματα θα σκοτωθούν αρκετές.<br />Από ορισμένους ανθρώπους θα φαγωθούν, περιστασιακά, αρκετές χελώνες.<br />Από πάρα πολλούς ανθρώπους θα αφαιρεθούν χελώνες από το φυσικό τους περιβάλλον για να κρατηθούν ως “κατοικίδια”. Συνήθως τις αναγκάζουν να ζήσουν σε ακατάλληλους κήπους, ακόμα και σε βεράντες ή γλάστρες. Θα ζήσουν έτσι αρκετό καιρό σε βασανιστική σκλαβιά, για να πεθάνουν πολύ πιο σύντομα απ’ όσο αν ζούσαν στη φύση.<br />Στην αιχμαλωσία οι χελώνες που κρατούνται ως "κατοικίδια" κινδυνεύουν από ατυχήματα. Τα πιο συνηθισμένα είναι: Τραυματισμοί από εργαλεία κηπουρικής, δαγκώματα από σκύλους, τις περισσότερες φορές θανάσιμοι. Πτώσεις από βεράντες, δηλητηρίαση από εντομοκτόνα, βερνίκια, μπογιές κλπ.<br />Οι αρσενικές στεριανές χελώνες που ζουν περιορισμένες σε κήπους γίνονται αεικίνητες και ιδιαίτερα επιθετικές. Θηλυκές οι οποίες δαγκώνονται από αρσενικές που βρίσκονται στον ίδιο χώρο, τραυματίζονται επικίνδυνα στα πόδια, στο κεφάλι, στο λαιμό και στην ουρά και χρειάζονται άμεση φροντίδα. Το ίδιο ισχύει και για τους αρσενικούς που δαγκώνονται μεταξύ τους.<br />Πληθώρα ασθενειών και προβλημάτων υγείας παρουσιάζονται στις χελώνες που ζουν στην αιχμαλωσία και οφείλονται στις λάθος συνθήκες διαβίωσης και στην ακατάλληλη ή ελλιπή διατροφή. Στις κατοικημένες περιοχές η μεγαλύτερη απειλή για τις στεριανές χελώνες είναι η διατήρησή τους ως "κατοικίδια" και η αντίληψη ότι έτσι τις προστατεύουμε.<br /><strong>ΠΩΣ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΦΥΛΟ</strong><br />Υπάρχουν διάφορα εξωτερικά ανατομικά χαρακτηριστικά από τα οποία ξεχωρίζουμε το φύλο της στεριανής χελώνας. Τα σημαντικότερα είναι το σχήμα της ουράς και του καβουκιού. Στην αρσενική, το πλάστρον (το κάτω μέρος του καβουκιού) είναι ελαφρώς κοίλο. Εξαίρεση αποτελεί η Μεσογειακή χελώνα της οποίας το πλάστρον είναι επίπεδο. Η ουρά και στα 3 είδη είναι αρκετά μακριά και όταν η χελώνα περπατά την κρατά μαζεμένη στο πλάι. Στη θηλυκή χελώνα το πλάστρον είναι επίπεδο και στα 3 είδη. Η ουρά είναι κοντή και χοντρή.Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αρχίζουν να διαμορφώνονται στην περίοδο της εφηβείας, δηλαδή σε άτομα άνω των 5-7 ετών.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ<br /></strong>• Αν βρούμε ένα χελωνάκι στην εξοχή ας μην το πάρουμε σπίτι.<br />• Αν οδηγούμε αυτοκίνητο ας προσέχουμε να μην πατάμε τις χελώνες.<br />• Στην εξοχή, αν βρούμε χελώνα στην άσφαλτο, ας τη μεταφέρουμε μακριά από το δρόμο.<br />• Αν φάμε στην εξοχή ας μαζέψουμε τα σκουπίδια μας, ιδιαίτερα τις πλαστικές συσκευασίες. Οι χελώνες κινδυνεύουν αν τις φάνε ή αν παγιδευτούν μέσα σε αυτές.<br />• Αν βρούμε μια χελώνα μέσα στην πόλη ας μην την εγκαταλείψουμε σε πάρκο ή πλατεία.<br />• Αν βρούμε μια τραυματισμένη χελώνα ας τη μαζέψουμε και ας απευθυνθούμε στον αρμόδιο φορέα ή στον ειδικό που θα αναλάβει την περίθαλψή της. μια χελώνα, έστω και ελαφρά τραυματισμένη, πρέπει να θεωρείται επείγον περιστατικό. Πολλές χελώνες χρειάστηκε να ακρωτηριαστούν ή δεν επιβίωσαν του τραυματισμού τους, γιατί υπήρξε καθυστέρηση στην περίθαλψή τους από κτηνίατρο ειδικευμένο στις χελώνες.<br />• Ας μην αγοράζουμε προϊόντα που η πρώτη ύλη τους προέρχεται από χελώνες.<br />• Ας μην ξεχνάμε ότι τα τελευταία χρόνια οι στεριανές χελώνες έχουν μειωθεί πολύ.<br /><br /><em>Κείμενο: Κατερίνα Χρυσού</em></span><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΜΙΑΦΥΣΗ<br /></strong>Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση</span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Η ΜΙΑΦΥΣΗ-Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση που έχει σαν κύριο στόχο την προώθηση, ανάπτυξη κι επικοινωνία δραστηριοτήτων προστασίας της φύσης και πανίδας σ’ όλο τον κόσμο, κυρίως μέσω του διεθνούς εθελοντισμού.<br />Η επωνυμία ΜΙΑΦΥΣΗ, γραμμένη ως μία λέξη, συμβολίζει τον στόχο μας: η φύση και η άγρια ζωή δεν γνωρίζουν σύνορα, δεν περιορίζονται στα όρια κρατών και κατά συνέπεια η προστασία της απαιτεί διεθνή συνεργασία και συμφιλίωση ιδιαίτερα όπου υπάρχουν διαφορές ή προκαταλήψεις. Μέσο για την επίτευξη του στόχου είναι η ανάπτυξη του διεθνούς εθελοντισμού και η γνωριμία που επέρχεται από την επαφή την επικοινωνία και την συνεργασία ανθρώπων. Η προστασία την φύσης απαιτεί προσέγγιση, κατανόηση και αλληλοσεβασμό. Προς το παρόν το Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση είναι ενεργό στην Ελλάδα, Βουλγαρία, Τουρκία, ΗΠΑ και Καναδά. Η έδρα της Εταιρίας είναι στην Αθήνα.<br />Το Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση:<br /><br />o Στηρίζειτην ανάπτυξη και λειτουργία Κέντρων Περίθαλψης και προστασίας Άγριων Ζώων και γενικότερα προγραμμάτων προστασίας της πανίδας οπουδήποτε στον κόσμο υπάρχει ανάγκη, ιδιαίτερα και σε αναπτυσσόμενες χώρες<br />o Προωθείμε κάθε μέσο τον διεθνή εθελοντισμό σε προγράμματα για την προστασία των άγριων ζώων<br />o Προσφέρει υπεύθυνη ενημέρωση σε πολίτες, φορείς και πολιτεία σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άγρια ζώα<br />o Προτείνει λύσεις για την πρόληψη προβλημάτων και προστασία της άγριας ζωής<br />o Πιστεύει και προωθεί την συνεργασία και κατανόηση λαών και κρατών για την διατήρηση της φύσης<br />o Διατηρεί και συντονίζει διεθνές δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών για ζητήματα προστασίας άγριων ζώων και βιοτόπων</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357505337473884?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153574604349907932005-05-01T16:17:00.000+03:002006-07-22T16:25:50.660+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Ornithologiki.gif"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Ornithologiki.gif" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><strong>Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία</strong><br /><em>Μη Κυβερνητική Οργάνωση για την προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους</em><br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><a href="http://www.ornithologiki.gr">http://www.ornithologiki.gr</a> - </span><span style="font-size:85%;">Τηλ: 210 8228704</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Τα απόκρημνα βράχια της χώρας μας προσφέρουν ιδανικούς χώρους σε όσους ασχολούνται με την αναρρίχηση. Εκτός από άσκηση και αδρεναλίνη, το άθλημα αυτό δίνει την ευκαιρία στον αναρριχητή να απολαύσει μια σπάνια πλευρά της φύσης που λίγοι έχουν δει, να θαυμάσει και να εκτιμήσει το τοπίο συνολικά και να αντιληφθεί την διαδοχή των οικοτόπων.<br />Δεν είμαστε όμως οι μόνοι που χρησιμοποιούμε αυτά τα βράχια. Πλήθος ζώων και φυτών έχουν επιλέξει αυτόν τον ιδιαίτερο βιότοπο, αλλά για διαφορετικούς από εμάς λόγους.Οι γκρεμοί της Ελλάδας είναι περιοχές δυσπρόσιτες για τον περισσότερο κόσμο, αλλά και για πολλούς φυσικούς θηρευτές. Για τον λόγο αυτό, <strong>αποτελούν σημαντικό καταφύγιο και προσφέρουν πολύτιμη απομόνωση σε πολλά είδη</strong>. Σπάνια είδη πουλιών βρίσκουν σχισμές και προεξοχές για να στηρίξουν τη φωλιά τους, ενώ νυχτερίδες ζουν και αναπαράγονται σε σπηλιές και τρύπες. Επιπλέον, τα βράχια και οι γκρεμοί, αν και φαινομενικά άγονα, αποτελούν τον κατ' εξοχήν βιότοπο ενδημικών και σπάνιων φυτών, ικανά να αναπτυχθούν σε ελάχιστο χώμα και να αντέξουν σε έντονη ξηρασία και δυνατό αέρα.Τα πουλιά, και κυρίως τα αρπακτικά, που φωλιάζουν στα βράχια είναι ευάλωτα στην ενόχληση. Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, η ενόχληση που προκαλείται από την ανθρώπινη παρουσία επηρεάζει την αναπαραγωγική επιτυχία, καθώς μπορεί να αποτρέψει τα πουλιά από το να φωλιάσουν ή να οδηγήσει στην εγκατάλειψη της φωλιάς τους.<br />Αργότερα, όταν κλώσσουν τα αυγά τους ή όταν έχουν μικρά, η ενόχληση αναγκάζει τους γονείς να σηκωθούν από τις φωλιές τους, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν αυγά και νεογέννητοι νεοσσοί από τον δυνατό ήλιο, το κρύο, και από τους θηρευτές.<br />Ας μην ξεχνάμε ότι τα αρπακτικά, ιδιαίτερα οι αετοί, φωλιάζουν στις ίδιες θέσεις κάθε χρόνο. Έτσι η καταστροφή μιας φωλιάς ή/και η ενόχληση των ενήλικων πουλιών μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, ιδιαίτερα στα νησιά, όπου οι διαθέσιμες για φώλιασμα θέσεις είναι λιγοστές.Όλα τα αρπακτικά πουλιά προστατεύονται από την ελληνική και διεθνή νομοθεσία. Τα περισσότερα από αυτά που φωλιάζουν στα νησιά της Ελλάδας από τον Μάρτιο έως και τον Ιούλιο, όπως ο σπανιότατος <strong>Σπιζαετός</strong> (Hieraaetus fasciatus) και η <strong>Αετογερακίνα</strong> (Buteo rufinus), αλλά και γεράκια όπως το <strong>Βραχοκιρκίνεζο</strong> (Falco tinnunculus) και ο <strong>Πετρίτης</strong> (Falco peregrinus).<br />Αλλα είδη που φωλιάζουν στα βράχια την ίδια εποχή είναι η <strong>Κουκουβάγια</strong> (Athena noctua), ο <strong>Μπούφος</strong> (Bubo bubo) και το <strong>Όρνιο</strong> (Gyps fulvus), που φωλιάζει από τον Ιανουάριο σε λίγα νησιά. Εξαίρεση αποτελεί ο <strong>Μαυρoπετρίτης</strong> (Falco eleonorae), ένα είδος γερακιού που φωλιάζει αργότερα, από τις αρχές Αυγούστου έως και τον Οκτώβριο. Στο Αιγαίο φωλιάζουν περισσότερα από 4.000 ζευγάρια Μαυρoπετρίτη, δηλαδή πάνω από τα 3/4 του παγκόσμιου πληθυσμού. Για το λόγο αυτό, είναι το πιο σημαντικό είδος που φιλοξενεί η Ελλάδα σε παγκόσμιο επίπεδο. Δυστυχώς, η περίοδος αναπαραγωγής πολλών πουλιών είναι παράλληλα και η πιο κατάλληλη για αναρρίχηση, με αποτέλεσμα η ενόχληση να είναι μία από τις πιο σημαντικές απειλές για αυτά.<br /><br /></span><a name="sug"><span style="font-size:85%;">Η αναρρίχηση</span></a><span style="font-size:85%;"> είναι απόλαυση, ακόμη περισσότερο όταν συνδυάζεται με την μοναδική φύση των βράχων του Αιγαίου. Για αυτό, καλό είναι όλοι να θυμόμαστε τα παρακάτω:<br />- Όσο είναι δυνατόν, αποφύγετε την αναρρίχηση σε ευαίσθητους γκρεμούς την εποχή που αναπαράγονται τα πουλιά (Απρίλιο ως Οκτώβριο). Για να σιγουρευτείτε πως δεν έχουν καταγραφεί φωλιές στην περιοχή που διαλέξατε, πριν αναρριχηθείτε, συμβουλευτείτε τους ερευνητές της ΕΟΕ και του ΕΟΣ. Πληροφορηθείτε από ντόπιους για το αν παρατηρούνται αρπακτικά στην περιοχή και ελέγξτε για κουτσουλιές και κλαδιά στην διαδρομή που χαράξατε. Συνήθως, δεν χρειάζεται να αλλάξετε γκρεμό, αλλά μόνο να αποφύγετε την ευαίσθητη ζώνη γύρω από τη φωλιά (περίπου 500μ. από φωλιά αετού).<br />- Εάν κατά την διάρκεια μιας ανάβασης δείτε αρπακτικά πουλιά να σηκώνονται στον αέρα, ή συναντήσετε φωλιά απομακρυνθείτε το συντομότερο. Εάν στην φωλιά υπάρχουν μικρά, μην πλησιάσετε, καθώς μπορεί να εγκαταλείψουν τη φωλιά πριν να είναι έτοιμα και να μην μπορούν αργότερα να ξαναγυρίσουν σε αυτήν.<br />- Μην αφήνετε ίχνη κατά το πέρασμά σας, αναρριχηθείτε σιωπηλά και διακριτικά.<br />- Μην ανάβετε φωτιές και μην χρησιμοποιείτε δυνατό φωτισμό όταν εισέρχεστε σε σπηλιές και βαθιές σχισμές, γιατί μπορεί να ενοχλήσετε πουλιά και νυχτερίδες.<br />- Ανοίγοντας δρόμο μην ξεριζώνετε περισσότερα φυτά από όσο είναι απολύτως απαραίτητο, γιατί μπορεί να αποτελούν μικρούς και απομονωμένους πληθυσμούς σπάνιων ειδών.</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία</strong><br />Μη Κυβερνητική Οργάνωση για την προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους</span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία είναι η μόνη Μη Κυβερνητική Οργάνωση στην Ελλάδα που έχει σαν κύριο στόχο της την προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους. Είναι μη κερδοσκοπικό σωματείο που ιδρύθηκε το 1982. Το 1993 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το σημαντικό μέχρι τότε έργο της.<br /><br />Οι στόχοι της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας είναι:<br />- η Μελέτη και η Προστασία των Πουλιών και των Βιοτόπων στη χώρα μας, που αποτελεί ένα από τα τελευταία καταφύγια Αγριας Ζωής στην Ευρώπη,<br />- η Προώθηση αυτών των στόχων στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνεργασία με τις αντίστοιχες ορνιθολογικές εταιρείες της Ευρώπης,<br />- η Ενημέρωση και Εκπαίδευση του κοινού σε όλα τα θέματα που αφορούν τα πουλιά της Ελλάδας ώστε να μπορούν όλοι να χαίρονται την ομορφιά τους και να μπορούν να τα προστατεύουν αποτελεσματικά. </span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357460434990793?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153573832298821232005-05-01T16:00:00.000+03:002006-07-22T16:17:18.570+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/EllinikiEtairia.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/EllinikiEtairia.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><br /><strong>Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης</strong><br /><em>Περιβαλλοντική οργάνωση</em><br /><br /></span><a href="http://www.eepf.gr"><span style="font-size:85%;">www.eepf.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 210 3224944 </span><br /><p><span style="font-size:85%;"></span></p><p><span style="font-size:85%;"></span></p><p><span style="font-size:85%;"></span> </p><p><span style="font-size:85%;"><br>Η “Γαλάζια Σημαία”, σύμβολο ποιότητας σε πάνω από 40 χώρες σήμερα, που διαρκώς αυξάνονται, απονέμεται με αυστηρά κριτήρια σε οργανωμένες ακτές και μαρίνες που διαχειρίζονται παράκτιοι Δήμοι, ξενοδόχοι και άλλοι φορείς.<br />Το 2006 η Ελλάδα έχει <em>404 βραβευμένες ακτές και 5 μαρίνες</em> που κέρδισαν τη “Γαλάζια Σημαία”.<br /><br /><strong>Κριτήρια για την απονομή της “ΓΑΛΑΖΙΑΣ ΣΗΜΑΙΑΣ”</strong> :<br /><br /><strong>Περιβαλλοντική εκπαίδευση και πληροφόρηση</strong><br />- Πληροφορίες για το παράκτιο οικοσύστημα και το ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον στον παράκτιο χώρο.<br />- Συνεχής πληροφόρηση του κοινού για την ποιότητα των νερών κολύμβησης.<br />- Πληροφορίες για το Διεθνές Πρόγραμμα «Γαλάζιες Σημαίες» στον Πίνακα Ανακοινώσεων της ακτής.<br />- Έντυπες πληροφορίες και αναρτημένες οδηγίες συμπεριφοράς για την ακτή.<br />- Δραστηριότητες που να προβάλουν ενεργά τη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της ακτής.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Ποιότητα νερών κολύμβησης<br /></strong>- Ποιότητα των νερών κολύμβησης, που να επιβεβαιώνεται με δειγματοληπτικές μετρήσεις<br />- Μη απόρριψη βιομηχανικών λυμάτων στην ακτή<br />- Επεξεργασία αστικών λυμάτων, όπως απαιτεί η Κοινοτική Οδηγία<br /><strong>Περιβαλλοντική Διαχείριση</strong><br />- Σχέδιο χρήσης γης και περιβαλλοντική διαχείριση<br />- Περιοδικός καθαρισμός της ακτής από σκουπίδια, αποτσίγαρα κλπ.<br />- Επαρκείς κάδοι απορριμμάτων, που να αδειάζονται σε τακτά διαστήματα<br />- Διευκολύνσεις για ανακυκλώσιμα υλικά<br />- Επαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής, με ελεγχόμενο σύστημα αποχέτευσης<br />- Απαγόρευση της οδήγησης οχημάτων και μοτοποδηλάτων στην ακτή<br />- Απαγόρευση της ελεύθερης κατασκήνωσης<br />- Επιτήρηση κατοικίδιων ζώων στην ακτή<br />- Συντήρηση κτιρίων και εξοπλισμού στην ακτή<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Ασφάλεια, ναυαγοσωστικά, πρώτες βοήθειες, υπηρεσίες και εγκαταστάσεις<br /></strong>- Εκπαιδευμένοι ναυαγοσώστες - ή άμεση πρόσβαση σε τηλέφωνο - σωστικά εφόδια και πρώτες βοήθειες<br />- Σχέδια για την αντιμετώπιση κάποιου ατυχήματος ρύπανσης, με άμεση ενημέρωση του κοινού<br />- Ασφαλής δίοδος στην ακτή και φροντίδα για άτομα με ειδικές ανάγκες<br /><br />Διεθνής ιστοσελίδα: </span><a href="http://www.blueflag.org/" target="_blank"><span style="font-size:85%;">www.blueflag.org</span></a><br /><span style="font-size:85%;"><em>Η ΕΕΠΦ χειρίζεται το διεθνές αυτό πρόγραμμα για τη προστασία των ακτών της Ελλάδας από το 1992.</em><br /><br /><strong>Οι 16 ακτές του Νομού Ηρακλείου που βραβεύτηκαν με τη Γαλάζια Σημαία το 2006:</strong><br /><br /><strong>Δήμος Γαζίου:</strong><br />Λινοπεράματα<br />Φόδελε<br />Αμμουδάρα 1<br />Αμμουδάρα 4<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Δήμος Γουβών:<br /></strong>Γούβες 1<br />Γούβες 2<br />Αμνισσός<br />Κοκκίνη Χάνι<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Δήμος Χερσονήσου:<br /></strong>Λιμένας Χερσονήσου 5<br />Άγ. Γεώργιος 1<br />Αγ. Γεώργιος 3<br />Ανισαράς<br />Άγ. Γεώργιος 2/Παναγία ρύζι<br />Δρέπανος<br /><strong>Δήμος Μαλλίων:</strong><br />Ποταμός<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Δήμος Τυμπακίου:<br /></strong>Μάταλα<br /></span></p><p><span style="font-size:85%;"> </p></span><p><em><span style="font-size:85%;"><strong><br>Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης</strong><br />Περιβαλλοντική οργάνωση</span></em></p><p><em><span style="font-size:85%;">Η ΕΕΠΦ είναι η παλαιότερη περιβαλλοντική οργάνωση στην Ελλάδα. Ιδρύθηκε το 1951 και λειτουργεί ως μη-κερδοσκοπικό σωματείο.<br />Η ΕΕΠΦ συνετέλεσε στη δημιουργία των περισσοτέρων Εθνικών Δρυμών, των υγροτόπων διεθνούς σημασίας Ramsar και πολλών άλλων προστατευομένων περιοχών. Πρωτοστάτησε, επίσης, στις προσπάθειες προστασίας απειλουμένων ειδών.<br />Η ΕΕΠΦ δραστηριοποιείται σήμερα σε τέσσερις άξονες:<br />- Περιβαλλοντική Εκπαίδευση<br />- Προγράμματα Προστασίας της Φύσης<br />- Παρεμβατική Προστασία<br />- Γενικότερη Ευαισθητοποίηση του κοινού<br />Για να επιτελέσει την αποστολή της, η ΕΕΠΦ βασίζεται σε εκτεταμένο δίκτυο εθελοντών και σε συνδρομές και δωρεές μελών, χορηγίες ιδρυμάτων και επιχειρήσεων και, για συγκεκριμένα προγράμματα προστασίας της Φύσης, σε κρατική και διακρατική οικονομική ενίσχυση.<br />Η ΕΕΠΦ εκπροσωπεί στην Ελλάδα το Ίδρυμα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (FEE) και το Centre Naturopa του Συμβουλίου της Ευρώπης. Είναι επίσης μέλος σημαντικών διεθνών περιβαλλοντικών οργανισμών: IUCN, EEB, ECNC, EUCC και άλλων. Συνεργάζεται στενά με άλλες Ελληνικές περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς του Δημοσίου.<br />Για το έργο της έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών, το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ίδρυμα Ford.</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357383229882123?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153573201415114362005-05-01T15:55:00.000+03:002006-07-22T16:00:01.436+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/ekpaz.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/ekpaz.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><strong>ΕΚΠΑΖ</strong><br /><em>Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων</em><br /><br /></span><a href="http://www.ekpazp.gr"><span style="font-size:85%;">www.ekpazp.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 22970 31338 </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Προετοιμασία</strong>:<br />1) Τοποθετήστε εφημερίδες στον πάτο ενός χαρτόκουτου, σχισμένες σε λουρίδες για να απορροφήσουν τις κουτσουλιές του.<br />2) Ανοίξτε πολλές αλλά μικρές στρογγυλές τρύπες από όλες τις πλευρές, ώστε να παίρνει αέρα αλλά να είναι σκοτεινά. (π.χ. με ένα στυλό). Ποτέ μην ανοίξετε οριζόντιες σχισμές γιατί θα προεξέχουν τα φτερά του και θα τα φθείρει.<br />3) Το πουλί μέσα στο χαρτόκουτο πρέπει να χωράει άνετα και να μπορεί αν θέλει να σταθεί όρθιο. Δεν πρέπει να είναι τεράστιο, ούτε και πολύ μικρό.<br /><br /><strong>Πώς να το πιάσετε:</strong><br />1) Σκεπάστε το με μια πετσέτα, ιδίως το κεφάλι του για να μην βλέπει.<br />2) Κρατήστε το σώμα, τα μπούτια και την ουρά σαν ανθοδέσμη και σηκώστε το με το κεφάλι ακόμα σκεπασμένο. Προσπαθήστε να μην το αφήσετε να φτεροκοπήσει. Κρατήστε το γερά και σταθερά.<br /><br /><strong>Προσέξτε</strong>:<br />1) Οι ερωδιοί, γλάροι, πελαργοί και γενικώς τα ψαροφάγα αμύνονται με το ράμφος τους. Προσέξτε τα μάτια σας.<br />2) Τα αρπακτικά ( και τα νυκτόβια) με τα νύχια τους. Το ράμφος του είναι πιο ακίνδυνο. Αν δείτε αρπακτικό να έχει πέσει πίσω με την πλάτη και να προτείνει τα πόδια του μην πλησιάσετε το χέρι σας. Περιμένετε ή αναγκάστε το να γυρίσει όρθιο. Δώστε του να αρπάξει ένα πανί αντί το χέρι σας. Αφού το αρπάξει, με το ίδιο ή άλλο πανί σκεπάστε το κεφάλι του.<br />3) Βγάλτε την πετσέτα αφού το τοποθετήσετε στο χαρτόκουτο που έχετε ετοιμάσει.<br />4) Κλείστε καλά το χαρτόκουτο. Πριν το μεταφέρετε κλείστε το και με ταινία.<br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Τι να αποφύγετε:<br /></strong>1) Μην το αφήσετε το πουλί να κυκλοφοράει ελεύθερο γιατί θα χειροτερέψει τα τραύματά του.<br />2) Μην το βάλετε σε κλουβί, μπανιέρα, κοτέτσι ή καφάσι και μην το αφήσετε κοντά σε σκυλιά γάτες , κότες ή άλλα κατοικίδια.<br />3) Το κουτί και το σκοτάδι είναι η καλύτερη προσωρινή ακινητοποίηση που μπορείτε να προσφέρετε για τα κατάγματά του ή όποιο άλλο πρόβλημα μπορεί να έχει. Οτιδήποτε άλλο θα το κουράσει και ταλαιπωρήσει.<br />4) Αφήστε το κάμποση ώρα σε ήσυχο και ζεστό μέρος (όχι όμως στον ήλιο) για να ξεπεράσει όσο γίνεται το σοκ. ( δροσερό αν είναι κατακαλόκαιρο)<br />5) Στο σκοτάδι θα νομίσει ότι είναι νύχτα και θα ξεκουραστεί. Δεν θα ξοδέψει περισσότερες θερμίδες προσπαθώντας μάταια να αποδράσει.<br /><br /><strong>Περισσότερη βοήθεια:</strong><br />Τα περισσότερα τραυματισμένα πουλιά δεν πεθαίνουν απ' την πείνα αλλά απ' την αφυδάτωση. Δώστε του νερό με μια σύριγγα απ' την οποία έχετε βγάλει τη βελόνα. Βάλτε τη σύριγγα βαθιά μέσα στο ράμφος, πίσω από την είσοδο της τραχείας στην βάση της γλώσσας. Ίσως χρειαστούν δύο άτομα και μια πετσέτα, αν έχει επικίνδυνα νύχια.<br />Αν είναι πολύ μικρό η δεν ανοίγει εύκολα το ράμφος, στάξτε το νερό στα ρουθούνια από πάνω ακόμη και χωρίς να το πιάσετε.<br />Κάντε το ίδιο και με μεγαλύτερο πουλί αν δυσκολεύεστε να το χειριστείτε ή να ανοίξετε το ράμφος του. Μη φοβάστε, δεν θα πνιγεί.<br />Μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιήσετε αντί για νερό Almora , Ορό ( Lactaded ringers solution ) ή άλλα υγρά για την αφυδάτωση που θα βρείτε σε φαρμακείο.<br />Αν είναι πολύ εξαντλημένο ( κλείνει τα μάτια, είναι αδύναμο, δεν στέκεται όρθιο) τοποθετήσετέ το σε πολύ ζεστό χώρο. Μπορείτε να βάλετε από πάνω του μια λάμπα να του θερμαίνει την πλάτη (προσοχή μην υπερθερμάνετε). Δίνετε υγρά κάθε ώρα. Τα υγρά μπορούν να είναι χλιαρά.<br />Μην κάνετε τίποτε άλλο. Μη δώσετε τροφή η φάρμακα προτού μιλήσουμε στο τηλέφωνο. Μάλλον κακό θα του κάνουν σ΄ αυτή τη φάση παρά καλό. Αν έχει καιρό να φάει, ούτως ή άλλως δεν πρέπει να φάει πολύ γιατί δεν θα μπορέσει να χωνέψει. Αν έχει φάει πρόσφατα δεν είναι ανάγκη να φάει τώρα.<br />Έχετε λοιπόν ήδη κάνει το καλύτερο που μπορείτε για να του σώσετε τη ζωή. Απομένει να επικοινωνήσετε με το ΕΚΠΑΖ για περισσότερες οδηγίες.</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΕΚΠΑΖ</strong><br />Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων</span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Το ΕΚΠΑΖ είναι αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. Είναι το πρώτο κέντρο περίθαλψης άγριων ζώων στα Βαλκάνια. Ξεκίνησε τη δράση του το 1984 ενώ στη μορφή αυτή συστάθηκε το 1990, με έδρα των δραστηριοτήτων του στην Αίγινα.<br />Παραλαμβάνει πάνω από 3500 τραυματισμένα εξαντλημένα η δηλητηριασμένα άγρια ζώα το χρόνο, τα περισσότερα από τα οποία ανήκουν σε προστατευόμενα είδη. Από αυτά, πάνω από τα μισά, όσα κρίνονται ικανά να επιβιώσουν ελεύθερα στο φυσικό τους περιβάλλον μετά τη θεραπεία τους, απελευθερώνονται. Έχει συμβάλλει στην προστασία απειλούμενων ειδών που έχουν μικρό πληθυσμό στην Ελλάδα η / και στην Ευρώπη. Τέτοια είναι ο Βασιλαετός, ο Χρυσαετός, ο Στικταετός, ο Κραυγαετός, ο Θαλασσαετός, το Κιρκινέζι, ο Μαυροπετρίτης, το Όρνιο, τα δύο είδη Πελεκάνων, τα Φοινικόπτερα ,οι Χαλκόκοτες, ο Πορφυροτσικνιάς, ο Ήταυρος και άλλα.<br />Το ΕΚΠΑΖ προωθεί την ευαισθητοποίηση του κοινού με ευρεία ενημέρωση πάνω σε θέματα και προβλήματα την άγριας φύσης στην Ελλάδα. Εκατοντάδες πολίτες κάθε χρόνο επισκέπτονται τις εγκαταστάσεις του ΕΚΠΑΖ στην Αίγινα. Στις απελευθερώσεις εξάλλου, πού πραγματοποιούνται αρκετές φορές κάθε χρόνο σε σημαντικούς βιότοπους σ’ όλη την Ελλάδα, προσκαλούνται και συμμετέχουν συχνά τα σχολεία, οι τοπικές πολιτιστικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις καθώς και οι κάτοικοι της περιοχής. Παράλληλα οργανώνονται εκδηλώσεις και συζητήσεις.<br />Το ΕΚΠΑΖ τιμήθηκε το 1992 με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για τη δράση του στην προστασία του περιβάλλοντος και την εθελοντική προσφορά των μελών του.</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357320141511436?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153572505981362682005-05-01T15:42:00.000+03:002006-07-22T15:54:55.923+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/mesogeios_sos.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/mesogeios_sos.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><br /><strong>Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS</strong><br /><em>Περιβαλλοντική και κοινωνική μη-κυβερνητική οργάνωση</em><br /><br /></span><a href="http://www.medsos.gr"><span style="font-size:85%;">www.medsos.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 210 822 8795 </span><br /><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Η Ελλάδα καλύπτει έκταση περίπου 131.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων με το 20% αυτής να αντιστοιχεί στα περίπου 3.053 νησιά της. Η ακτογραμμή της φτάνει περίπου τα 17.000 χλμ., αντιστοιχεί στο 1/2 περίπου της συνολικής ακτογραμμής της Μεσογείου. Η παράκτια ζώνη (απόσταση μέχρι 50 χλμ. από τη θάλασσα) 'φιλοξενεί' το 85% του πληθυσμού, το 80% της βιομηχανίας, το 90% του τουρισμού, μεγάλο μέρος της γεωργίας και το σύνολο σχεδόν της αλιείας και των ιχθυοκαλλιεργειών.<br />Η Ελλάδα είναι ακόμα μια από τις πλούσιες σε βιοποικιλότητα χώρα, με πολλά ενδημικά είδη φυτών και ζώων, παρά τις πιέσεις που δέχεται το περιβάλλον, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες. Η ελληνική παράκτια ζώνη χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία ειδών (χλωρίδας και πανίδας), γεω-μορφολογικών χαρακτηριστικών, παραγωγικών οικοσυστημάτων αλλά και από συσσώρευση πλήθους ανθρώπινων δραστηριοτήτων (ψυχαγωγία, αστική και βιομηχανική ανάπτυξη, κτλ.). Οι κύριοι τύποι θαλάσσιων μεσογειακών οικοτόπων απαντώνται στην Ελλάδα, και χωρίζονται σε επτά ομάδες θαλάσσιων και παράκτιων οικοτόπων. Έχουν καταγραφεί και περιγραφεί 31 θαλάσσιοι και 132 παράκτιοι (ξηράς και υγροτόπων) τύποι φυτικών ειδών. Στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί περίπου 450 είδη ψαριών, ορισμένα από τα οποία είναι είδη τα οποία μετανάστευσαν τις τελευταίες δεκαετίες από τον Ινδικό Ωκεανό και την Ερυθρά Θάλασσα, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή εξαιτίας των πλοίων. Σημαντική είναι και η παρουσία 12 ειδών δελφινιών και φαλαινών (κητώδη), από τη φάλαινα-φυσητήρα μέχρι το δελφίνι Ζiphius.<br />Περίπου 110 άτομα της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus ζουν ακόμα στις θάλασσες μας και βρίσκουν καταφύγιο πλέον σε απομακρυσμένες σπηλιές. Η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta γεννάει τα αυγά της σε ένα αριθμό ελληνικών ακτών, ενώ δύο άλλα είδη θαλάσσιων χελωνών, η πράσινη χελώνα (Chelonia mydas) αλλά και η δερματοχελώνα (Dermochelus coriacea) έχουν παρουσία στις ελληνικές θάλασσες. Εννέα (9) περιοχές έχουν χαρακτηριστεί ως Ειδικές Προστατευόμενες Περιοχές σύμφωνα με τη Συνθήκη της Βαρκελώνης (4ο Πρωτόκολλο). Από τις 238 περιοχές που έχουν προταθεί από την Ελλάδα για ένταξη στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Φυσικών Προστατευόμενων Περιοχών NATURA (ΦΥΣΗ) 2000, περίπου 120 περιέχουν θαλάσσιους και παράκτιους οικοτόπους καθώς και οικοτόπους για σημαντικά είδη. Πολλά νησιά και βραχονησίδες έχουν παρόμοιες περιοχές. Σημαντικές Περιοχές για τα πουλιά βρίσκονται κοντά στην παράκτια ζώνη.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η παράκτια ζώνη<br /></strong>Η αυξανόμενη πίεση στην παράκτια ζώνη είναι το σοβαρότερο, ίσως, περιβαλλοντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει τόσο η Μεσόγειος όσο και η Ευρώπη. Αν και σε κάποιους άλλους περιβαλλοντικούς τομείς διαπιστώνεται μια βελτίωση ή τουλάχιστον σταθεροποίηση της κατάστασης, στο θέμα του παράκτιου και θαλάσσιου περιβάλλοντος όλα δείχνουν συνέχιση της επιδείνωσης. Οι παράκτιες περιοχές αντιμετωπίζουν πληθώρα προβλημάτων από τις ολοένα αυξανόμενες ανθρώπινες επεμβάσεις, όπως η μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού και οικονομικών δραστηριοτήτων στις ακτές, η ρύπανση των κλειστών κόλπων και των θαλασσών γενικότερα με λύματα και κάθε είδους απόβλητα, η συρρίκνωση των φυσικών και αδόμητων παράκτιων περιοχών, η εξαφάνιση των οικολογικών χαρακτηριστικών των ακτών (παράκτια βλάστηση, αμμόλοφοι, υγρότοποι κα).<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Διαχείριση των παράκτιων πόρων στην Ελλάδα<br /></strong>Μέχρι στιγμής η διαμόρφωση και εφαρμογή παράκτιας πολιτικής είναι αδύναμη στη χώρα μας. Τα σχέδια διαχείρισης του παράκτιου περιβάλλοντος -όταν υπάρχουν- δεν έχουν αποτελεσματική εφαρμογή, ενώ συχνά είναι με ευθύνη της κεντρικής αλλά και της τοπικής διοίκησης που υποβαθμίζονται αντί να προστατεύονται οι παράκτιες περιοχές. Ένα μεγάλο ποσοστό των κανονιστικών ρυθμίσεων δεν έχει εφαρμοστεί ή έχει παραγκωνιστεί μετά από μια περίοδο εφαρμογής.<br />Δεν υπάρχει ενιαίο και ικανοποιητικό νομικό πλαίσιο για την ολοκληρωμένη (βιώσιμη) διαχείριση της παράκτιας ζώνης, παρά την ύπαρξη ορισμένων νόμων όπως ο 2344/40 για τον αιγιαλό, ο οποίος αναθεωρήθηκε το Νοέμβριο του 2001 από το 'περιβαλλοντοκτόνο' νόμο 'περί Αιγιαλού, παραλίας και άλλων διατάξεων', ο 1337/83 'περί χωρικής ανάπτυξης' και ο 1650/86 για το περιβάλλον, οι οποίοι αναθεωρήθηκαν από τον Νόμο 2742/99 (Φ.Ε.Κ. 207/Α'/1999) 'περί χωροταξίας και βιώσιμης ανάπτυξης'. Η διαχείριση παράκτιων πόρων στηρίζεται σε χωρικές και τομεακές πολιτικές που αφορούν αποσπασματικά την αστική ανάπτυξη, το τουρισμό, τη βιομηχανία, τη γεωργία και το περιβάλλον.<br />Το κύριο πρόβλημα σε διοικητικό-οργανωτικό επίπεδο είναι η έλλειψη μηχανισμών συντονισμού των διάφορων φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση παράκτιων πόρων. Η τρέχουσα πολιτική αντίληψη αποβλέπει στην επίλυση εκ των υστέρων προβλημάτων που έχουν ήδη δημιουργηθεί, ενώ σχεδόν απουσιάζει πλήρως η προσπάθεια πρόληψης και πρόβλεψης μελλοντικών προβλημάτων.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Ανάγκη για Ολοκληρωμένη Διαχείριση της Παράκτιας ζώνης<br /></strong>Η αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον δεν είναι υπόθεση μόνο της κεντρικής διοίκησης, που έτσι κι αλλιώς συχνά δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική ενώ σε άλλες περιπτώσεις αποτελεί μέρος του προβλήματος. Είναι θέση, όχι μόνο των περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένων πολιτών αλλά και διεθνών οργανισμών, ότι οι τοπικές κοινωνίες, οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές οργανώσεις, οι ερευνητικοί φορείς, οι επαγγελματικές ενώσεις (π.χ. ψαράδες, τουριστικές επιχειρήσεις κα) πρέπει να συμμετάσχουν από κοινού με την κεντρική διοίκηση στη διαμόρφωση και την εφαρμογή μιας πολιτικής βιώσιμης διαχείρισης των θαλάσσιων και παράκτιων πόρων.<br />Η πολιτική αυτή πρέπει να στοχεύει στην προστασία της θάλασσας και των ακτών και στην επιλογή οικονομικών δραστηριοτήτων καθώς και την προσαρμογή των υπαρχόντων που θα λαμβάνουν υπόψη και θα ενσωματώνουν την περιβαλλοντική και την κοινωνική διάστασή τους. Η πολιτική προστασίας και βιώσιμης διαχείρισης των ακτών και της θάλασσας, για να είναι αποτελεσματική θα πρέπει να συνοδεύεται από την ευαισθητοποίηση και την ενεργοποίηση των πολιτών.<br />Θέματα προτεραιότητας αν θέλουμε να διατηρηθούν ο φυσικός και πολιτιστικός πλούτος των ακτών είναι για τη χώρα μας (αλλά και για άλλες μεσογειακές χώρες) ο τερματισμός της αυθαίρετης δόμησης και κατάληψης των ακτών, των μπαζωμάτων, της μετατροπή τους σε αποδέκτες λυμάτων, απορριμμάτων και αποβλήτων. Πρέπει, επίσης, να μπει φραγμός στην υπερβολική και συχνά χωρίς σοβαρή περιβαλλοντική μελέτη και κοινωνική αποδοχή κατασκευή τουριστικών λιμανιών (μαρίνων) και άλλων εγκαταστάσεων. Μεγάλης σημασίας είναι και η περιβαλλοντική διαχείριση των δεκάδων μεγάλων και μεσαίας κλίμακας λιμανιών.<br />Όλα αυτά καθιστούν απαραίτητη όχι μόνο την υιοθέτηση μιας σύγχρονης διαχειριστικής πολιτικής που θα εξασφαλίζει τόσο την συναινετική προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων όσο και τη μελλοντική ανάπτυξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων με βιώσιμο τρόπο αλλά και την ενδυνάμωση των κοινωνικών εκείνων δυνάμεων που θα εκφράζουν με σταθερό και αποφασιστικό τρόπο αυτήν την ανάγκη, θα δεσμεύουν στην κατεύθυνση αυτή. Αυτό προϋποθέτει πολίτες που δεν θα επιδιώκουν απλώς την εξυπηρέτηση μικρο- ή μεγαλοσυμφερόντων που στο τέλος λεηλατούν το μέλλον μας αλλά θα νοιάζονται για τον τόπο, το περιβάλλον και τα δικαιώματα των μελλοντικών γενιών.<br />Η προστασία και βιώσιμη διαχείριση των ακτών είναι σχετικά εύκολη και μπορεί να δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης με κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία, διατηρήσιμες μακροχρόνια. Η καταστροφή των ακτών είναι πολύ πιο εύκολη, βραχυπρόθεσμα μπορεί να επιφέρει κέρδη σε λίγους ή περισσότερους, μακροπρόθεσμα όμως το κόστος περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά είναι τεράστιο. Η αποκατάσταση μιας υποβαθμισμένης περιοχής είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση και απαιτεί σημαντικούς πόρους και συνεπάγεται, πιθανώς, σημαντικές ανακατατάξεις δραστηριοτήτων, σχέσεων και συμφερόντων. </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS<br /></strong>Περιβαλλοντική και κοινωνική μη-κυβερνητική οργάνωση</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /></em><span style="font-size:85%;"><em>Το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ S.O.S. είναι μια περιβαλλοντική και κοινωνική μη-κυβερνητική οργάνωση, μη-κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που δραστηριοποιείται από το 1990, για:<br />- την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Μεσογείου, και ιδιαίτερα για την προστασία των ακτών και της θάλασσας από τη ρύπανση, τη βιώσιμη διαχείριση των ακτών, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη βιώσιμη διαχείριση του νερού, της ενέργειας, των αποβλήτων, την προστασία του παγκόσμιου κλίματος, την εξάλειψη της πυρηνικής απειλής<br />- τη συνύπαρξη και το διάλογο των πολιτισμών,<br />- την προώθηση της βιωσιμότητας σε τοπικό, εθνικό, μεσογειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο<br />- την Ευρω-Μεσογειακή συνεργασία στην βάση της ισότητας και του σεβασμού στη πολιτισμική διαφορά.<br />Το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS:<br />- συντάσσει εκθέσεις με προτάσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο,<br />- διατυπώνει εναλλακτικά μοντέλα πολιτικής για περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα,<br />- ενθαρρύνει την αλλαγή συμπεριφορών των παραγωγών, αρχών και πολιτών σε τοπικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο στην κατεύθυνση της βιωσιμότητας,<br />- δραστηριοποιείται σε τομείς αναπτυξιακής συνεργασίας και βοήθειας με στόχο τη βιωσιμότητα<br />- προωθεί τη διεθνή συνεργασία και αλληλεγγύη<br />- πραγματοποιεί εκδόσεις, CD-Rom, και εκδίδει το τριμηνιαίο περιοδικό ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS </em></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357250598136268?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153572030221530732005-05-01T15:36:00.000+03:002006-07-22T15:49:50.576+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Archipelagos.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Archipelagos.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"> <strong>ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ</strong><br /></span><span style="font-size:85%;"><em>Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Έρευνα & Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος<br /></em><br /></span><a href="http://www.archipelago.gr"><span style="font-size:85%;">www.archipelago.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 22750 41673 </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Το παράνομο εμπόριο άγριων ζώων σημαίνει τη σύλληψη των ζώων στο φυσικό τους περιβάλλον, η οποία συνεχίζεται με τη μεταφορά τους στoν τόπο πώλησης, συχνά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Είναι μια επιχείρηση της οποίας τα κέρδη για το 2002 ξεπέρασαν τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. Ένα μεγάλο μέρος αυτού του παράνομου εμπορίου προέρχεται από τις λιγότερο αναπτυγμένες οικονομικά περιοχές του κόσμου όπως η Λατινική Αμερική, Ασία, η Αφρική και η Ανατολική Ευρώπη. Τα ζώα μεταφέρονται στις πλουσιότερες περιοχές, όπως οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Βόρεια Αμερική. Συχνά οι εμπλεκόμενοι σε αυτό το εμπόριο συμμετέχουν και σε άλλες παράνομες δραστηριότητες όπως το εμπόριο άλλων ζωικών προϊόντων (Π.χ. δέρματα και ελεφαντόδοντο), πολύτιμων λίθων, ναρκωτικών και όπλων.<br />Ως αποτέλεσμα του παράνομου εμπορίου πολλά από τα είδη που διακινούνται, απειλούνται με εξαφάνιση. Στη Βραζιλία μόνο, περίπου 38 εκατομμύρια άγρια ζώα συλλαμβάνονται κάθε χρόνο, και σύμφωνα με στοιχεία του National Network to Fight Wild Animal Trafficking (Εθνικό δίκτυο – Βραζιλίας- για την καταπολέμηση του εμπορίου ?γριων Ζώων), τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από περιοχές του προστατευμένου τροπικού δάσους. Η διαδικασία της σύλληψης γίνεται κυρίως με παγίδευση. Στην περίπτωση των άγριων πουλιών, τα ζώα πιάνονται συνήθως με χρήση διχτύων που μπορεί να τραυματίσουν ή να σπάσουν τα φτερά τους. Συχνά τα δίχτυα δεν ελέγχονται τακτικά, με αποτέλεσμα πολλά πουλιά να βρίσκουν μαρτυρικό θάνατο από αφυδάτωση.<br />Η διακίνηση των αιχμάλωτων ζώων είναι και αυτή μια βάρβαρη διαδικασία καθώς τα ζώα τοποθετούνται σε πολύ μικρούς χώρους με κακό αερισμό. Σύμφωνα με την οργάνωση Animal Aid, μέχρι και το 50% του ζωικού φορτίου υπολογίζεται ότι πεθαίνει κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του στις πλουσιότερες χώρες.<br />Το παράνομο εμπόριο πρωτευόντων, όπως οι χιμπατζήδες, είναι διαδεδομένο σε τουριστικές περιοχές. Πρόκειται κυρίως για νεαρά άτομα τα οποία έχουν μείνει ορφανά όταν οι γονείς τους σκοτώθηκαν για να πουληθεί το κρέας τους. Χρησιμοποιούνται για την ψυχαγωγία τουριστών. Για να είναι οι χιμπατζήδες ήρεμοι τους ναρκώνουν διαρκώς ώστε να βρίσκονται σε μια ημιαναίσθητη κατάσταση. Όταν αρχίζουν να ενηλικιώνονται γίνονται επιθετικότεροι, οπότε ή αλυσοδένονται ή σκοτώνονται.<br />Για την κατάσταση του παράνομου εμπορίου ζώων στην Ελλάδα δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία αλλά η προσπάθεια από το ελληνικό Υπουργείο Γεωργίας να χορηγήσει άδειες σε ιδιωτική επιχείρηση στην οποία επιτρέπει τη συλλογή και εμπορία διαφόρων σπάνιων και απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών, παραβιάζοντας διεθνείς και εθνικούς νόμους, μας κάνει σκεπτικούς για το κατά πόσο θέλουν να ελέγξουν αυτή την παράνομη δραστηριότητα. Τέτοιου είδους αποφάσεις δεν είναι μόνο επικίνδυνες για κάποια είδη ζώων, αλλά θολώνουν ακόμη περισσότερο τα νερά για το τι είναι νόμιμο και τι παράνομο στο εμπόριο ζώων και δίνει στους εμπόρους άγριων ζώων κάλυψη νομιμότητας. Εάν οι κυβερνήσεις μπορούν κατά τρόπο οφθαλμοφανή να περιφρονήσουν το διεθνές δίκαιο, τι υπάρχει να σταματήσει τις παράνομες εμπορικές συναλλαγές; Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Ελλάδα αποτελεί κομβικό σημείο για το παράνομο εμπόριο ζωικών προϊόντων όπως τα κοχύλια και το ελεφαντόδοντο.<br />Αν και το εμπόριο άγριων ζώων είναι το τρίτο πιο προσοδοφόρο παράνομο εμπόριο στο κόσμο, στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. έχουν υπάρξει δυσανάλογα λίγες καταδικαστικές αποφάσεις για τέτοιας μορφής αδικήματα. Στη Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα, έχουν υπάρξει μόνο 18 καταδίκες στην τελευταία δεκαετία για παράνομη διακίνηση άγριων ζώων.<br />Από τα τεράστια χρηματικά ποσά που αποδίδει η εμπορία της άγριας πανίδας, ένα πολύ μικρό ποσοστό φτάνει στους ανθρώπους που συλλαμβάνουν τα ζώα. Δεδομένου όμως ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου ξεκινάει από χώρες του «τρίτου κόσμου», όπου η πλειονότητα του πληθυσμού ζει σε μεγάλη φτώχια, ακόμη και ένα μικρό χρηματικό ποσό είναι αρκετό να δελεάσει τους κατοίκους των περιοχών αυτών, να εγκαταλείψουν τους παραδοσιακούς τρόπους ζωής και να πωλήσουν παράνομα τον φυσικό πλούτο της χώρας τους.<br />Για να σταματήσει αυτή η καταλήστευση της φύσης, είναι αναγκαίο να σταματήσουν οι παράνομες εμπορικές συναλλαγές. Εάν οι «πλούσιες» χώρες σταματήσουν να αγοράζουν, δεν θα υπάρχει πλέον αγορά για άγρια ζώα και κατά συνέπεια λόγος για τη σύλληψη τους. Προκειμένου να καταπολεμηθεί το πρόβλημα, διάφορα βασικά ζητήματα πρέπει να αντιμετωπισθούν:- Οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι ξεκάθαρες ως προς το εμπόριο άγριων ζώων και να θέσουν σε ισχύ τους κατάλληλους νόμους για να αποτρέψουν την παράνομη αγορά και πώληση άγριων ζώων.<br />- Οι πιθανοί αγοραστές πρέπει να ενημερωθούν σωστά για το ποια ζώα προστατεύονται, και για το ότι είναι απάνθρωπο να κρατάει κάποιος άγρια ζώα ως κατοικίδια.<br />- Τέλος, στις χώρες από τις οποίες προέρχονται τα ζώα, πρέπει να δοθούν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις στους ανθρώπους που τα συλλαμβάνουν.<br />Χωρίς τη λήψη μέτρων, πολλά είδη ζώων είναι πιθανό να πάψουν να υπάρχουν σε άγρια κατάσταση, τα βασανιστήρια σε ζώα θα συνεχιστούν όπως επίσης και η εκμετάλλευση των οικονομικά ασθενέστερων ανθρώπων<br /><br /><em>Κείμενο: Philip Martin, Αρχιπέλαγος Αιγαίου</em></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ</strong><br />Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Έρευνα &amp; Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος</span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Το Αρχιπέλαγος Αιγαίου είναι μια μη-κερδοσκοπική, μη-κυβερνητική περιβαλλοντική οργάνωση, που δραστηριοποιείται από το 1998 σε διάφορες περιοχές των ελληνικών θαλασσών (Ιόνιο Πέλαγος, Σποράδες, Κεντρικό Αιγαίο, Λυβικό Πέλαγος, Ανατολικό Αιγαίο, κα). Από το 2000 έως και σήμερα, το πεδίο δράσης του Αρχιπελάγους έχει επικεντρωθεί στην περιοχή του Αν. Αιγαίου, με έδρα την Ικαρία και δευτερεύουσα ερευνητική βάση στο νησί των Αρκιών.<br />Η συνολική δράση της οργάνωσης έχει ως στόχο να συνδυάσει την επιστημονική έρευνα και μελέτη του ιδιαίτερου φυσικού περιβάλλοντος του Αιγαίου, αλλά και των παραγόντων που το απειλούν, με την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων σε δράσεις προστασίας και ανάδειξης του φυσικού τους περιβάλλοντος, έτσι ώστε να επιτευχθεί ουσιαστική προστασία -δηλαδή με αποτέλεσμα και συνέχεια- του ιδιαίτερου φυσικού περιβάλλοντος που χαρακτηρίζει το Αιγαίο Πέλαγος.<br />Για το σκοπό αυτό το Αρχιπέλαγος υλοποιεί από το 2000 έως και σήμερα, το πρόγραμμα Έρευνα Θαλασσίου Περιβάλλοντος: Αιγαίο Πέλαγος, σε συνεργασία με το Τμήμα Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Essex της Αγγλίας. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης επιστήμονες και ερευνητικά ιδρύματα από διάφορες χώρες της Ευρώπης. Το πρόγραμμα αυτό εξελίσσεται καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου στο Αν. Αιγαίο, στην περιοχή που περικλείεται από τα νησιά Ικαρία, Φούρνοι, Σάμος, Πάτμος, Αρκοί, Λειψοί, Αγαθονήσι, Φαρμακονήσι, Λέβιθα και τις γύρω βραχονησίδες.</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357203022153073?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153571688349093472005-05-01T15:22:00.000+03:002006-07-22T15:36:14.666+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/arxelwn.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/arxelwn.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"><strong>ΑΡΧΕΛΩΝ</strong><br /></span><span style="font-size:85%;"><em>Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας<br /></em><br /></span><a href="http://www.archelon.gr"><span style="font-size:85%;">www.archelon.gr</span></a><span style="font-size:85%;"><br /><br />Τηλ: 210-5231342 </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Εξέλιξη και προσαρμογή</strong><br />Τα αρχεία των απολιθωμάτων οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι θαλάσσιες χελώνες είναι σύγχρονες των δεινοσαύρων. Αν και οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν, οι χελώνες συνεχίζουν να επιβιώνουν έως σήμερα. Εκείνες οι αρχαίες χελώνες ζούσαν σε έλη. Αργότερα μερικές απ' αυτές άρχισαν να ζουν στη στεριά ενώ άλλες περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στο νερό. Καθ' όλη την εξελικτική διαδικασία οι θαλάσσιες χελώνες έχουν διατηρήσει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά γνωρίσματα:<br />Όπως όλα τα ερπετά, είναι ποικιλόθερμες, το οποίο σημαίνει ότι χρησιμοποιούν τη θερμότητα του περιβάλλοντος σαν την κύρια πηγή συντήρησης της θερμότητας του σώματός τους.<br />Μοιάζουν με τα πρωτόγονα αμφίβια και πτηνά στο ότι έχουν ένα μοναδικό μικρό οστό στο αυτί για να συλλαμβάνουν ήχους. Οι θαλάσσιες χελώνες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στις χαμηλές συχνότητες όπως π.χ. οι δονήσεις του εδάφους και των κυμάτων.<br />Έχουν πνεύμονες και αναπνέουν αέρα.<br />Ωοτοκούν στη στεριά.<br />Η καρδιά τους υποδιαιρείται σε δύο κόλπους και μια κοιλιά, το οποίο έχει σαν αποτέλεσμα την ατελή διπλή κυκλοφορία, κάτι που σημαίνει ότι μπορούν να αντέξουν ένα σχετικά υψηλό επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα τους.<br />Το σώμα τους προστατεύεται εντός ενός κερατοειδούς καβουκιού. Εξαίρεση αποτελεί η δερματοχελώνα (Dermochelys coriacea) με το δερματώδους επιφάνειας καβούκι.<br /><strong>Μορφολογία</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Το καβούκι ή κέλυφος: το καβούκι είναι το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των χελωνών. Αποτελούμενο από αρκετά οστά, περικλείει σαν πανοπλία τα μαλακά ζωτικά όργανα. Αποτελείται από 2 μέρη κυρίως: το άνω κέλυφος ή καραπάτσο και το κάτω μέρος ή πλάστρον. Οι χελώνες της στεριάς και των γλυκών νερών συχνά έχουν κελύφη σε σχήμα θόλου, που τους επιτρέπουν να αποσύρουν το κεφάλι και τα πόδια στο εσωτερικό του καβουκιού όταν κινδυνεύουν. Οι θαλάσσιες χελώνες δεν έχουν αυτή την ικανότητα. Η εξελικτική διαδικασία τις έχει εφοδιάσει με κελύφη υδροδυναμικού σχήματος. Προώθηση: με την πάροδο του χρόνου τα κοντόχοντρα πόδια των χελωνών της στεριάς εξελίχθηκαν στα πεπλατυσμένα πτερύγια των θαλάσσιων χελωνών. Τα μπροστινά πτερύγια χρησιμοποιούνται για την προώθηση ενώ τα πίσω πτερύγια δρουν σαν πηδάλια. Αναπνοή: οι θαλάσσιες χελώνες αναπνέουν με πνεύμονες. Αυτό τις αναγκάζει να ανεβαίνουν τακτικά στην επιφάνεια για να πάρουν αέρα. Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα οι θαλάσσιες χελώνες μπορούν να ανεχθούν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα τους από ό,τι τα περισσότερα άλλα ζώα που αναπνέουν αέρα. Ακόμη, τόσο ο ιστός του αίματος όσο και των μυών μπορούν να αποθηκεύσουν οξυγόνο σε μεγάλες ποσότητες. Αυτό τους επιτρέπει να περνούν πολλές ώρες ή και ημέρες κάτω από το νερό.<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong>Βιότοποι</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Στην ουσία οι θαλάσσιες χελώνες ζουν στο θαλάσσιο περιβάλλον όπου ζευγαρώνουν, τρέφονται, μεταναστεύουν και διαχειμάζουν. Οι θηλυκές επιστρέφουν στην ακτή για να σκάψουν φωλιές και να ωοτοκήσουν. Οι αρσενικές δε γυρνούν σχεδόν ποτέ στη στεριά. Λίγα είναι γνωστά για τα νεανικά χρόνια της θαλάσσιας χελώνας. Αφού τα αυγά εκκολαφθούν, οι νεοσσοί κατευθύνονται προς τη θάλασσα. Για τις πρώτες 24 ώρες κολυμπούν συνέχεια προς το ανοιχτό πέλαγος. Έξω, στην ανοιχτή θάλασσα αφήνονται να παρασυρθούν από τα ρεύματα. Λιγοστές είναι οι γνώσεις μας για το τι συμβαίνει έπειτα έως την ώρα που θα γυρίσουν στους βιότοπους αναπαραγωγής για να αναπαραχθούν. Πιστεύεται ότι κατά το πελαγικό τους στάδιο τρέφονται πρώτα με πλαγκτόν και έντομα μετά με οστρακοειδή, μαλάκια και άλλους οργανισμούς των ανοιχτών θαλασσών. Μετά από το πελαγικό στάδιο οι θαλάσσιες χελώνες ζουν σε παράκτια νερά, εκτός από τη Lepidochelys olivacea και τη δερματοχελώνα που παραμένουν πελαγικές καθ' όλη τη ζωή τους.<br /><strong>Τροφικές συνήθειες</strong><br />Οι θαλάσσιες χελώνες δεν έχουν την ταχύτητα και την ευκινησία να συλλάβουν γρήγορα κινούμενη λεία. Γι' αυτό οι περισσότερες τρέφονται με αργοκίνητα ή ακίνητα ζώα όπως οστρακοειδή, τσούχτρες, μαλάκια, αχινούς, καβούρια, σφουγγάρια και με θαλάσσια φυτά ή φύκη. Οι χελώνες έχει βρεθεί ότι διαθέτουν καλά ανεπτυγμένη την αίσθηση της όσφρησης που μπορεί να τις βοηθήσει να εντοπίσουν τροφή.<br /><strong>Αναπαραγωγή</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Όταν έρθει η ώρα της αναπαραγωγής, οι ενήλικες θαλάσσιες χελώνες μεταναστεύουν προς τις περιοχές ωοτοκίας. Κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης παρατηρείται ζευγάρωμα, όπως επίσης και στα νερά κοντά στις παραλίες ωοτοκίας. Λίγο μετά το ζευγάρωμα, τα θηλυκά προσεγγίζουν τις παραλίες για να σκάψουν φωλιές και να αφήσουν τα αυγά τους. Τα περισσότερα είδη γεννούν νύχτα, εκτός από τις Lepidochelys που κάνουν φωλιές και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η πιο φαντασμαγορική φωλεοποίηση είναι η «αρριβάδα» ( «η άφιξη» στα ισπανικά), των Lepidochelys olivacea κατά την οποία χιλιάδες χελώνες βγαίνουν για να γεννήσουν ταυτόχρονα μέσα σε μερικές ημέρες.<br /><strong>Ζευγάρωμα</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Τα ενήλικα αρσενικά έχουν μακρύτερες, παχύτερες ουρές με το άνοιγμα της κλοάκης πιο πίσω από ότι στα θηλυκά. Κατά το ζευγάρωμα το αρσενικό ανεβαίνει πάνω στο θηλυκό κρατώντας το κέλυφός της με τα μπροστινά πτερύγια . Η μακρύτερη ουρά του στρέφεται προς τα κάτω πιέζοντας το άνοιγμα της κλοάκης του επί της κλοάκης του θηλυκού. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα θηλυκά μπορούν να αποθηκεύσουν σπέρμα επί μακρόν για μελλοντική γονιμοποίηση των αυγών.<br /><strong>Κατασκευή φωλιάς</strong><br />Αφού αφήσει το νερό η θηλυκή θαλάσσια χελώνα αναβαίνει στην παραλία για να βρει ένα σημείο κατάλληλο για να κάνει τη φωλιά της. Εάν ενοχληθούν από φώτα ή θόρυβο στην παραλία μπορεί να γυρίσουν στο νερό χωρίς να γεννήσουν. Μόλις το θηλυκό έχει βρει μια θέση για να γεννήσει, φτιάχνει ένα λάκκο για το σώμα της διώχνοντας την επιφανειακή στεγνή άμμο με τα πτερύγιά της. Μετά χρησιμοποιώντας εναλλάξ κινήσεις των πίσω πτερυγίων της σκάβει μια τρύπα σε σχήμα φιάλης, τον αυγοθάλαμο. Όταν η χελώνα έχει τελειώσει το σκάψιμο, γεννά τα αυγά μέσα στον αυγοθάλαμο ένα-ένα ή δυο-δυο τη φορά. Κατά τη διάρκεια της ωοτοκίας τα μάτια της εκκρίνουν δάκρυα, δηλαδή ένα υγρό από ένα ειδικό αδένα. Αυτό το υγρό αποβάλλει τα περίσσεια άλατα και επίσης διατηρεί τα μάτια υγρά και καθαρά από την άμμο. Αμέσως αφού τελειώσει την ωοτοκία, αρχίζει να σκεπάζει τον αυγοθάλαμο. Όταν αυτό ολοκληρωθεί, η χελώνα αρχίζει να συμπιέζει σταθερά τη χαλαρή άμμο πάνω από τα αυγά με τα πίσω πτερύγιά της. Στη συνέχεια, σκεπάζει τη θέση της φωλιάς πετώντας αρκετή άμμο με σαρωτικές κινήσεις των πρόσθιων πτερυγίων και επιστρέφει στη θάλασσα.<br /><strong>Τα αυγά<br /></strong>Το κέλυφος των αυγών είναι μαλακό και με υφή σαν περγαμηνή. Ο αριθμός των αυγών που γεννά ένα θηλυκό ποικίλλει από είδος σε είδος (περίπου 50 αυγά για το είδος Natator depressus και 80-120 για τα άλλα είδη). Κατά τη διάρκεια μιας αναπαραγωγικής περιόδου ένα θηλυκό κάνει συνήθως 2-4 φωλιές. Γενικά οι θαλάσσιες χελώνες ωοτοκούν κάθε 2-4 χρόνια.<br /><strong>Εκκόλαψη</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Τα αυγά εκκολάπτονται σε 7-10 εβδομάδες, ανάλογα με τη θερμοκρασία της άμμου. Καθώς οι νεοσσοί βγαίνουν από τα αυγά, αγωνίζονται για να αναρριχηθούν στην επιφάνεια. Επειδή το οξυγόνο είναι λίγο, αυτή η προς τα πάνω κίνηση μπορεί να διαρκέσει 2-4 ημέρες. Όταν φτάσουν στην επιφάνεια της άμμου κατά τη διάρκεια της ημέρας, παύουν οποιαδήποτε περαιτέρω κίνηση διότι οι υψηλές θερμοκρασίες τους αδρανοποιούν. Περιμένουν ακριβώς κάτω από την επιφάνεια έως ότου η άμμος δροσίσει τη νύχτα ή νωρίς το πρωί και τότε εξέρχονται μαζικά και τρέχουν προς τη θάλασσα. Το φως των αστεριών τους οδηγεί προς το νερό. Με τέτοιο μεγάλο αριθμό αυγών οι φωλιές συνήθως εκκολάπτονται σε δόσεις. Λόγου χάρη στην Ελλάδα από μια φωλιά 110 αυγών μπορεί να βγουν 35-50 νεοσσοί την πρώτη φορά και μετά για 2-10 ακόμη μέρες να βγουν 2-3 μικρότερες ομάδες των 5-20 νεοσσών. Μερικά από τα αυγά μπορεί να είναι αγονιμοποίητα ή να περιέχουν νεκρά έμβρυα.<br /><strong>Απειλές για την επιβίωση</strong><br />Η Διεθνής Ένωση για την Προστασία της Φύσης (ΙUCN) έχει χαρακτηρίσει 6 από τα 7 είδη θαλάσσιων χελωνών ως κινδυνεύοντα ή κρίσιμα κινδυνεύοντα. Οι απειλές για τις θαλάσσιες χελώνες είναι τόσο φυσικές όσο και ανθρωπογενείς.<br /><strong>Φυσικές απειλές</strong></span><br /><span style="font-size:85%;">Υπάρχουν βεβαίως φυσικές απειλές στην επιβίωση των θαλάσσιων χελωνών, των νεοσσών και των αυγών. Οι καιρικές συνθήκες είναι ένας πρωταρχικός παράγοντας. Ο άνεμος, η βροχή και το κρύο καθώς και οι αφύσικα υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν επίσης τις χελώνες σε όλα τα στάδια της ζωής τους. Οι θερμοκρασίες κάτω των 14οC «παγώνουν» ακόμη και ενήλικες χελώνες. Η διάβρωση του εδάφους καταστρέφει τις παραλίες ωοτοκίας. Οι φυσικοί εχθροί αυγών και νεοσσών ποικίλουν ανάλογα με τη γεωγραφική θέση. Στην Ελλάδα αλεπούδες, σκυλιά και ενίοτε τσακάλια μπορεί να σκάψουν για τα αυγά. Οι νεοσσοί που τρέχουν προς την θάλασσα τρώγονται ενίοτε από αυτά τα ζώα όπως επίσης και από κουνάβια ή αρουραίους ή πουλιά όπως κοράκια, γλάροι και κορμοράνοι. Από τη στιγμή που οι νεοσσοί φθάσουν τη θάλασσα, μπορεί να γίνουν λεία από μεγάλα ψάρια.<br /><strong>Απειλές από τον άνθρωπο<br /></strong>1. Σύλληψη για σκοπούς εκμετάλλευσης (κρέας, μέρη του σώματος).<br />2. Λαθροθηρία αυγών για κατανάλωση<br />3. Εμπλοκή σε αλιευτικά εργαλεία που καταλήγει σε πνιγμό ή θανάτωση από τους ψαράδες<br />4. Οι παραλίες ωοτοκίας συρρικνώνονται δραματικά λόγω οικιστικής ανάπτυξης και τουριστικών δραστηριοτήτων:α) φώτα που λάμπουν στις παραλίες αποπροσανατολίζουν τόσο τις ενήλικες θηλυκές όταν βγαίνουν να γεννήσουν όσο και τους νεοσσούς που προσπαθούν να φθάσουν στη θάλασσαβ) η συμπίεση της άμμου από τροχοφόρα οχήματα μπορεί να διαταράξει την κυκλοφορία του αέρα και την απορρόφησή τους από τα αυγάγ) ομπρέλες και ξαπλώστρες στις παραλίες ωοτοκίας συχνά σχηματίζουν ένα αδιαπέραστο τείχος που εμποδίζει την πρόσβαση στο πίσω μέρος της παραλίας για να γεννήσουνδ) η φύτευση δέντρων ή το στήσιμο ομπρελών έχουν σαν αποτέλεσμα να σκιάζουν τις φωλιές και οι χαμηλότερες θερμοκρασίες της άμμου επηρεάζουν την επώαση των αυγώνε) η ανθρώπινη παρουσία στις παραλίες ωοτοκίας τη νύχτα τρομάζει τις θαλάσσιες χελώνες που θέλουν να γεννήσουνστ) κάστρα στην άμμο ή ροδιές από τροχοφόρα μπορεί να παγιδεύσουν τους νεοσσούς στην πορεία τους προς τη θάλασσα.<br />5. Η ρύπανση των θαλασσών είναι μια περαιτέρω απειλή. Οι χελώνες συχνά συγχέουν πεταμένες πλαστικές σακούλες με τσούχτρες, μπάλες πίσσας ή χοντρά κομμάτια πολυαιθυλενίου με κάτι φαγώσιμο. Εάν καταπιούν αυτά τα αντικείμενα το πεπτικό τους σύστημα μπορεί να φράξει κι οι ίδιες να πεθάνουν.<br /><strong>Θαλάσσιες χελώνες στην Ελλάδα</strong><br />Από τα 7 είδη στον κόσμο, μόνο 3 απαντώνται τακτικά στη Μεσόγειο (Caretta caretta, Chelonia mydas και Dermochelys coriacea). Από αυτά τα 3 είδη μόνο η Καρέττα ωοτοκεί στην Ελλάδα. Οι σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας είναι στη Ζάκυνθο (Κόλπος του Λαγανά), Πελοπόννησο (Κόλπος Κυπαρισσίας και Κόλπος Λακωνικού, περιοχή Κορώνης) και την Κρήτη (Ρέθυμνο, Κόλποι Χανίων και Μεσσαράς). Οι παραλίες της Ζακύνθου έχουν μια ιδιαίτερα υψηλή πυκνότητα φωλιών. Η πυκνότητα σε μια παραλία (Σεκάνια) μπορεί να φθάσει περίπου 1.500 φωλιές ανά χιλιόμετρο και είναι από τις υψηλότερες στον κόσμο. Το καβούκι της Καρέττα έχει σχήμα καρδιάς με 5 ζεύγη πλευρικών πλακών. Το χρώμα του καβουκιού είναι καφέ-πράσινο. Το πλάστρον είναι αχνό κίτρινο. Χελώνες που έχουν μαρκαριστεί στην Ελλάδα έχουν εντοπιστεί σε μια ευρεία περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου ακόμη σε αποστάσεις 1.500 χλμ. σε Ιταλικά, Τυνησιακά, Λιβυκά ύδατα, κάτι που υποδεικνύει σκόπιμη και όχι τυχαία μετακίνηση. Οι περισσότερες παρατηρήσεις είναι από τον Κόλπο του Γκαμπές στην Τυνησία και από το Βόρειο τμήμα της Αδριατικής Θάλασσας, γεγονός που σημαίνει ότι αυτοί οι κόλποι είναι περιοχές διαχείμασης χελωνών που ωοτοκούν στην Ελλάδα. Οι σοβαρότερες απειλές για τις Καρέττα στη Μεσόγειο είναι η τουριστική ανάπτυξη των παραλιών ωοτοκίας και η τυχαία σύλληψη σε αλιευτικά εργαλεία.</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΑΡΧΕΛΩΝ</strong> </span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας </span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Ο Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας ΑΡΧΕΛΩΝ, ιδρύθηκε το 1983 και είναι μη-κερδοσκοπικό σωματείο με αντικείμενο τη μελέτη και προστασία των θαλάσσιων χελωνών και των βιοτόπων τους, τη διαχείριση των παράκτιων οικοσυστημάτων στις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της Καρέττα στη χώρα μας, την περίθαλψη τραυματισμένων και άρρωστων χελωνών καθώς και την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού.<br />Είναι Εταίρος του Μεσογειακού Προγράμματος Δράσης του Προγράμματος για το Περιβάλλον των Ηνωμένων Εθνών (UNEP/MAP), μέλος του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Διατήρηση των Ακτών. Μέλη του συμμετέχουν στη Διεθνή Ένωση Εμπειρογνωμόνων για τις Θαλάσσιες Χελώνες καθώς και σε Μεσογειακά και διεθνή συνέδρια για τη διαμόρφωση στρατηγικής για την προστασία των θαλάσσιων χελωνών. Επιπλέον, στη Ζάκυνθο, ο Σύλλογος που συνετέλεσε στη δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, συμμετέχει στη λειτουργία του πρώτου Φορέα Διαχείρισης προστατευόμενης περιοχής στην Ελλάδα, ενώ συμμετέχει και στο Διοικητικό Συμβούλιο των νεοϊδρυθέντων Φορέων Διαχείρισης, του Αμβρακικού Κόλπου, Κοτυχίου Στροφυλιάς και της Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου.<br />Οι δραστηριότητες του Συλλόγου ΑΡΧΕΛΩΝ περιλαμβάνουν καταγραφή της αναπαραγωγικής δραστηριότητας και προστασία των φωλιών της Καρέττα στις σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας της (Ζάκυνθο, Πελοπόννησο και Κρήτη), εκπόνηση διαχειριστικών σχεδίων για τις περιοχές και δράσεις Περιβαλλοντικής Αγωγής. Όλα τα προγράμματα διεξάγονται με τη συνεργασία των αρμόδιων Υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλιευτικών συλλόγων, κατοίκων της περιοχής και άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων ενώ εκπονεί και προγράμματα εθνικής ή κοινοτικής συγχρηματοδότησης.</span></em><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357168834909347?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153570803727871152005-05-01T15:14:00.000+03:002006-07-22T15:22:07.566+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Arcturos2.gif"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Arcturos2.gif" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"> <strong>ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ</strong><br /><em>Περιβαλλοντική οργάνωση για την προστασία της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος</em> </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><a href="http://www.arcturos.gr"><span style="font-size:85%;">www.arcturos.gr</span></a><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Τηλ: 2310 555920</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Η περιπέτειά της τους τελευταίους αιώνες<br /></strong>Η καφέ αρκούδα (Ursus arctos) έως το 15ο αιώνα ζούσε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η καταστροφή των βιοτόπων της και το κυνήγι της, που απαγορεύτηκε μόλις εδώ και δύο δεκαετίες, είναι οι κύριες αιτίες της σταδιακής εξαφάνισής της από τις περισσότερες χώρες. Σήμερα ζει σε μικρούς, αποκομμένους πληθυσμούς και κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Στη Γαλλία έχουν απομείνει περίπου 10, ενώ στην Ισπανία και την Ιταλία περίπου 50.<br />Στην Ελλάδα έως το 19ο αιώνα, η αρκούδα ζούσε ακόμη και στην Πελοπόννησο. Σήμερα έχει περιοριστεί κυρίως στη βόρεια Πίνδο και την κεντρική Ροδόπη. Ο ελάχιστος δυνατός πληθυσμός της υπολογίζεται σε 180 άτομα και αποτελεί το νοτιότερο τμήμα του Βαλκανικού πληθυσμού αρκούδας που δεν ξεπερνά συνολικά τα 2.500-3.000 άτομα. Είναι ωστόσο από τους μεγαλύτερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η φυσική σύνδεση των πληθυσμών της καφέ αρκούδας στη Βαλκανική θα αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης του είδους και στη χώρα μας.<br />Η αρκούδα είναι η συνέχεια μιας πανάρχαιας ζωής. Με τον πολιτισμό της χώρας μας τη συνδέουν μύθοι, παραδόσεις και ιστορίες. Είναι ζώο που δεν έχει φυσικούς εχθρούς. Ο μοναδικός εχθρός της είναι ο άνθρωπος.</span><br /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Η βιολογία της αρκούδας</strong><br />Η αρκούδα είναι το πιο μεγάλο χερσαίο θηλαστικό της Ευρώπης. Ζει σε ορεινές δασικές περιοχές και είναι ζώο παμφάγο (αν και εξελικτικά και ταξινομικά ανήκει στην τάξη των σαρκοφάγων) με ιδιαίτερη προτίμηση στις φυτικές τροφές και ιδιαίτερη αδυναμία στο μέλι. Σε φυσιολογικές συνθήκες ζει περίπου 25 χρόνια. Έχει μήκος από 1,70 έως 2 μέτρα και ζυγίζει από 60 έως 250 κιλά, ανάλογα με το φύλο της και την εποχή του έτους.<br />Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ζωής της είναι ο χειμέριος ύπνος, μια κατάσταση που διακρίνεται από τη χειμερία νάρκη. Οι διαφορές μεταξύ χειμέριου ύπνου και νάρκης είναι αρκετές (εύκολο ξύπνημα, μικρή πτώση της θερμοκρασίας, του ρυθμού αναπνοής και των παλμών της καρδιάς, συνεχής διάρκεια ύπνου με δυνατότητα ανακύκλωσης των ούρων), τρία σημεία όμως είναι πιο χαρακτηριστικά:<br />Ο ύπνος μπορεί εύκολα να διακοπεί σε περίπτωση όχλησης, με αποτέλεσμα να ξυπνήσει η αρκούδα, αντίθετα, ένα ζώο που βρίσκεται σε χειμέρια νάρκη δεν μπορεί να αντιδράσει σε εξωτερικά «ερεθίσματα».<br />Η αρκούδα γεννάει κατά τη διάρκεια του χειμέριου ύπνου. Τα νεογέννητα αρκουδάκια ζυγίζουν μόλις 350-400 γραμμάρια, είναι τυφλά και γυμνά. Εάν χάσουν τη μητέρα τους σ’ αυτό το στάδιο της ζωής τους, πεθαίνουν σε διάστημα 15-20 λεπτών.<br />Ενώ όλα τα ζώα που πέφτουν σε χειμέρια νάρκη πρέπει κατά καιρούς να ξυπνήσουν για να αποβάλουν τα ούρα τους, η αρκούδα δεν χρειάζεται να κάνει κάτι παρόμοιο. Διαθέτει ένα μοναδικό μηχανισμό ανακύκλωσης της ουρίας, κι έτσι δεν χρειάζεται να ξυπνήσει για όλο το διάστημα του χειμέριου ύπνου. Ο χειμέριος ύπνος είναι μια διαδικασία συνεχής, μάλιστα αν διακοπεί, δύσκολα ξαναρχίζει, γεγονός που δυσκολεύει την προσπάθεια επιβίωσης κατά τη δύσκολη λόγω έλλειψης τροφής, χειμερινή περίοδο.<br />Η αρκούδα αναπαράγεται από το 4ο-5ο έτος της ηλικίας της, ζευγαρώνει κάθε δύο ή τρία χρόνια, την περίοδο από το Μάιο έως τον Ιούλιο και γεννά το χειμώνα, συνήθως τον Ιανουάριο, από ένα έως δύο και σπανιότερα τρία μικρά. Οι πιθανότητες να επιβιώσουν τα μικρά αρκουδάκια το πρώτο χρόνο της ζωής τους είναι μόλις 50%. Τα πρώτα 2-3 χρόνια της ζωής της είναι τα πιο σημαντικά γιατί κατά το διάστημα αυτό «διδάσκεται» από την μητέρα -αρκούδα τον τρόπο επιβίωσης μέσα στο δάσος.<br />Αξιοσημείωτο είναι, πως, ενώ η διάρκεια της κύησης είναι συνολικά επτά μήνες, η πραγματική εμβρυϊκή ανάπτυξη συμβαίνει μόνο τους τελευταίους δύο μήνες. Στο διάστημα των πρώτων πέντε μηνών το γονιμοποιημένο ωάριο δεν αναπτύσσεται, αλλά παραμένει σε «λανθάνουσα κατάσταση». Οι συνθήκες διατροφής της αρκούδας θα καθορίσουν από το σημείο αυτό και την μετέπειτα πορεία του. Με αφθονία τροφής και αποθήκευση ικανοποιητικής ποσότητας λίπους στο σώμα της μητέρας αρκούδας ξεκινά από το τέλος του 5ου μήνα (περίπου το Νοέμβρη) η εμβρυϊκή ανάπτυξη. Έτσι εξηγείται και το πολύ μικρό μέγεθος των νεογνών της αρκούδας. Σε αντίθετη περίπτωση, έλλειψης τροφής, μετά τον 5ο μήνα το ωάριο αποβάλλεται. Με αυτόν τον τρόπο, χάνεται ελάχιστη ενέργεια.<br />Είναι ενδεικτικό πως οι αρκούδες που μεγαλώνουν αιχμάλωτες από ανθρώπους και χωρίς τη μητρική εκπαίδευση, είναι αδύνατο να επιβιώσουν μόνες τους στη φύση.<br />Η παρουσία της στο δάσος δηλώνει ως δείκτης, την καλή λειτουργία του δασικού οικοσυστήματος.<br />Όλες αυτές οι ιδιαιτερότητες κάνουν την αρκούδα ένα ευάλωτο ζώο. Βέβαια, η κοινή γνώμη έχει αντίθετη εικόνα. Φαντάζεται ένα «θηρίο» απειλητικό και αιμοβόρο. Δεν γνωρίζει τη δυσκολία αναπαραγωγής της καθώς και άλλα χαρακτηριστικά της, όπως, η μεγάλη ταχύτητά της, η ευκινησία της, η ικανότητα για αναρρίχηση, η χρησιμοποίηση του μπροστινού ποδιού σαν «χέρι» και τόσα άλλα που την διαφοροποιούν από τα άλλα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα. Όταν σηκώνεται στα πίσω πόδια δεν εκδηλώνει επιθετική διάθεση, η κίνηση αυτή είναι ανιχνευτική κι έχει απλά σκοπό να αυξήσει το οπτικό της πεδίο. Αμυντικό και προειδοποιητικό ρόλο έχει και το δυνατό μούγκρισμά της.</span><br /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Η νομοθετική προστασία της<br /></strong>Η αρκούδα είναι σήμερα αυστηρά προστατευόμενο είδος από τη διεθνή, την κοινοτική (είδος προτεραιότητας) και την ελληνική νομοθεσία. Απαγορεύεται ρητά (στην Ελλάδα από το 1969-Δασικός Κώδικας) το κυνήγι, η αιχμαλωσία, ο βασανισμός και η έκθεση του ζώου σε κοινή θέα. Οι κυρώσεις για τους παραβάτες είναι αυστηρές και προβλέπουν φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματικές ποινές. Ωστόσο οι κυρώσεις δεν αρκούν. </span><br /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Κίνδυνοι</strong><br />Η αρκούδα δεν έχει φυσικούς εχθρούς, οι βασικές αιτίες της συρρίκνωσης του πληθυσμού είναι ανθρωπογενείς:<br />· Η καταστροφή των βιοτόπων<br />· Ο φόνος από τον άνθρωπο<br />· Η αιχμαλωσία από τον άνθρωπο με σκοπό την εκπαίδευση για αρκούδα-χορεύτρια.<br />Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι έχουν απομείνει λιγότερες από 180 αρκούδες.</span><br /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Η αρκούδα χορεύτρια<br /></strong>Για κάθε αρκούδα-χορεύτρια χάνονται από τη φύση τουλάχιστον δύο ζώα, αφού συνήθως φονεύεται η μητέρα για να αιχμαλωτιστεί το μικρό.<br />Η απώλεια θηλυκών είναι καταστροφική για τη διατήρηση του είδους, αν υπολογίσουμε ότι:<br />· Η αρκούδα ζει περίπου 20-30 χρόνια<br />· Αναπαράγεται μετά το τέταρτο έτος της ηλικίας της<br />· Γεννάει κάθε 2-3 χρόνια, 1, 2 και σπανιότερα 3 μικρά<br />· Τα νεογέννητα, αν χάσουν τη μητέρα τους, πεθαίνουν σε λίγα λεπτά<br />· Τον πρώτο χρόνο της ζωής τους έχουν πιθανότητα επιβίωσης 50%<br />· H εκπαίδευση από τη μητέρα τους, στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση τους.<br />Η αρκούδα χορεύτρια ζει σε άθλιες συνθήκες, κακοποιείται βάναυσα και εκπαιδεύεται δια πυρός και σιδήρου:<br />· Τη χωρίζουν από τη μητέρα-αρκούδα σε ηλικία μόλις λίγων μηνών, διακόπτοντας έτσι βίαια και οριστικά τους δεσμούς της με τη φύση.<br />· Της τρυπάνε το χείλος ή τη μύτη για να περαστεί ο χαλκάς της αλυσίδας: ο πόνος αποτελεί μέσο υποταγής.<br />· Σπάζουν τους κυνόδοντές της, ενώ στην προσπάθεια που κάνει να απαλλαχθεί από την αλυσίδα, η αρκούδα καταστρέφει και αρκετά από τα υπόλοιπα δόντια της.<br />· Τα κατεστραμμένα δόντια αποτελούν βασική αιτία μόλυνσης και επώδυνων αποστημάτων, που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε θάνατο.<br />· Η ανεπαρκής και ακατάλληλη διατροφή την οδηγεί σε υποσιτισμό.<br />· Εξαναγκάζουν το ζώο να στέκεται επάνω σε πυρακτωμένες λαμαρίνες. Στην προσπάθειά του να αποφύγει το κάψιμο, σηκώνεται στα πίσω πόδια και βηματίζει επί τόπου στον ήχο του ντεφιού. Η εκπαίδευση παρατείνεται μέχρι η αρκούδα να συνδέσει τον ήχο με τον πόνο και η αντίδραση να πάρει τη μορφή εξαρτημένου αντανακλαστικού. Η αιχμαλωσία και η κακοποίηση της, προκαλεί την εμφάνιση προβληματικής συμπεριφοράς, που εκδηλώνεται με επαναλαμβανόμενες (στερεοτυπικές) κινήσεις, χωρίς συγκεκριμένο σκοπό, και δύσκολα αποβάλλονται στο υπόλοιπο της ζωής της.<br />Από το 1969, σύμφωνα με τον Δασικό Κώδικα, απαγορεύτηκε ο φόνος, η κατοχή και η έκθεση της αρκούδας σε δημόσια θέα.<br />Αν και η παράβαση του νόμου προβλέπει χρηματική ποινή, φυλάκιση και κατάσχεση του ζώου, η πλήρης εφαρμογή του δεν ήταν εφικτή, αφού το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η έλλειψη χώρου φιλοξενίας των κατασχεμένων αρκούδων. Έτσι, η παράδοση της αρκούδας-χορεύτριας συντηρήθηκε ως τα μέσα της δεκαετίας του ‘90.<br /></span><br /><p><em><span style="font-size:85%;"><strong>ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ</strong><br />Περιβαλλοντική οργάνωση για την προστασία της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος</span></em></p><p><em><span style="font-size:85%;">Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ είναι μη κυβερνητική περιβαλλοντική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1992, για την προστασία της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια, με δράσεις ευαισθητοποίησης κοινού, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και εθελοντισμού για την προστασία της άγριας ζωής, την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και της αειφορίας στην ελληνική ύπαιθρο.<br />Με στόχο την ολοκληρωμένη διαχείριση των Προστατευόμενων Περιοχών και την παροχή ειδικής τεχνογνωσίας για τις επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον, ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ υλοποιεί εθνικά και διασυνοριακά προγράμματα για την προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων με έμφαση στην αρκούδα και τα μεγάλα θηλαστικά.<br />Είναι πια κοινή αποδοχή ότι η αλόγιστη ανθρώπινη εκμετάλλευση στους φυσικούς πόρους και η αλαζονική ανθρωπογενής παρέμβαση στη βιοποικιλότητα έχει παγκόσμιες επιπτώσεις στη ζωή και την υγεία των ανθρώπων.<br />Η σχέση αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και των απειλών για την ανθρώπινη ύπαρξη, δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.<br />Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ και όλες οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται για τη διαφύλαξη των φυσικών πόρων και επιχειρούν την καθιέρωση πρακτικών για την αειφορική διαχείρισή τους, έχουν ως βασική αποστολή, την προώθηση της αντίληψης ότι το δικαίωμα να ζούμε σε υγιές και αδιατάρακτο περιβάλλον είναι βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.</span></em></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357080372787115?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153570172496502582005-05-01T15:03:00.000+03:002006-07-22T15:13:24.480+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/wwf_logo2.gif"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/wwf_logo2.gif" border="0" /></a><br /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>WWF Ελλάς<br /></strong><em>Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση</em> </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><a href="http://www.wwf.gr/"><span style="font-size:85%;">www.wwf.gr</span></a><br /><span style="font-size:85%;"><br />Τηλ: 210-3314893</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Η Ελλάδα, μια από τις χώρες της Ευρώπης με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα, φιλοξενεί στις θάλασσες και τις ακτές, τα ποτάμια, τις λίμνες και τα δάση της σπάνια ζώα, ορισμένα από τα οποία βρίσκονται σε κίνδυνο. Πολλά από τα απειλούμενα αυτά είδη τελούν υπό την προστασία της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF Ελλάς, η οποία αγωνίζεται για τη διαφύλαξή τους στο πλαίσιο των ευρύτερων προγραμμάτων, που αναπτύσσει σε διάφορες περιοχές της χώρας. Αυτά είναι:<br /><br />Το <strong>τσακάλι (Canis aureus)</strong> είναι ένα σπάνιο θηλαστικό που ζει σε ελάχιστες περιοχές των Βαλκανίων, ενώ από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει μόνο στην Ελλάδα.<br />Μέχρι το 1990 ήταν "επικηρυγμένο" είδος από την πολιτεία και δινόταν αμοιβή για τη θανάτωση του από τα δασαρχεία. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία μόνο την περίοδο 1974-1980 θανατώθηκαν 7.000 άτομα. Τα ερευνητικά προγράμματα του WWF Ελλάς δείχνουν ότι οι πληθυσμοί του τσακαλιού έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία 25 χρόνια, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι απαραίτητοι για την επιβίωσή του, βιότοποι απειλούνται με ολοκληρωτική καταστροφή με την επέκταση των αστικών περιοχών εις βάρος των φυσικών οικοτόπων και τις πυρκαγιές. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα καταφύγια του -τα μεσογειακά δάση και οι θαμνότοποι, οι υγρότοποι, καθώς και τα παραδοσιακά αγροσυστήματα - είναι τα σημαντικότερα, σε βιοποικιλότητα, χερσαία οικοσυστήματα της Ελλάδας.<br /><br />Το <strong>δελφίνι</strong> είναι αναμφίβολα το αγαπημένο θηλαστικό των ελληνικών θαλασσών. Στη χώρα μας απαντώνται εννέα είδη από ένα σύνολο τριάντα δύο ειδών που παρατηρούνται παγκοσμίως.<br />Οι φυσικοί εχθροί των δελφινιών είναι ελάχιστοι. Κι όμως τα δελφίνια κινδυνεύουν στη Μεσόγειο καθώς και παγκόσμια. εξαιτίας μιας σειράς ανθρώπινων δραστηριοτήτων:<br />Η θαλάσσια ρύπανση: Ίσως, ο κυριότερος κίνδυνος για την επιβίωση των κητωδών. Καθώς τα δελφίνια βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας συγκεντρώνουν μεγάλες ποσότητες τοξικών ουσιών στο σώμα τους. Ένα μεγάλο μέρος αυτών περνάει μέσω του θηλασμού και στις επόμενες γενεές. Μερικοί από τους ρυπαντές είναι τόσο τοξικοί ή συγκεντρώνονται σε τόσο μεγάλες ποσότητες που προκαλούν άμεσο θάνατο. Συχνότερα όμως, εξασθενούν τον οργανισμό, προκαλούν επιπλοκές στην αναπαραγωγή, χρόνιες ασθένειες ή δυσλειτουργίες και κατά συνέπεια απειλούν την επιβίωσή των δελφινιών.<br />Η τυχαία σύλληψή τους σε αλιευτικά εργαλεία: Η χρήση αφρόδιχτων και το λαθραίο ψάρεμα με δυναμίτιδα ευθύνονται για το θάνατο χιλιάδων δελφινιών και άλλων θαλάσσιων θηλαστικών κάθε χρόνο.<br />Η υπεραλίευση: Η όλο και μεγαλύτερη απαίτηση του ανθρώπου για τροφή από τη θάλασσα έχει σαν αντίκτυπο την εξάντληση των αλιευτικών πόρων, επηρεάζοντας άμεσα την επιβίωση των δελφινιών. Δελφίνια που πιθανά δυσκολεύονται να εντοπίσουν τροφή, έλκονται από τη λεία που είναι παγιδευμένη στα δίχτυα και δημιουργούν συχνά ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία με οικονομικό αντίκτυπο στους αλιείς.<br />Η εσκεμμένη θανάτωσή τους: Η φαλαινοθηρία ξεκίνησε πριν εκατοντάδες χρόνια. Ένα, ένα τα είδη των μεγάλων φαλαινών αλιεύθηκαν σε σημείο να κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Το 1986, μετά από συντονισμένες προσπάθειες πολλών περιβαλλοντικών οργανώσεων συμφωνήθηκε η απαγόρευση της φαλαινοθηρίας.. Επίσης, Πολλά είδη δελφινιών αλιεύονται τώρα πιο έντονα σε σχέση με το παρελθόν στην προσπάθεια να αντικατασταθεί το κρέας της φάλαινας στην αγορά, μετά την επίσημη απαγορέυση της φαλαινοθηρίας. Παρόλα αυτά, εκατοντάδες φαλαινών αλιεύονται ακόμα με την δικαιολογία της επιστημονικής έρευνας. Παράλληλα, η ανταγωνιστική σχέση των δελφινιών με τους ψαράδες είναι μια άλλη περίπτωση σκόπιμης θανάτωσης δελφινιών, όπου έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις με χρήση κυνηγετικών όπλων και δηλητηριασμένων ψαριών.<br />Η υποβάθμιση της παράκτιας ζώνης: Είδη όπως το ρινοδέλφινο, που ζουν σε παράκτιες περιοχές δέχονται άμεσα τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης της παράκτιας ζώνης. Μεγάλα έργα όπως η κατασκευή μεγάλων λιμανιών, ιχθυοκαλλιεργειών και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ισορροπία του της παράκτιας οικοσυστήματος.<br />Η σκόπιμη σύλληψή τους: Πρόβλημα αποτελεί σε διεθνές επίπεδο η σύλληψη δελφινιών, τα οποία στη συνέχεια τίθενται σε καθεστώς αιχμαλωσίας για ποικίλους λόγους (δελφινάρια, στρατιωτικά πειράματα, κ.ά).<br /><br />Η <strong>θαλάσσια χελώνα καρέτα (Caretta caretta)</strong> είναι το μόνο είδος θαλάσσιας χελώνας που αναπαράγεται στην Ελλάδα, όπου βρίσκονται και οι πιο σημαντικοί βιότοποι του είδους στη Μεσόγειο.<br />Η υποβάθμιση και η καταστροφή των βιότοπων όπου αναπαράγεται η καρέτα θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την επιβίωση του είδους. Κύρια αιτία για την αλλοίωση του φυσικού χαρακτήρα των ακτών αποτελεί η άναρχη τουριστική ανάπτυξη, που συνεπάγεται δραματική συρρίκνωση των διαθέσιμων παραλιών ωοτοκίας της χελώνας: Ο θόρυβος από τα ξενοδοχεία και τις ταβέρνες τρομάζει τις θηλυκές Caretta caretta, τα φώτα αποπροσανατολίζουν τους νεοσσούς, ενώ τα οχήματα, οι ομπρέλες για τον ήλιο και οι ξαπλώστρες συμπιέζουν την άμμο προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην ωοτοκία και την εκκόλαψη.<br />Σημαντικές απειλές αποτελούν επίσης η χρήση μη επιλεκτικών αλιευτικών εργαλείων -κάθε χρόνο χιλιάδες θαλάσσιες χελώνες μπλέκονται τυχαία στα δίχτυα και τα παραγάδια και πνίγονται- και η ρύπανση από προϊόντα πετρελαίου, χημικές ουσίες και σκουπίδια. Ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελούν οι πλαστικές σακούλες, αφού οι χελώνες τις τρώνε, νομίζοντας πως πρόκειται για τσούχτρες, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν από ασφυξία.<br />Τέλος, κάποιες χελώνες τραυματίζονται, μερικές φορές θανάσιμα, από ταχύπλοα σκάφη που πλέουν κοντά στις παραλίες ωοτοκίας. Πάντως, με την εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων προστασίας, αυτή η τελευταία απειλή τείνει πλέον να μειωθεί σημαντικά.<br /><br />Ο <strong>μαυρόγυπας (Aegypius monachus)</strong> είναι ο μεγαλύτερος γύπας της Ευρώπης, με τους κύριους πληθυσμούς του να βρίσκονται στην Ιβηρική χερσόνησο και στα Βαλκάνια (Ελλάδα-Βουλγαρία).<br />Ένας από τους κύριους παράγοντες που οδήγησαν στη μείωση των πληθυσμών των μαυρόγυπων στην ελληνική ύπαιθρο ήταν η έλλειψη τροφής λόγω της αλλαγής των πρακτικών κτηνοτροφίας, από ζώα ελεύθερης βοσκής σε εσταυλισμένα ζώα. Ως μέτρο αντιμετώπισης της απώλειας άφθονης τροφής στη φύση του δάσους Δαδιάς και του ορεινού Έβρου, το 1987 ιδρύθηκε χώρος συμπληρωματικής τροφοδοσίας των γυπών κοντά στο χωριό της Δαδιάς γεγονός που συνέβαλε στην αύξηση και σταθεροποίηση του πληθυσμού των Μαυρόγυπων από 25 άτομα το 1980 σε 90-100 άτομα τα τελευταία 5 χρόνια.<br />Ένας επίσης σοβαρός παράγοντας της μείωσης των Μαυρόγυπων όπως επίσης και των άλλων ειδών γυπών ήταν η εκτεταμένη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων για την καταπολέμηση των μεγάλων και μικρών σαρκοφάγων ζώων, όπως οι λύκοι, τα τσακάλια, οι αλεπούδες, τα κουνάβια και οι ασβοί, καθώς και των πουλιών, όπως αετοί και κορακοειδή, είδη άγριας πανίδας που στο παρελθόν διώκονταν ως ζώα «επιβλαβή» για την αγροτική παραγωγή. Οι μαζικές θανατώσεις γυπών που τρέφονταν με τα δηλητηριασμένα νεκρά ζώα οδήγησε στη συρρίκνωση των πληθυσμών τους σε ελάχιστες περιοχές της Ευρώπης και της Ελλάδας.<br />Παρότι, ο όρος «επιβλαβές ζώο» δεν αναφέρεται πλέον επίσημα και η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων έχει απογορευτεί από το 1993 στην Ελλάδα, τα δολώματα συνεχίζουν να τοποθετούνται παράνομα στην ύπαιθρο. Τα δηλητηριασμένα ζώα που αφήνονται ανεξέλεγκτα στη φύση αποτελούν παγίδες θανάτου για τους ελάχιστους γύπες που έχουν απομείνει στην Ελλάδα και μάλιστα για τους μοναδικούς Μαυρόγυπες του δάσους Δαδιάς.<br />Τέλος, η μείωση των ώριμων δέντρων λόγω εκμετάλλευσης των δασών για παραγωγή ξύλου αποτέλεσε σε συνδυασμό με τους προαναφερόμενους, ακόμη έναν παράγοντα συρρίκνωσης των πληθυσμών του Μαυρόγυπα.<br /><br />Το <strong>αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica)</strong> ζει στις απομακρυσμένες περιοχές των μεγάλων και απόκρημνων βουνών της ηπειρωτικής Ελλάδας.<br />Εδώ και πολλές δεκαετίες, η εξαφάνιση αρκετών πληθυσμών αγριόγιδου από τα ελληνικά βουνά και η δραματική συρρίκνωση όλων των υπολοίπων οδήγησαν την πολιτεία στην απαγόρευση του κυνηγιού του. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα το παράνομο κυνήγι παραμένει η κυριότερη απειλή για το είδος. Σε αυτό συμβάλλουν:<br />· η ουσιαστικά ανύπαρκτη φύλαξη των βιοτόπων του,<br />· η έλλειψη φορέων διαχείρισης και ειδικών επιστημόνων και φυλάκων στις προστατευόμενες περιοχές όπου απαντάται,<br />· η οριοθέτηση των καταφυγίων άγριας ζωής χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι οικολογικές απαιτήσεις του είδους -- κάτι που συμβαίνει συχνά,<br />· η διάνοιξη ορεινού οδικού δικτύου ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές, με αποτέλεσμα να διευκολύνεται πολύ η προσέγγιση των λαθροκυνηγών.<br />Σοβαρές όμως είναι και οι απειλές που προέρχονται από την καταστροφή και την υποβάθμιση καίριων σημείων του βιότοπου του ζώου, καθώς και από ορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες. Για παράδειγμα, το μοτοκρός ή η διάσχιση με οχήματα σε περιοχές νευραλγικής σημασίας για το είδος (όπως είναι οι ζώνες σύνδεσης των επιμέρους πληθυσμών, οι περιοχές διαχείμασης και κάποιες θέσεις σημαντικές για τη διατροφή του) έχουν αρνητική επίπτωση στην αριθμητική και γεωγραφική εξάπλωσή του.<br />Το γεγονός ότι οι πληθυσμοί του αγριόγιδου στη χώρα μας είναι όχι μόνο λιγοστοί, αλλά και μικροί σε αριθμό ατόμων, εγκυμονεί κινδύνους γενετικής αποδυνάμωσής τους. Η απουσία επικοινωνίας και ανταλλαγής γονιδίων μεταξύ αυτών των πληθυσμών μειώνει τις πιθανότητες επιβίωσης του είδους στο απώτερο μέλλον. Σενάρια για εισαγωγή στη χώρα μας ατόμων από άλλες περιοχές εμπεριέχουν πάντα τον κίνδυνο της γενετικής αλλοίωσης και δεν πρέπει να υλοποιηθούν.<br /><br />Η <strong>μεσογειακή φώκια (Monachus monachus)</strong> είναι ένα από τα περισσότερο απειλούμενα με εξαφάνιση θηλαστικά στον κόσμο. Ο μισός εναπομείναντας πληθυσμός της ζει στην Ελλάδα.<br />Μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι άνθρωποι κυνηγούσαν τη μεσογειακή φώκια για το δέρμα της, με το οποίο έφτιαχναν παπούτσια και ζώνες, και για το λίπος της, από το οποίο έφτιαχναν σπαρματσέτα και σαπούνι. Στις μέρες μας το κυνήγι της για εμπορικούς σκοπούς έχει σταματήσει, αλλά η μεσογειακή φώκια απειλείται περισσότερο παρά ποτέ. Κυριότερα αίτια είναι η καταστροφή των βιότοπων του ζώου καθώς και η εκ προθέσεως θανάτωσή του.<br />Η επέκταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο μεγαλύτερο μέρος των ακτών (κυρίως λόγω της τουριστικής ανάπτυξης) έχουν επιφέρει δραματική συρρίκνωση και υποβάθμιση των βιότοπων του είδους. Οι παραλίες όπου κάποτε ξεκουράζονταν οι φώκιες, έχουν σήμερα γεμίσει ξενοδοχεία και ταβέρνες. Το χειρότερο: ακόμα και τα τελευταία καταφύγια του ζώου, οι θαλασσινές σπηλιές, είναι πλέον προσιτά στους κατόχους σκαφών αναψυχής, που με την παρουσία τους μπορεί να ενοχλήσουν και να τρομάξουν τις φώκιες.<br />Στην υποβάθμιση του βιότοπου της μεσογειακής φώκιας συμβάλλει και η ρύπανση από βιομηχανικά απόβλητα και προϊόντα πετρελαίου.<br />Παράλληλα, η υπεραλίευση καθώς και η παράνομη αλιεία (π.χ. με χρήση δυναμίτη) έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των ιχθυαποθεμάτων. Οι φώκιες, ανήμπορες πλέον να εξασφαλίσουν αρκετή τροφή από το φυσικό τους στοιχείο, στρέφονται ολοένα και συχνότερα στα δίχτυα των ψαράδων αφαιρώντας την "ψαριά" και προξενώντας ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία. Οι αλιείς, οργισμένοι, φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και στη θανάτωση των ζώων.<br /><br />Η <strong>καφέ αρκούδα (Ursus arctos)</strong> είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό της Ευρώπης. Οι πληθυσμοί της εντοπίζονται στη χώρα μας στα δάση της Βόρειας Ελλάδας.<br />Το παράνομο κυνήγι και η θανάτωση από πρόθεση αποτελούν την κύρια απειλή εξαφάνισης του είδους στην Ελλάδα. Αν και το κυνήγι του είδους απαγορεύεται από την νομοθεσία από το 1969 υπολογίζεται ότι 15-20 αρκούδες θανατώνονται ετησίως από ασυνείδητους.<br />Παράλληλα η διάνοιξη δρόμων, η κατασκευή φραγμάτων και η δημιουργία τουριστικών εγκαταστάσεων αλλοιώνουν, υποβαθμίζουν και κατακερματίζουν τους βιότοπους εξάπλωσης του είδους (δάση οξιάς, δρύος, μαυρόπευκου, ελάτης σε υψόμετρο 800-2000μ.). Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ παλαιότερα η καφέ αρκούδα ζούσε σχεδόν σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, σήμερα απαντάται στους κύριους ορεινούς όγκους της βόρειας και κεντρικής Πίνδου και της δυτικής Ροδόπης.<br />Το μόνο ενθαρρυντικό είναι ότι στην Ελλάδα έχει περιοριστεί το φαινόμενο της "αρκούδας χορεύτριας". Πάντως στο χώρο των Βαλκανίων οι "αρκουδιάρηδες" αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες εξαφάνισης του είδους, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις οι "εκπαιδευτές" σκοτώνουν τη μητέρα για να αιχμαλωτίσουν το μικρό, με αποτέλεσμα να μειώνεται δραματικά ο αριθμός των θηλυκών ατόμων, ιδιαίτερα σημαντικά για την επιβίωση του είδους.<br /></span><br /><em><span style="font-size:85%;"><strong>WWF Ελλάς</strong> </span></em><br /><em><span style="font-size:85%;">Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση </span></em><br /><em><span style="font-size:85%;"></span></em><br /><span style="font-size:85%;"><em>Η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς αποτελεί κομμάτι της διεθνούς οικογένειας του WWF (World Wide Fund for Nature), η οποία απαρτίζεται από 50 εθνικές οργανώσεις και αγωνίζεται για την προστασία του περιβάλλοντος σε περισσότερες από 100 χώρες.<br />Ιδρύθηκε το 1990 από τον Λουκ Χόφμαν με την υποστήριξη του Έλληνα αρχιτέκτονα Θύμιου Παπαγιάννη, ως αυτόνομη εθνική οργάνωση με δικό της διοικητικό συμβούλιο. Έχει τη νομική μορφή Κοινωφελούς Ιδρύματος με έδρα την Αθήνα.<br />Αποστολή του WWF Ελλάς είναι να διατηρήσει την πλούσια βιοποικιλότητα της Ελλάδας ως αναπόσπαστο στοιχείο της Μεσογείου και να εμποδίσει – και μακροπρόθεσμα να αντιστρέψει – την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, στοχεύοντας στην αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης.<br />Η δράση του WWF στην Ελλάδα ξεκίνησε το 1969, πριν από τη σύσταση της εθνικής οργάνωσης, με πρώτο σταθμό τη συμβολή στην αποκατάσταση του δάσους της Καισαριανής στον Υμηττό. Στη συνέχεια, στήριξε το πρόγραμμα προστασίας Πρεσπών και βοήθησε στην πραγματοποίηση συνεδρίου για τους ελληνικούς υγρότοπους.<br />Από την ίδρυσή του το 1990, το WWF Ελλάς έχει υλοποιήσει περισσότερα από 70 προγράμματα δράσης. Αυτά αφορούν τους τομείς της ενεργούς προστασίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος (προγράμματα ‘πεδίου’), τη διοργάνωση εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, την τεκμηρίωση παρεμβάσεων σε θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής της χώρας, αλλά και την υλοποίηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.</em> </span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115357017249650258?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153569345671571132005-05-01T14:47:00.000+03:002006-07-22T14:55:45.680+03:00<span style="font-size:85%;"></span><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/mom.0.gif"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/mom.0.gif" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"> </span><br /><strong><span style="font-size:85%;">MOm</span></strong><br /><em><span style="font-size:85%;">Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας</span></em><br /><a href="http://www.mom.gr"><span style="font-size:85%;">www.mom.gr</span></a><br /><span style="font-size:85%;">Τηλ: 210-5222888</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Η Μεσογειακή φώκια, <em>Monachus monachus</em>, είναι το σπανιότερο είδος φώκιας, ένα από τα έξι περισσότερο απειλούμενα με εξαφάνιση θηλαστικά στον πλανήτη και το υπ' αριθμόν «ένα» απειλούμενο με εξαφάνιση θαλάσσιο θηλαστικό στην Ευρώπη. Η Μεσογειακή φώκια, Monachus monachus είναι ένα από τα τρία είδη τα οποία συμπεριλαμβάνει το γένος των φωκών μοναχών. Τα άλλα δύο είναι η φώκια μοναχός της Χαβάης (Monachus schauinslandi) και η φώκια μοναχός της Καραϊβικής (Monachus tropicalis). Από τα 18 είδη φωκών που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, οι φώκιες μοναχοί είναι αυτές που ζουν σε θερμότερες περιοχές του πλανήτη. Δυστυχώς και τα τρία αυτά είδη αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν δραματικά προβλήματα επιβίωσης κατά την διάρκεια του τελευταίου αιώνα. Κοινός παρονομαστής των προβλημάτων ο άνθρωπος, ο οποίος άλλοτε ως άπληστος θηρευτής και άλλοτε ως απερίσκεπτος διαχειριστής του περιβάλλοντος, κατάφερε να εξαφανίσει τις φώκιες της Καραϊβικής και να φέρει στα πρόθυρα του αφανισμού τη φώκια μοναχό της Χαβάης και τη Μεσογειακή φώκια Monachus monachus.<br />H Monachus monachus είναι ένα από τα μεγαλύτερα είδη φωκών και τα λίγα μεγάλα θηλαστικά της Ελλάδας. Τα ενήλικα ζώα φθάνουν σε μήκος τα 3 μέτρα ενώ το βάρος τους μπορεί να φθάσει τα 350 κιλά. Το σώμα τους καλύπτεται από κοντό και στιλπνό τρίχωμα του οποίου το χρώμα ποικίλει από ανοιχτό γκρι έως σκούρο καφέ ή και μαύρο, ενώ η κοιλιά είναι συνήθως πιο ανοιχτόχρωμη από ότι η ράχη. Τα ενήλικα αρσενικά είναι πιο σκούρα ή μαύρα και έχουν στην κοιλιά ένα άσπρο "μπάλωμα".<br />Τα θηλυκά γεννούν 1 μικρό. Έχουν παρατηρηθεί θηλυκά να γεννούν κάθε χρόνο. Κατά μέσο όρο πάντως φαίνεται ότι ο ρυθμός που γεννούν τα θηλυκά είναι πιο αργός. Γεννούν πάντα στην ξηρά, μέσα σε σκοτεινές, καλά προφυλαγμένες θαλασσινές σπηλιές οι οποίες στο βάθος τους καταλήγουν σε παραλία. H περίοδος των γεννήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο εκτείνεται από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο με τον μεγαλύτερο αριθμό γεννήσεων να εμφανίζεται τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο. Τα νεογέννητα έχουν μήκος περίπου 1 μέτρο και βάρος περίπου 15 κιλά. Θηλάζουν για 3 σχεδόν μήνες και μετά αρχίζουν σιγά-σιγά να κυνηγούν και να βρίσκουν την τροφή τους μόνα τους. Η Μεσογειακή φώκια τρέφεται με μια ποικιλία από ψάρια, μαλάκια και δεκάποδα. Σε θέματα όπως οι μετακινήσεις, οι ρυθμοί, οι χρόνοι και τα βάθη κατάδυσης οι γνώσεις μας είναι ακόμη ελλιπείς. Εξαιτίας της σπανιότητας του είδους, οι ερευνητές είναι επιφυλακτικοί στην εφαρμογή μεθόδων που έχουν χρησιμοποιηθεί στην μελέτη άλλων θαλάσσιων θηλαστικών, όπως το μαρκάρισμα ή η τοποθέτηση πομπών παρακολούθησης σε ζώα. Πάντως σήμερα γνωρίζουμε ότι οι φώκιες διανύουν αποστάσεις αρκετών δεκάδων χιλιομέτρων και κυνηγούν σε βάθη που φθάνουν τουλάχιστον τα 70-80 μέτρα. Οι ερευνητές-βιολόγοι συνεχίζουν τις προσπάθειες για την αποκάλυψη των μυστικών της βιολογίας και της οικολογίας του είδους αφού η γνώση αυτών των θεμάτων είναι απαραίτητη για τη σχεδίαση ουσιαστικών μέτρων προστασίας.<br />Η Μεσογειακή φώκια βρίσκεται στην υψηλότερη βαθμίδα του πλέγματος των τροφικών σχέσεων του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η προστασία της σημαίνει στην ουσία ολοκληρωμένη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Με αυτή την έννοια αποτελεί ένα ζωικό είδος-σύμβολο για τις προσπάθειες διατήρησης της ζωής στη Μεσόγειο.<br /><br /><strong>Απειλές</strong><br />Η σχέση φώκιας-ανθρώπου είναι της φορές ανταγωνιστική. Στην Ελλάδα, απειλές για την επιβίωση της Μεσογειακής Φώκιας, της η ηθελημένη θανάτωση, η μείωση της διαθέσιμης τροφής και η τυχαία σύλληψη της σε αλιευτικά εργαλεία, σχετίζονται με την αλιεία. Ειδικά, η εντατικοποίηση της μέσης αλιείας και οι παράνομες δραστηριότητες, που έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των αλιευτικών αποθεμάτων, θίγουν άμεσα και της παράκτιους ψαράδες, οι οποίοι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τα μεγάλα σκάφη της τα γρι-γρι και της ανεμότρατες.Οι συνεχείς πιέσεις από της ανθρώπινες δραστηριότητες (βιομηχανία, ρύπανση, ανεξέλεγκτος τουρισμός), προκαλούν καταστροφή των βιοτόπων και ενόχληση και οι φώκιες αναγκάζονται να αλλάζουν τον τρόπο ζωής της, με αποτέλεσμα τη χαμηλή γεννητικότητα και την υψηλή θνησιμότητα του είδους. Επειδή η φώκια βρίσκεται στην κορυφή της οικολογικής πυραμίδας μπορεί να θεωρηθεί δείκτης της υγείας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η εξαφάνισή της, προοίμιο της επικείμενης καταστροφής του.<br /><br /><strong>Ιστορία – Λογοτεχνία<br /></strong>Δεκάδες αναφορές από την ιστορία και τη λογοτεχνία σκιαγραφούν την αρμονική σχέση ανθρώπου και Μεσογειακής φώκιας από την Ομηρική εποχή μέχρι και τα σύγχρονα χρόνια. Στη συνέχεια παραθέτουμε μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά αποσπάσματα με αναφορές σε Μεσογειακή φώκια.<br /><br />«...Κι ήρθαν οι φώκιες σωρευτές απ' το γιαλό κι αράδα<br />ξαπλώθηκαν στης θάλασσας τ' αμμουδερό ακρογιάλι.<br />Και στο καταμεσήμερο βγήκε κι ο γέρος όξω<br />απ' το γιαλό κι απάντησε τις φώκιες τις θρεμμένες,<br />κι όλες σαν τις γυρόφερε μετρούσε πόσες ήταν...».<br /><em>Απόσπασμα από την «Οδύσσεια» του Ομήρου σε μετάφραση Ζήσιμου Σιδέρη.<br /></em><br />«Μια φώκη, βόσκουσα εκεί πλησίον, εις τα βαθειά νερά ήκουσεν ίσως το σιγανό μοιρολόγι της γραίας, και εθέλχθη από τον θορυβώδη αυλόν του μικρού βοσκού και ήλθε παραέξω, εις τα ρηχά, κι ετέρπετο εις τον ήχον κι ελικνίζετο εις τα κύματα». Αλλά πολύ γρήγορα τα πράγματα αντιστρέφονται, γιατί «καθώς η φώκη είχεν έλθει έξω εις τα ρηχά ηύρε το μικρόν πνιγμένον σώμα της πτωχής Ακριβούλας, και άρχισε να το περιτριγυρίζει και να το μοιρολογά, πριν αρχίση το εσπερινόν δείπνον της. Το μοιρολόγι της φώκης, το οποίον μετέφρασεν εις ανθρώπινα λόγια εις γέρων ψαράς, εντριφής εις την άφωνον γλώσσαν των φωκιών, έλεγε περίπου τα εξής: Αυτή ήτον η Ακριβούλα<br />η εγγόνα της γριά-Λούκαινας<br />φύκια 'ναι τα στεφάνια της,<br />κοχύλια τα προικιά της<br />κι' η γριά ακόμη μοιρολογά<br />τα γεννοβόλια της τα παλιά.<br />Σαν νάχαν ποτέ τελειωμό<br />τα πάθια κι οι καυμοί του κόσμου».<br /><em>Απόσπασμα από το «Μοιρολόγι της Φώκιας» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.</em><br /><br />«...Ξυπνάν οι ναύτες του βυθού ρεσάλτο να βαρέσουν<br />κι απέ να σου χτενίσουνε για πάντα τα μαλλιά<br />τρόχισε εκείνα τα σπαθιά του λόγου που μ' αρέσουν<br />και ξαναγύρνα με τις φώκιες πέρα στη σπηλιά...»<br /><em>Απόσπασμα από το ποίημα «Εσμεράλδα» του Νίκου Καββαδία από τη συλλογή «Πούσι».<br /></em><br />«...Ανοίγω το στόμα μου κι αναγαλλιάζει το πέλαγο<br />και παίρνει τα λόγια μου στις σκοτεινές του τις σπηλιές<br />και στις φώκιες τις μικρές τα ψιθυρίζει,<br />τις νύχτες που κλαιν των ανθρώπων τα βάσανα...».<br /><em>Απόσπασμα από το «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη</em></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">«...- Άσ' τ' αυτά! είπεν ο παππούς πάλιν. Επέρασες από της θάλασσας τον αφαλό και είδες το νερό που γυρίζει γύρω, γύρω, γύρω, σαν που γυρίζ' η γιαγιά σου η Χατζήδενα την άρμη στην πακίρα, και γίνεται μια τρύπα μες στην μέση;<br />- Όχι, παππού, δεν το είδα!- Ωχ! ψυχή μου, δεν είδες τίποτε λοιπόν!- Και πού είναι αυτό, παππού;<br />- Αυτό είναι, έτσι κομμάτι παρ' εδώ, είπεν ο παππούς, δεικνύων εις τον ορίζοντα δια της χειρός-εκεί όπου ευρίσκεται η Φώκια, η μάνα τ' Αλέξανδρου. Αυτήν την είδες καν, την είδες;<br />- Όχι, παππού, δεν την είδα!<br />- Αχ! ψυχή μου, ανεστέναξε βαθύτερον ο παππούς, τίποτε δεν είδες, τίποτε!<br />- Και πώς είναι η Φώκια, παππού;<br />- Να έτσι, -είπεν ο παππούς χειρονομών ούτως, ως εάν είχε την Φώκιαν ενώπιόν του και μοι ώριζεν ανατομικώς τα μέλη της. -Από τον αφαλό και πάνου είναι η εμορφότερη γυναίκα, από τον αφαλό και κάτω είναι το φοβερότερο ψάρι. Κάθεται στον πάτο της θάλασσας. Μα κει που σκιαχθεί κανένα καράβι που περνά από πάνω, κάνει μία χοπ! και βγαίνει στην επιφάνεια, κάνει μια χαπ! και αρπάζει το καράβι με το χέρι της και το σταματά. Απέ, φωνάζει τον καπετάνιο και τον ερωτά: Αλέξανδρος ο βασιλεύς, ζει και βασιλεύει; τρεις φορές τον ερωτά, ψυχή μου, και τρεις φορές ο καπετάνιος σαν της ειπεί πως ζει και βασιλεύει, τον αφήνει και πάγει στην δουλειά του. Σαν της ειπεί πως δεν ζει, τον βουλά και τον πνίγει...».</span><br /><p><span style="font-size:85%;"><em>Απόσπασμα από το διήγημα «Το Μόνον της Ζωής μου Ταξίδιον» του Γεώργιου Βιζυηνού</em><br /><br /><strong>Αν δείτε φώκια<br /></strong>Κατά την επίσκεψή σας στις ελληνικές παραλίες μπορεί να συναντήσετε μια φώκια ζωντανή, νεκρή ή τραυματισμένη. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι πρέπει να κάνετε για να είστε και εσείς και η φώκια ασφαλείς.<br /><br />- Παραμείνετε τουλάχιστον 30 μέτρα ΜΑΚΡΙΑ από το σημείο που βρίσκεται η φώκια και πάντα πίσω από τις προειδοποιητικές πινακίδες/ κορδέλες/ ή κώνους του Λιμεναρχείου που πιθανόν να έχουν τοποθετηθεί γύρω από το ζώο.<br />- Προσπαθήστε να ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τυχόν ΘΟΡΥΒΟΥΣ κοντά στη φώκια, μην πετάτε άμμο, πέτρες και άλλα αντικείμενα προκειμένου να της τραβήξετε την προσοχή. Όπως κάθε άγριο ζώο απαιτεί ησυχία, απόσταση και σεβασμό για την καλύτερη δυνατόν παρατήρησή του.<br />- ΜΗΝ ΒΡΕΧΕΤΕ τη φώκια. Αν είναι έξω από το νερό θέλει να παραμείνει ΣΤΕΓΝΗ.<br />Δεν πρέπει ΠΟΤΕ να ταΐζετε τη φώκια, είτε στη στεριά είτε στη θάλασσα.<br />- ΜΗΝ ΕΜΠΟΔΙΖΕΤΕ την πρόσβαση της φώκιας προς τη θάλασσα και μην περνάτε ποτέ πάνω ή δίπλα από το ζώο.<br />- ΜΗΝ ΑΦΗΝΕΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ να πλησιάσουν τη φώκια, μπορεί να τραυματιστούν εφόσον είναι απρόβλεπτη η συμπεριφορά της.<br />- ΤΑ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ θα πρέπει να ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΟΥΝ διότι είναι φορείς επικίνδυνων ασθενειών για την Μεσογειακή φώκια.<br />- Παρατηρείστε με ΠΡΟΣΟΧΗ το μέγεθος και το χρώμα της φώκιας, και αν τυχόν φέρει στο σώμα της χαρακτηριστικά σημάδια ή έχει κάποιο σοβαρό τραυματισμό.<br />- Προσπαθήστε να έρθετε σε επαφή με το πλησιέστερο Λιμεναρχείο ή Λιμενική Αρχή για να αναφέρετε το περιστατικό.</span></p><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><em><strong>MOm</strong><br />Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας</em></span><br /><span style="font-size:85%;"><em></em></span><br /><span style="font-size:85%;"><em>Η MOm, η Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας είναι μια ελληνική, μη κερδοσκοπική, μη κυβερνητική Περιβαλλοντική Οργάνωση, που ιδρύθηκε το 1988 από μια ομάδα βιολόγων ερευνητών του θαλάσσιου περιβάλλοντος.<br />Στόχοι της MOm είναι η μελέτη και η απόκτηση γνώσης για τη βιολογία, οικολογία και συμπεριφορά της Monachus monachus και η προστασία, τόσο του είδους όσο και των βιοτόπων του, με κάθε νόμιμο μέσο.<br />Οι δράσεις της MOm πραγματοποιούνται από μία ομάδα αφοσιωμένων ανθρώπων διαφόρων ειδικοτήτων, βιολόγων, περιβαλλοντολόγων, ερευνητών, τεχνικών πεδίου, εκπαιδευτικών, αλλά και πολλών εθελοντών. Οι πόροι της προέρχονται από τις συνδρομές και δωρεές των περισσότερων από 6.700 μελών-υποστηρικτών της δράσης της, από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς και από τις συνεργασίες της με την Πολιτεία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 1996 η ΜΟm έγινε δεκτή ως μέλος της ΙUCN (Ιnternational Union for the Conservation of Nature) ως μη κυβερνητική οργάνωση με εθνική εμβέλεια.</em></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115356934567157113?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153568660214559192005-05-01T14:39:00.000+03:002006-07-22T15:03:01.283+03:00<br><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Greenpeace.jpg"><span style="font-size:85%;"><img style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; CURSOR: hand" alt="" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Greenpeace.jpg" border="0" /></span></a><span style="font-size:85%;"> </span><br /><strong><span style="font-size:85%;">GREENPEACE Ελληνικό Γραφείο</span></strong><br /><em><span style="font-size:85%;">Διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση</span></em><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><a href="http://www.greenpeace.gr"><span style="font-size:85%;">www.greenpeace.gr</span></a><br /><span style="font-size:85%;">Τηλ: 210-38.40.774</span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">1. Αποφεύγετε τις συσκευασίες μιας χρήσης.<br />2. Αποφύγετε όλα τα προϊόντα αμιάντου.<br />3. Χρησιμοποιήστε επαναφορτιζόμενες μπαταρίες.<br />4. Αντικαταστήστε τους κοινούς λαμπτήρες πυρακτώσεως µε νέους λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης.<br />5. Προτιμήστε ανεμιστήρες οροφής αντί των ενεργοβόρων κλιματιστικών.<br />6. Χρησιμοποιήστε στα ψώνια σας µία πάνινη τσάντα αντί για πλαστική.<br />7. Αντικαταστήστε το συμβατικό σας ντους µε ένα μοντέλο μικρότερης ροής νερού.<br />8. Ανακυκλώστε το λάδι μηχανής του αυτοκινήτου σας. Δώστε το στο συνεργείο και µην το ρίχνετε στην αποχέτευση.<br />9. Προτιμάτε να αγοράζετε αναψυκτικά σε επιστρεφόμενα γυάλινα μπουκάλια.<br />10. Αν χρειάζεστε είδη ξυλείας απαιτείστε πιστοποιητικά που να βεβαιώνουν ότι δεν προέρχονται από αρχέγονα δάση.<br />11. Χρησιμοποιήστε απορρυπαντικά που δεν περιέχουν φωσφορικά άλατα.<br />12. Τοποθετήστε ένα πλαστικό μπουκάλι στο καζανάκι της τουαλέτας σας, για να μειώσετε την ποσότητα νερού που κατακρατάται στο καζανάκι.<br />13. Τοποθετείστε ηλιακό θερμοσίφωνα.<br />14. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης: λεωφορεία, τρένα, μετρό, τραμ, τρόλεϊ, ποδήλατα ή ...περπάτημα.<br />15. Υποστηρίξτε τις τοπικές αγορές αγροτικών προϊόντων.<br />16. Χρησιμοποιήστε µη λευκασμένα φίλτρα καφέ.<br />17. Πειραματισθείτε µε τα χορτοφαγικά γεύματα κατά προτίμηση βιολογικής προέλευσης.<br />18. Μειώστε τα απορρίµµατα προτού ακόμη αγοράσετε τα προϊόντα, προτιμώντας αυτά με μικρή και φιλική προς το περιβάλλον συσκευασία.<br />19. Προτιμήστε τα οικονομικά “πράσινα” ψυγεία. Σώστε το όζον και το κλίμα της Γης.<br />20. Εάν σχεδιάζετε ένα καινούργιο σπίτι, συμπεριλάβετε στα κατασκευαστικά σχέδια συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας.<br />21. Αναζητήστε το λογότυπο της ανακύκλωσης στα προϊόντα που αγοράζετε.<br />22. Αποφύγετε τα χλωριωμένα πλαστικά PVC.<br />23. Μαζέψτε το νερό της βροχής σε κουβάδες και χρησιμοποιήστε το για πότισμα των φυτών σας. Έτσι, εξοικονομείτε νερό είτε από το δημοτικό δίκτυο είτε από πηγάδια.<br />24. Προτιμήστε τα καταστήματα που προωθούν συγκεκριμένα προγράμματα ανακύκλωσης.<br />25. Μην αγοράζετε προϊόντα που προέρχονται από ζώα ή φυτά που κινδυνεύουν µε εξαφάνιση (www.cites.org).<br />26. Τα βράδια του χειμώνα κλείνετε τα πατζούρια και τις κουρτίνες για να κρατήσετε τη ζέστη στο χώρο σας.<br />27. Χρησιμοποιήστε επαναχρησιµοποιούµενα δοχεία για την αποθήκευση τροφών στο ψυγείο σας αντί να τις καλύπτετε µε αλουμινόχαρτο.<br />28. Η ποδηλασία βοηθάει στη διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης, συμβάλλει στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και επιβραδύνει το “φαινόμενο του θερμοκηπίου”.<br />29. Φυτέψτε ένα δέντρο.<br />30. Ανακυκλώστε τις εφημερίδες και τα περιοδικά.<br />31. Εάν αποφασίσετε να φάτε σε εστιατόρια γρήγορου φαγητού (fast food), ζητάτε πάντα επαναχρησιμοποιούμενα πιάτα και ποτήρια. Ούτως ή άλλως πάντως, ξανασκεφτείτε το αν βρίσκεστε στον κατάλληλο χώρο.<br />32. Χρησιμοποιήστε λεβάντα για το σκώρο. Αποφύγετε τα τοξικά εντομοκτόνα.<br />33. Επιλέξτε, όπου είναι δυνατόν, υδροχρώματα και όχι λαδομπογιές.<br />34. Μειώστε, επαναχρησιμοποιήστε, ανακυκλώστε.<br />35. Αποφύγετε τα χημικά εντομοκτόνα. Χρησιμοποιείστε λεβάντα για την καταπολέμηση του σκώρου.<br />36. Μη ξεχνάτε να σβήνετε όσα φώτα δεν σας χρειάζονται.<br />37. Αντί για κλιματιστικές συσκευές, αξιοποιήστε τις δυνατότητες φυσικού δροσισμού.<br />38. Προτιμάτε χαρτιά που δεν έχουν προηγουμένως υποστεί λεύκανση µε χλώριο.<br />39. Προτιμάτε να αγοράζετε πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα.<br />40. Μην αφήνετε άσκοπα τις εστίες της ηλεκτρικής κουζίνας ανοιχτές.<br />41. Μην αφήνετε την τηλεόραση, το στερεοφωνικό ή άλλες ηλεκτρικές συσκευές σε κατάσταση αναμονής (stand-by). Θα εκπλαγείτε εάν μάθετε πόση ενέργεια καταναλώνουν σε αυτή την κατάσταση.<br />42. Μην αγοράζετε ψάρια πολύ μικρού μεγέθους. Δώστε µία ευκαιρία στη φύση να αναπαραχθεί.<br />43. Φροντίστε για τη συντήρηση του λέβητα-καυστήρα στο σπίτι σας δυο φορές το χρόνο. Εξοικονομήστε ενέργεια και χρήματα.<br />44. Προτιμήστε «έξυπνα» παράθυρα με διπλά τζάμια για εξοικονόμηση ενέργειας.<br />45. Μειώστε, όσο αυτό είναι δυνατό, την κατανάλωση χαρτιού και υλικών συσκευασίας.<br />46. Προτιμήστε το ντους από το μπάνιο στην μπανιέρα.<br />47. Αν ασχολείστε µε την καλλιέργεια της γης, αποφύγετε τη χρήση του βρωµιούχου μεθυλίου.<br />48. Αποφύγετε όλα τα προϊόντα που περιέχουν χλώριο ή παράγωγά του.<br />49. Διαμαρτυρηθείτε και μποϋκοτάρετε τις εταιρίες που προβάλλουν οικολογικό προσωπείο, συχνά διαφημίζοντας δήθεν «πράσινα» προϊόντα, ενώ η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.<br />50. Υποστηρίξτε τη Greenpeace. </span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><em><strong>GREENPEACE Ελληνικό Γραφείο<br /></strong>Διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση</em><br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><em>Η Greenpeace είναι ίσως η δυναμικότερη διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση στον πλανήτη και γεννήθηκε το 1971 όταν τρεις Καναδοί, οι Jim Bohlen, Irvin Stowe και Paul Cote, επιχείρησαν να σταματήσουν τις προγραμματισμένες πυρηνικές δοκιμές των Η.Π.Α. στην περιοχή Αμτσίκα της Αλάσκα.<br />Οι ακτιβιστές δεν κατάφεραν να σταματήσουν τις δοκιμές και συνελήφθησαν, αλλά το τολμηρό εγχείρημά τους έγινε γνωστό σε ολόκληρο τον πλανήτη, αναγκάζοντας τις αμερικανικές αρχές να τους απελευθερώσουν και να μη χρησιμοποιήσουν ποτέ ξανά την περιοχή σαν πεδίο πυρηνικών δοκιμών.<br />Σήμερα, η Greenpeace έχει παρουσία σε σαράντα δύο χώρες και πάνω από τρία εκατομμύρια υποστηρικτές. Έχοντας ως αρχές τη μη-βία, την άμεση δράση και την ανεξαρτησία από κόμματα, κυβερνήσεις και οικονομικά συμφέροντα, αγωνιζόμαστε για νερό και τροφή χωρίς τοξικές ουσίες και μεταλλαγμένα, για κλίμα που ευνοεί την ανάπτυξη ζωής αντί να την καταστρέφει, για θάλασσες και δάση πλούσια σε ζωή. Αγωνιζόμαστε για έναν ειρηνικό κόσμο, όπου ο πυρηνικός εφιάλτης θα ανήκει οριστικά στο παρελθόν.</em><br /><br /></span><span style="font-size:85%;"></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115356866021455919?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1153566579824341212005-05-01T14:09:00.000+03:002006-07-22T17:21:20.706+03:00<span style="font-size:85%;"><em></em></span><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/o.html"><strong><em><br /><span style="font-size:85%;">"Εισαγωγικό Σημείωμα..."</a></span></em></strong> <img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><em><span style="font-size:85%;">από την Ομάδα Έκδοσης<br /></span></em><br /><span style="font-size:85%;"><strong><em><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357757757516418.html">"Κατώτερο κλιμάκιο"</a> <img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /></em></strong></span><span style="font-size:85%;">Ελαιογραφία σε καμβά από τη φιλόλογο <strong>Ειρήνη Σπυριδάκη</strong><br /></span><br /><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/50.html"><span style="font-size:85%;"><strong>"ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ (50 απλές συμβουλές για τη σωτηρία του πλανήτη)" </a></strong></span><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>GREENPEACE Ελληνικό Γραφείο<br /></strong>Διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/monachus-monachus.html">"Η Μεσογειακή φώκια Monachus monachus"</a> <img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />MOm<br /></strong>Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας<br /></span><br /><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_01.html"><span style="font-size:85%;"><strong>"Τα απειλούμενα είδη της χώρας μας" </a></strong></span><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br /><span style="font-size:85%;"><strong>WWF Ελλάς<br /></strong>Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/ursus-arctos.html">"Η Καφέ Αρκούδα (Ursus arctos)" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ<br /></strong>Περιβαλλοντική οργάνωση για την προστασία της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357168834909347.html">"Η θαλάσσια χελώνα" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΑΡΧΕΛΩΝ<br /></strong>Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357203022153073.html">"Παράνομο εμπόριο άγριων ζώων" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ ΑΙΓΑΙΟΥ<br /></strong>Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Έρευνα & Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357250598136268.html">"Το παράκτιο περιβάλλον στην Ελλάδα" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS<br /></strong>Περιβαλλοντική και κοινωνική μη-κυβερνητική οργάνωση<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357320141511436.html">"Πρώτες Βοήθειες για Πουλιά (ισχύουν γενικά για όλα τα τραυματισμένα ζώα)" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΕΚΠΑΖ<br /></strong>Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων<br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357383229882123.html">"ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης<br /></strong>Περιβαλλοντική οργάνωση<br /><br /></span><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357460434990793.html">"ΑΝΑΡΡΙΧΗΣΗ στα ΝΗΣΙΑ" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία<br /></strong>Μη Κυβερνητική Οργάνωση για την προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357505337473884.html">"Βρήκατε Χερσαία Χελώνα;" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΜΙΑΦΥΣΗ<br /></strong>Διεθνές Δίκτυο για τη Φύση<br /></span><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357583562691502.html"><br />"Φυσητήρες Νότιας Κρήτης" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΠΕΛΑΓΟΣ<br /></strong>Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών<br /></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong><a href="http://4mati.blogspot.com/2005/05/blog-post_115357632137012373.html">"Ο κόσμος των ωδικών πουλιών" </a><img src="http://us.i1.yimg.com/us.yimg.com/i/us/av/i/blendi.gif" /><br />ΠΙΝΔΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ<br /></strong>Μη κερδοσκοπική εταιρεία για τη μελέτη, διαχείριση και προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος<br /><br /></span><span style="font-size:85%;"></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-115356657982434121?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1147958326578288742005-04-02T16:14:00.000+03:002006-05-18T16:42:25.746+03:00<a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Patris%20logo.2.png"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/320/Patris%20logo.0.png" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/Perifereia%20-%20logo.png"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/Perifereia%20-%20logo.png" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/LeftGraphic%20-%20logo.png"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/LeftGraphic%20-%20logo.png" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/2.0.gif"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/2.0.gif" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/3.0.gif"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/3.0.gif" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/4.0.gif"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/4.0.gif" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/1.0.gif"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/1.0.gif" border="0" alt="" /></a><br /><a href="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/1600/4o%20MATI%20-%20logo.0.png"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://photos1.blogger.com/blogger/2713/1004/400/4o%20MATI%20-%20logo.0.png" border="0" alt="" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/13537987-114795832657828874?l=4mati.blogspot.com' alt='' /></div>Γιάννης Φαρσάρηςhttp://www.blogger.com/profile/07319671777578851467noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-13537987.post-1147945031090402122005-04-01T12:35:00.000+03:002006-05-18T12:37:11.096+03:00<span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"><strong>Νίκος Ψιλάκης<br /></strong><em>Δημοσιογράφος - Συγγραφέας</em></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;"></span><br /><span style="font-size:85%;">Ως λαϊκές τελετουργίες εννοούμε τις εθιμικές πράξεις που συνδέονται με λαϊκή λατρεία και εκφράζονται με ποικίλες εκδηλώσεις και συμβολισμούς στον κύκλο του χρόνου. Τόσο οι απλές όσο και οι περισσότερο σύνθετες τελετουργικές ενέργειες συμβαδίζουν με τη λαϊκή – θρησκευτική ευλάβεια και στηρίζονται σε ένα ευρύτατο φάσμα λαϊκής δοξασιολογίας, δημιουργώντας εθιμικά περιβλήματα προστασίας του ίδιου του ανθρώπου και των αγαθών που παράγει. Σε γενικές γραμμές, οι λαϊκές τελετουργίες λειτουργούν ως ομαδικές εκφράσεις των τοπικών κοινωνιών, είναι καθολικώς αποδεκτές και επαναλαμβάνονται σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα στον ετήσιο κύκλο.<br />Τα λαϊκά τελετουργικά έθιμα της Κρήτης, όπως και πολλών άλλων περιοχών της Βαλκανικής και της Μεσογείου, βρίσκονται σε υποχώρηση κατά τις τελευταίες δεκαετίες ή υφίστανται σημαντικές μεταβολές, άρρηκτα συνδεδεμένες με τις μεταβολές των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών. Ως συμβατικό όριο της διατάραξης του εθιμικού περιβάλλοντος των σύγχρονων κοινωνιών θεωρείται ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Μετά τη δεκαετία του 1950 άρχισε η σταδιακή εκμηχάνιση της αγροτικής παραγωγής και ο εξαστισμός και επιταχύνθηκε η «ρήξη της παραδοσιακής κλειστής ζωής στην αγροτική κοινότητα». Παράλληλα βελτιώθηκαν οι συνθήκες επικοινωνίας των ανθρώπων και οι μικρές απομονωμένες κοινότητες άρχισαν να δέχονται τόσες επιρροές όσες πιθανόν να μην είχαν δεχτεί όλους τους τελευταίους αιώνες.<br />Οι λαϊκές τελετουργίες δεν περιορίζονται αποκλειστικά στον αγροτικό χώρο. Και ο άνθρωπος των αστικών κέντρων λειτουργεί οδηγημένος από την αρχέγονη μαγική σκέψη. Ο ναυτικός, για παράδειγμα, που συνήθιζε να ρίχνει λάδι από την καντήλα του Άι Νικόλα για να γαληνέψουν οι θάλασσες ή ο παλιός Καστρινός που περνούσε όλη την ημέρα της Ανάληψης στην παραλία της Τρυπητής κάνοντας το πρώτο μπάνιο ή ψάχνοντας «βρυγιές» πέτρες για να τις βάλει κάτω από το κρεβάτι του, πίστευε ότι με αναλογικές ενέργειες εθιμικού χαρακτήρα μπορούσε να καταστήσει ευνοϊκές για τον ίδιο και το σπιτικό του κάποιες απροσδιόριστες υπερφυσικές δυνάμεις οι οποίες θεωρούσε ότι επηρέαζαν συνολικά τη ζωή του. Δεν πρέπει, βέβαια, να ξεχνάμε τον αγροτικό χαρακτήρα των προβιομηχανικών πόλεων της Βαλκανικής και τη σχέση των κατοίκων τους με τη γη (οι μεγάλες αστικές οικογένειες διέθεταν πλούσια μετόχια κοντά ή μακριά από τις πόλεις).<br />Στην Κρήτη οι τελετουργίες του αστικού χώρου υποχώρησαν σε σημαντικό βαθμό απότομα στα μέσα του 17ου αιώνα. Το όριο αυτό είναι ιστορικό και οφείλεται στην κατάκτηση του νησιού από τους Οθωμανούς. Πολλοί από τους ως τότε αστούς, ορθόδοξους και καθολικούς, αναγκάστηκαν να εκπατριστούν και να μην επιστρέψουν ποτέ πια στον τόπο τους. Στα αστικά κέντρα, όπου ζούσαν δυο τουλάχιστον ομάδες με διαφορετικές θρησκευτικές ταυτότητες (ορθόδοξοι – καθολικοί) αλλά με πολλά κοινά στοιχεία λόγω της συμβίωσής τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, παρατηρήθηκε απότομη ρήξη, με αποτέλεσμα την ολοκληρωτική κατάργηση της μιας (καθολικοί), και την εγκατάσταση άλλης, καινούργιας, με διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές και διαφορετική ταυτότητα (μουσουλμάνοι). Ο πολυεθνικός χαρακτήρας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δημιούργησε ισχυρές θρησκευτικές ομαδοποιήσεις.<br />Οι μουσουλμάνοι και νέο-μουσουλμάνοι (εξισλαμισμένοι Κρητικοί) που εγκαταστάθηκαν στις πόλεις μετέφεραν καινούργια έθιμα, άγνωστα στις κλεισμένες με βαριά τείχη πόλεις, μέσα στις οποίες λειτουργούσαν ως τότε δεκάδες χριστιανικοί ναοί. Οι ιεροί αυτοί χώροι άλλαξαν χρήση μέσα σε λίγες ώρες. Σήμερα μπορούμε να γνωρίζομε τις τελετουργίες του αστικού κέντρου μέσα από τις ιστορικές πηγές, τα κείμενα των περιηγητών και τις αρχειακές μαρτυρίες. Πολλά από τα παλιότερα έθιμα πέρασαν σε δεύτερη μοίρα ή και ξεχάστηκαν. Παράδειγμα οι Απόκριες, μια από τις πιο θορυβώδεις περιόδους στον κύκλο του χρόνου. Από το 1669, χρονιά κατά την οποία έπεσε το τελευταίο χριστιανικό οχυρό της Κρήτης, ο Χάνδακας, ως τα τέλη του 19ου αιώνα, οι κάτοικοι των αστικών κέντρων δεν τολμούσαν να γιορτάσουν, να μεταμφιεστούν, όπως επέβαλλε το έθιμο και να εμφανιστούν μεταμφιεσμένοι στο δημόσιο χώρο. Παράλληλα εμφανίστηκαν καινούργιες τελετουργικές πρακτικές όπως, για παράδειγμα, η συνήθεια των Αφρικανών εποίκων (οικονομικών μεταναστών όπως θα λέγαμε σήμερα) να αποδίδουν λατρεία στο άγαλμα της Κρήνης Μπέμπο του Ηρακ